KORTRIJK | Nieuw Vlasmuseum (noA architecten) [Archive]

batlo

May 9th, 2011, 10:07 PM

http://www.weekvandesmaak.be/wvds/download/nl/7961450/file/vlasmuseum__kortrijk.jpg

In 2010 besloot de stad Kortrijk het bestaande Vlasmuseum te verhuizen van de Universiteitslaan op Hoog-Kortrijk naar een locatie langsheen de Leie in het centrum van de stad. Het geselecteerde gebouw is een oud vlaspakhuis in de Noordstraat grenzend aan de Leie. Het pakhuis werd in 1913 opgericht door The Linen Thread Company en kreeg de bijnaam het Engels Syndicaat.

http://i148.photobucket.com/albums/s2/funkadelic86/vlasmuseumkortrijk1.jpg

Bedoeling is om het bestaande Vlasmuseum samen te brengen met het Kant-en Linnenmuseum en dit te verhuizen van Hoog-Kortrijk naar het centrum van de stad, langsheen de vernieuwde Leieboorden (vlakbijk de nieuwe Noordbrug (http://i52.tinypic.com/10rqzdi.jpg)).

In 2010-2011 liep een architectuurwedstrijd om van deze historische site een hedendaags museum te maken. De wedstrijd had aanvankelijk 24 kandidaten, wat later herleid werd tot 5 kandidaten. De vijf teams waren:

- Devolder architecten - Johan Schelfout - Niek Kortekaas - Jos Pannecoucke - Studiebureau SEC Merx+Girod - John Rous - Det van Oers - Abbie Steinhauser - Pim Houben
- TV4CV - Sien - Cluster - Provoost
- NoA-architecten - MADOC
- goedefroo+goedefroo - Jan Versweyfeld - Ingenium

Voordelen van de nieuwe locatie tegenover de bestaande
Het Vlasmuseum lokaliseren aan de Leie was een droom van bij het ontstaan van het museum. Er werd echter gee n geschikte locatie g evonden. De droom verdween echter niet en was vaak het gespreksonderwerp bij sympathisanten en bestuurders van het museum. The Golden Riv er bleef een inspiratie. Vandaag, 28 jaar na de opening van het museum, werd de locatie gevonden. Het betreft een oud verzendhuis gelegen aan de Leie. Het Vlasmuseum zal niet alleen gelegen zijn aan de bron van haar succes, maar ook in een locatie met een vlasverleden.

http://i148.photobucket.com/albums/s2/funkadelic86/vlasmuseumkortrijkvroegerklein.jpg

Tijdens de glorieperiode van het vlas ontpopte de stad Kortrijk zich als handelscentrum. Het was de stad waar de vlasbeurs georganiseerd werd én waar vele buitenlandse handelaars zich kwamen vestigen om deel te nemen aan de succesvolle vlashandel. Een van deze bedrijven was de Linen Thread Company, gespecialiseerd in de handel van naai garen. Het bed rijf werd in 1989 opgericht in Glasgow en kwam in 1913 naar Kortrijk. Hun verzendhuis was één van de grootste en meest functionele van de hele stad. Vlassers kennen het bed rijf ook als het “Engels syndicaat”, omdat het bedrijf de belangen van diverse Ierse, Schotse en zelfs Amerikaanse en Australische spinnerijen behartigde. In het centrum van de stad Kortrijk kan dan ook geen betere locatie gevonden worden voor het Vlasmuseum dan dit voormalige
verzendhuis. De site vormt een inhoudelijke su plus voor de muse umwerking. Een plaats waar de schitterende collectie van het Vlasmuseum tot zijn recht kan komen.

De site is echter me er dan dat. Het is ook een toeristisch goed gelegen locatie. Het verzendhuis is gelegen in het centrum van de stad, waardoor de horeca, winkels, bezienswaardigheden en het streekbezoekerscentrum op wandelafstand komen te liggen, net als het centrale bus- en treinstation.
Hierdoor wordt het Vlasmuseum beter bereikbaar én kan het deel uitmaken van het bestaan de toeristisch circuit. Het vlas is echter ook een streekverhaal. Dankzij de uitstekend ligging van het verzendhuis aan het recent ontwikkeld wandel- en fietsnetwerk aan de Leieboorden én op wandelafstand van de aanmeerplaats voor plezierboten kan het museum een uitvalsbasis vormen voor de ontdekking van deze regio.

Het winnende ontwerp.
Eind april 2011 werd het winnende architectenteam bekend gemaakt: noAarchitecten uit Brussel (dit zijn dezelfde architecten die ook het nieuw administratieve centrum (http://www.kortrijk.be/adressen/nieuw-administratief-centrum) in de Leiestraat hebben ontworpen)

Op het bestaande gebouw komt een extra verdieping met een dak in goudkleurig metaal. Waar vroeger de parking was, komt een plein dat de verbinding maakt tussen de Gasstraat en de Noordstraat. In het gebouw komt ook een museumcafé.

http://i148.photobucket.com/albums/s2/funkadelic86/vlasmuseumkortrijk4.jpg

Met de verhuizing knoopt het Vlasmuseum opnieuw aan met het centrum. Bovendien komt het op een symbolische plaats: aan de Leie, waar het vlas geroot werd.

Een voormalig pakhuis langs de Leie zal worden verbouwd om de industriële ontwikkeling van de vlasverwerking en de bijzondere stukken kant en damast tentoon te stellen. Inhoudelijk wordt gewerkt aan een actualisering van het onderwerp om een groter publiek te kunnen aanspreken. Samen met Madoc werd het vlasverhaal herschreven en een voorstel voor het museum uitgewerkt.

Het bestaande gebouw wordt uitgebreid met een gouden loods op het dak. Deze bekroning zorgt voor de extra nodige oppervlakte en geeft een knipoog naar de Golden River, de Leie, historische slagader van de succesvolle economische ontwikkeling van de streek.

Het museum huisvest naast de museale ruimtes tevens ateliers, een interactief lab, educatieve ruimtes en een kenniscentrum, een bistro, museumshop en open depots.

http://i148.photobucket.com/albums/s2/funkadelic86/vlasmuseumkortrijk2.jpg

Het is de ambitie om het museum te openen in het voorjaar 2013. De kostprijs wordt geraamd op 3.599.200 euro (excl. btw).

Technische gegevens:
- drie verdiepingen van elk 1400 m² (kelder, gelijkvloers en
1e etage). Aan de achterkant is er nog een bijkomende ruimte (deel winkel, deel stapelruimte) van 1010 m².
- Het terrein bezit ook een parking van 1787 m²
- Het pre-akkoord voorziet een erfpacht voor 30 jaar. Er is een aanbetaling van 2 034 021€ in het eerste jaar van de erfpacht; de 29 volgende jaren wordt telkens 1€ betaald.
- De site op Hoog Kortrijk kan op termijn verkocht of in erfpacht gegeven worden (beslissing college en gemeenteraad).

http://i148.photobucket.com/albums/s2/funkadelic86/vlasmuseumkortrijk3.jpg

Geschiedenis van het vlasmuseum

Vlas is voor de regio Kortrijk wat steenkool is voor Limburg. Iedereen heeft wel familie die erin gewerkt heeft. Het landschap draagt nog veel sporen van de vlasnijverheid en dat erfgoed mag niet verloren gaan. Het Vlasmuseum bestaat evenwel 28 jaar. En net zoals bij winkels en horecazaken, zie je dat momenteel musea om de 20-30 jaar een facelift moeten krijgen, willen zij nieuwe generaties blijven boeien. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor het pas gerenoveerde Gallo-Romeins museum in Tongeren..

Stichter en grote inspirator was Bert De Wilde met zijn hele team van ‘vrienden van het Vlasmuseum’. Vele jaren zorgden zij er voor dat het vlas en zijn hele geschiedenis bewaard bleef. Zij staken enorm veel energie in het inrichten en uitbreiden van het vlasmuseum in de Universiteitslaan.

Toen het museum gesticht werd, was dat nog een groen gebied. Vandaag zit het Vlasmuseum evenwel geprangd tussen de onderwijsinstellingen. Omdat de stad gelooft in de toekomst van het Vlasmuseum en er ook wil aan werken, zocht men nieuwe wegen. Het huidige gebouw zit helemaal niet in een gebied dat toeristen aantrekt én bouwtechnisch zijn er zeer dure ingrepen vereist. Het was dus aangewezen om op zoek te gaan naar een betere
vestigingsplaats voor het vlasmuseum. Waar kan dat beter zijn dan langs de ‘golden river’, de Leie? De Leie, die diende om het vlas te ‘rooten’, is van onschatbare waarde. Sommigen beweerden dat er zelfs Leiewater vereist was, om vlas van goede kwaliteit te verkrijgen.

Dit voormalige pakhuis voor vlas kan ingericht worden als Vlasmuseum.
Deze vlassite, vlak bij de Leie en de fietsroutes, heeft volgens Schepen van Toerisme de Bethune een enorm potentieel: “Daarbij komt dat de ligging in het stadscentrum voor scholen en toeristen veel makkelijker bereikbaar is. Hij ziet het nieuwe museum als het hart van een totale vlasbeleving: “In de hele Leiestreek zijn er nog tal van interessante vlassites die men in de toekomst ook in netwerken in de hele provincie toegankelijk wil maken.” Het vlas, dat in Kortrijk niet meer geteeld maar wel nog verhandeld wordt, heeft ook vandaag nog heel veel betekenis. Ook dat zal in het verhaal van het vernieuwde vlasmuseum aan bod komen, via de allernieuwste mediatechnieken. De unieke collectie van Bert De Wilde blijft dus de basis maar het boeiende verhaal van de vlassers zal op een actuele manier voor de jonge generaties ontsloten worden en zo ook het verhaal van Kortrijk vandaag vertellen, met zijn sociale achtergrond, zijn ondernemersspirit, zijn zin voor innovatie en creatie.

“ In het hart van de stad zal het nieuwe vlasmuseum genieten van de nieuwe dynamiek van Kortrij “, aldus waarnemend burgemeester Lybeer, “maar zelf
ook een dynamiek op gang brengen voor handel en horeca.”

Voorgeschiedenis van het Vlasmuseum
Begin de jaren zestig groeide bij Bert Dewilde het besef dat de eeuwenoude vlasnijverheid aan de basis lag van de algemene welvaart in de Leiestreek. Het was hoog tijd, dat er iets ondernomen werd om de getuigenissen van dit belangrijke stuk sociaal-economisch verleden te redden. Daarom stapte hij in 1963 met dit idee naar het stadsbestuur en in 1964 werd een vzw opgericht. De vereniging had het volgende doel: het redden en in een museum bijeenbrengen van alles wat betrekking heeft met de historische
evolutie van de vlasnijverheid. De vzw startte met een kleine vlastentoonstelling in de linker Broeltoren. Deze blijvende tentoonstelling
bestond uit enkele oude vlaswerktuigen, foto's en boeken en was vooral bedoeld voor onderwijsinstellingen uit de streek. Deze verzameling breidde zich echter snel uit en werd algauw te groot voor deze locatie van slechts 50m². In 1966 werd besloten om dit kleine vlasmuseum onder te brengen in enkele huisjes van het Begijnhof. Omdat nu ook grote werktuigen aan de collectie werden toegevoegd, moest men echter al gauw uitkijken naar een andere locatie.
Een betere locatie lag niet zo voor de hand, maar uiteindelijk werd deze in 1971 gevonden op HoogKortrijk. De Beeuwsaerthoeve, een typisch Zuid-West-Vlaamse hoeve, zou het nieuwe onderkomen worden voor de groeiende verzameling van het Vlasmuseum. Het duurde echter nog tot in 1978 om de
hoeve te restaureren en pas in 1981 werd de hoeve ingericht als museum en de woning als cafetaria. In 1982 ging het museum open. Het was een succes-verhaal. Tijdens zijn hoogtepunt bereikte het Vlasmuseum 75.000 bezoekers in één jaar. Langzaam groeide het idee om ook een collectie rond de afgewerkte producten van het vlas aan te leggen. Dit werd het Kant- en Linnenmuseum dat in 1998 geopend werd. In 2000 werden beide musea overgedragen aan de stad Kortrijk. Vandaag, 28 jaar na de opening van het Nationaal Vlasmuseum en 12 jaar na deze van het Kant- en Linnenmuseum, ondergaat het museum een herprofilering. Het is de bedoeling om beide collecties samen te brengen en sterke plaats te geven in het veranderde museumveld. Het symbool werd het nieuw campagnebeeld, het middel de verbouwing en herinrichting van het museum.