In Plaas' Laagbouw in het centrum (http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=1083779)-draad een paar subfora naar boven kwam er een kleine discussie over centrumfuncties en stedelijkheid op. Er werden kaartjes gepost. Eerst skybridge:

Het leuke vind ik zelf ook om een vergelijking te trekken met het deel van Amsterdam dat 'centrumstedelijk' is (winkelstraten, musea, functiemenging, etc.). Dan zie je hoe klein het centrum van Rotterdam is, en hoeveel ruimte er dus is om met een olievlekwerking de historische straten in Noord, Oost en West nog om te vormen tot centrumstedelijk gebied. Kan je in het gebombardeerde gedeelte de moderne stad (de grote blokken en de torens dus) maken én je hebt je 'gezellige' deel van het centrum.
http://i44.tinypic.com/111nt3n.png
http://i41.tinypic.com/vosd8k.png

En toen Wuppeltje:

Even mijn persoonlijke Amsterdam centrumkaart op basis van voorzieningen, het type voorzieningen, functiemix en stedelijkheid.

http://img131.imageshack.us/img131/5863/amsterdamcentrum2.jpg

Het Amsterdam overhoeksterrein is een high potential in Amsterdam. Vrijwel ongemerkt heb ik sterk het gevoel dat Amsterdam oost bij het centrum wordt betrokken. De Dapperbuurt is al een tijdje met een flinke opmars bezig dat voor mij overeenkomt met het gebied rondom de Albert Cuyp vroeger. Veel potentie zit er verder in de Indische Buurt waar de eerste hippe dingen al zitten. Oosterpark is een grens op zich voor mij, omdat er ten zuiden en ten westen weinig zit met meerwaarde dan woningen, buurtfuncties en ziekenhuis zelf. Het park staat verder met zijn rug naar het centrumgedeelte toe. Museumplein daarentegen wel, omdat er veel voorzieningen rondom het plein zijn, veel functiemix en grootstedelijke voorzieningen.

Meteen was er discussie. Die en die wijk hoort er natuurlijk ook bij, die en die niet. Ondertussen werden er twee begrippen haast door elkaar gebruikt: stedelijkheid en centrumfunctie. Het lijkt me duidelijk dat die twee zwaar samenhangen, maar hoe precies? En wat zijn ze eigenlijk?

Plaas zei dat de grachten eigenlijk niet bepaald stedelijk waren. Klopt, maar ze hebben wel een duidelijke centrumfunctie. Er is dus blijkbaar toch een duidelijk verschil, hoewel volgens mij het één uit het ander volgt. De duidelijkste indicatie van stedelijkheid lijkt mij dichtheid, en bij hoge dichtheden volgen functies en drukte, oftewel stedelijkheid. Maar bij welke dichtheid is iets stedelijk en is stedelijkheid een vereiste voor een centrumfunctie? Zijn ze gewenst? Kan een buitenwijk met een hoge dichtheid een centrumfunctie voor de stad krijgen? En een vrijwel lege buurt met een behoorlijk aantal druk bezochte megastores?

In Wuppeltjes kaart is de Bilderdijk deel van het centrumgebied:
http://i40.tinypic.com/33y2r5z.png
Een behoorlijke dichtheid en redelijk wat functies, maar vrijwel niks dat je in een behoorlijk dorp niet vindt (behalve de tram ;)). Is dit stedelijk? Heeft het een centrumfunctie?

Wat zijn de stedelijkste gebieden ter wereld zonder centrumfunctie? De gebieden met de sterkste centrumfunctie zonder stedelijkheid? Hoe komt dat? En zo meer.:cheers:

Lastig. Je hebt in de grote Nederlandse steden ook vaak lange winkellinten. Zuiver bekeken is de Nieuwe Binnenweg in Rotterdam tot aan Marconiplein een centrumstedelijke winkelstraat. Vanaf binnenwegplein ben je dan 4 km verder ongeveer. Onderweg kom je verschillende stedelijke plekken tegen, zoals Heemraadsplein en Historisch Delfshaven en de markt in bospolder.

Richting het oosten zijn de winkellinten gebroken door het bombardement en nooit hersteld, maar her en der nog herkenbaar. Het zou mooi zijn om dit te herstellen.

In de wereld heb je stukken in bijvoorbeeld Chicago met een enorme dichtheid maar alleen maar kantoren. Kom je hier in het weekend dan is het helemaal uitgestorven. Downtown Manhattan heeft in mindere mate hetzelfde. Enorm stedelijk, maar weinig diversiteit in functies.

Het andere uiterste: Lowlands! Gras en leegte, maar 5 dagen per jaar de meest levendige plek van Nederland. ;)

@Rietendak

Je pakt wel precies een grensgebied uit, en ook nog eens in een voor mij minder bekend terrein. Uiteindelijk heb ik het wel erin gedaan, vanwege de functiemix, dichtheid, nabijheid andere centrumdelen en ben voor de voorzieningen vaker in die buurt geweest dan je mag verwachten van iemand die aan de oostkant van stadsdeel centrum woont.

@Rietendak

Je pakt wel precies een grensgebied uit, en ook nog eens in een voor mij minder bekend terrein. Uiteindelijk heb ik het wel erin gedaan, vanwege de functiemix, dichtheid, nabijheid andere centrumdelen en ben voor de voorzieningen vaker in die buurt geweest dan je mag verwachten van iemand die aan de oostkant van stadsdeel centrum woont.Ik pik het er dan ook uit omdat ik om de hoek woon en het goed ken :). Maar ik vind de Bilderdijk (en de Kinkerstraat ook, die twee lijken nogal op elkaar) een mooi voorbeeld van een balancerende act qua 'centrumgebied'. Ze vervullen allebei een belangrijke rol voor de buurt, zijn levendig en vrijwel iedereen uit de stad komt er wel eens voor een broodje, een club in de buurt of een bepaalde winkel. Toch zou ik ze er net niet bij willen trekken. Waarom? Ik weet het niet echt. Ze missen net iets.

Ook in het centrum heb je stukken die voor mij in ieder geval niet-centrumachtig aanvoelen. In de Sint Antoniebreestraat waan ik me in een jaren '70 metrostation. De Marnixstraat bij het tankstation en de politie is alleen maar verkeer en nauwelijks stad. Of hebben die plekken ongeacht hun gebrek aan functies, maar dankzij hun drukte nog steeds een centrumfunctie?

Daarom deze draad. Wat geeft een gebied een centrumfunctie? :).

Met de Bilderdijksstraat weet je mij wel te overtuigen. De westelijke grens vind ik lastiger te beoordelen omdat ik het wel ken, maar veel minder hoe die buurt in elkaar zit.

De Marnixstraat is lang, en is een oude ravelrand. In die zin op zichzelf al een mooie grens. Meer richting het Leidseplein bij bijvoorbeeld Jeugdtheater de Krakeling heeft toch meer een centrumfunctie. Het noordelijk gedeelte vormt voor mij een soort van grens van het centrum als ik vanaf het oosten richting het westen fiets, waar functies langzamerhand eentoniger worden en weinig bijzonder.

De Sint Antoniebreestraat in ieder geval niet, omdat deze straat wordt omgeven door veel diversiteit, dichtheid van functies en grootstedelijke voorzieningen. Voor mij duidelijk een centrumgeval. Mooi is anders, en dat een deel doods is (noordelijk deel van de straat) doet er weinig aan af.

Juist het voorkomen van een straat als de Kinkerstraat of elders de Van Woustraat of de Linnaeusstraat vind ik een kenmerk van grotere steden. Een druk stedelijk winkelcentrum met alle winkelketens bij elkaar hebben we in Alkmaar ook. Hierin onderscheidt een "stedelijk centrum"zich nauwelijks van een groter regionaal centrum.

Een stedelijk centrum is dus een centrumgebied dat vooral voor de stad zelf belangrijk is en nauwelijks een regionale of nationale centrumfunctie heeft. Goed, het wijkcentrum van Alkmaar Noord is ook wel zoiets, maar er zijn dan nog wel andere eisen aan stedelijkheid óók. Vooral menging vind ik belangrijk. Wat de echte stad van woonsteden als Alkmaar of van dorpen onderscheidt is dat ze een ontmoetingsplek is, waar alles en iedereen elkaar tegenkomt en er soms conflicteert, soms harmonieus samengaat. Die menging ervaar ik sterk in De Pijp en natuurlijk ook wel in het "echte" centrum (Oude & Nieuwe Zijde), maar ook elders in Amsterdam. Gebieden waar deze menging goed uitpakt zijn wat mij betreft erg stedelijk.

Het moge duidelijk zijn dat mijn ideeën over stedelijkheid haaks staan op de idealen van de Wederopbouw in Rotterdam. Scheiding van functies - die je overigens ook wel in andere steden aantreft, in zekere zin ook in Alkmaar - heeft Rotterdam weinig goeds gebracht. Het "stedelijker maken" van Rotterdam door er meer te mengen is dan ook de grote uitdaging waar de stadsvernieuwers voor staan.

^ In principe geldt dit vrijwel alleen voor de Lijnbaan. Andere wederopbouwstraten zoals de Hoogstraat en eigenlijk heel het Laurenskwartier hebben vrijwel overal woningen en kantoren boven de winkels.

In Den Haag nomineer ik de zevensprong (http://maps.google.nl/maps?hl=nl&ie=UTF8&ll=52.070736,4.284711&spn=0,359.990548&t=h&z=17&layer=c&cbll=52.070677,4.284584&panoid=5P-hW9MmgrolXSR3gAcJSA&cbp=12,34.42,,0,7.08). Het is hier vrijwel altijd enorm druk met voetgangers, fietsers trams en auto's. Door het bijbehorende lawaai (toetels en bellen) en stank (uitlaatgassen) waan je je meteen in een grote stad. Hier kan de doodse Resident niet tegenop.

Voor Stukken als de kinkerstraat, ferdinandbolstraat, bilderdijk, ceintuurbaan zijn in mijn beleving net zo stedelijk als grote stukken van het Amsterdamse centrum.
De pijp hoort er naar mijn mening zeker bij.

Volgens mij heeft stedelijkheid vooral met de levenswijze van mensen te maken. Een stedelijke levenswijze speelt zich versterkt af in de (semi) openbare sfeer. Ook en vooral in de vrije tijd. Een niet-stedelijke leefstijl focusseert zich sterker op de privésfeer.

Beide leefstijlen hebben passende eigendomsstructuren en bouwwijzen. Maar het is onmogelijk om bijvoorbeeld een vierlaags appartmentgebouw met handel in de plint per sé als stedelijk te definiëren. Je vind zulke gebouwen ook overal in voorsteden.

En al die Oostbloksteden met hun commieblocks: hoge dichtheden, maar niks stedelijks aan..

Den Haag hobbemaplein en omgeving,paul krugerplein en omgeving,stationsbuurt.

"Stedelijkheid" is een veel breder begrip dan "centrumfunctie".

Een stad heeft meestal een centrum met centrumfuncties en de grenzen van een centrum zijn over algemeen duidelijk te markeren, al heb je altijd wel grensgevallen. Stedelijkheid is meer het geheel van de stad, het centrum, de wijken aan de rand van het centrum en de buitenwijken. Een Bilderdijk mag dan misschien wel net niet bij het centrum horen, het is wel een straat die onderdeel uitmaakt van de Amsterdamse stedelijkheid en daar zijn eigen functie binnen heeft.

Je moet het eigenlijk vergelijken met de oude Hollandse stadjes die nooit groot zijn geworden. Het centrum van die stadjes zien er zeer stedelijk uit en omdat ze oud zijn zie je er ook functies die je niet ziet in een gemiddeld dorp van de zelfde omvang. Maar buiten het centrum zie je alleen maar een paar naoorlogse nieuwbouwwijken en daarna beginnen de weilanden al. Dat geeft aan dat het officieel wel een stad is maar dat het niet echt stedelijk is, ook al is het er druk en komen er redelijk veel toeristen op af. Daarvoor is het toch gewoon te klein en zijn er nog teveel overeenkomsten met echte dorpen.

Als je dan weer kijkt naar Amsterdam dan zie je ook dat het een stad met duidelijke sub-centra in de suburbane randsteden is geworden. Een Bijlmer Arena gebied, de nieuwe centra van Amstelveen en nu ook Zaandam (en misschien zelfs ook Almere) zijn zeker wel stedelijke ontwikkelingen ook al is het niet centrum stedelijk in de Amsterdamse context. Het stedelijk gebied van Amsterdam is inmiddels zo groot geworden dat er sterke sub-centra kunnen ontstaan en daar zit ook het verschil tussen Amsterdam en willekeurige provinciesteden die wel stedelijk zijn maar niet zo stedelijk als een Amsterdam of Rotterdam.