OK deze brief is alweer een jaar oud, maar aangezien de ambtelijke molen zo traag gaat kan het toch nog actueel zijn. De amsterdamse raad voor monumentenzorg(ARM) vraagt aandacht voor de volgens hen monumentale status van het GAK-gebouw(1960).

http://www.eigenwijks.nl/samenwest/Geschiedenis/GAK.gif

Aan:
Stadsdeel Bos en Lommer
t.a.v. J.F. Luiten
Postbus 57239
1040 BC Amsterdam
CC:
bMA. J. van Niekerk
Stadsdeel Bos en Lommer, H. Lammers
Betreft: GAK-gebouw Bos en Lommerplantsoen 1
Amsterdam, 9 februari 2004
Geachte heer Luiten,

Naar aanleiding van uw adviesaanvraag voor plaatsing van het voormalig GAK-gebouw op de gemeentelijke monumentenlijst, adviseert de Amsterdamse Raad voor de Monumentenzorg om het kantoorgebouw als gemeentelijk monument voor te dragen vanwege zijn architectuurhistorische, cultuurhistorische en stedebouwkundige waarden.
Op basis van de geldende criteria acht de ARM dit gebouw rijksmonumentwaardig en adviseert om het, zodra dit mogelijk is, als rijksmonument te beschermen.

Architectuur- en cultuurhistorische waarden
Het voormalig GAK-gebouw kwam tot stand tussen 1955 en 1960 en was voor die tijd een reusachtig kantoorgebouw waar 3000 mensen werkten. Als oorspronkelijke behuizing van een belangrijke na-oorlogse sociale instelling, herinnert het aan een voor na-oorlogs Nederland cruciale sociaal-economische ontwikkeling.
De architect Merkelbach benaderde de bouwopgave voor dit kantoorgebouw op een rationele manier. De functionele eisen waaraan een gebouw moest voldoen kwamen op de eerste plaats, enkel de kwaliteit van het gebruik telde. Daarnaast had Merkelbach zichzelf tot taak gesteld om met "hedendaagse constructiemethoden en materialen" te werken.
Het resultaat is een gebouw dat op basis van onderzoek tot stand is gekomen; de vorm volgt de functie. De bouwvolumes (twee kantoorvleugels, verbonden door een centrale bouw met transportfaciliteiten kantines en de entree) zijn opgetrokken in een stalen skelet. De plafonds worden gevormd door eternietplaten. De gevels zijn met aluminium panelen, dubbel glas en stalen puien ingevuld. Er werd op grote schaal gebruik gemaakt van geprefabriceerde elementen mede vanwege een tekort aan bouwvakarbeiders.
Afgezien van de aanpassing aan de gevel van het middendeel, die verband houdt met het verplaatsen van de kantines, is aan het exterieur van het gebouw weinig veranderd.

Interieur
Het gebouw had een open kantoorindeling waar door het plaatsen van archiefkasten, bureauclusters gevormd konden worden. Tegenwoordig worden de verdiepingen opgedeeld door scheidingswanden waardoor de ruimtebeleving en de transparantie van het gebouw verloren is gegaan.
Het centrale trappenhuis met roltrappen is subtiel vormgegeven; de soberheid van het interieur wordt hier enigszins doorbroken.

De architect Merkelbach
De architect van het voormalig GAK-gebouw, B. Merkelbach was één van de oprichters van de Amsterdamse architectenvereniging "De 8". Deze had zich tot doel gesteld om de rationaliteit van de architectuur te promoten. Samen met de Rotterdamse evenknie "Opbouw" en via het tijdschrift "de 8 en Opbouw" nam Merkelbach deel aan talrijke discussies in binnen- en buitenland over het Nieuwe Bouwen.
Bekend is onder meer zijn ontwerp, samen met zijn compagnon C. Karsten, voor Landlust in Bos en Lommer waar voor het eerst strokenbouw werd toegepast.
Vanaf 1956 werkte Merkelbach als stadsarchitect voor Amsterdam. Met het aanvaarden van deze functie kwam een einde aan zijn werkzaamheden als zelfstandig architect. Het GAK-gebouw waaraan hij toen werkte, was daarmee zijn grootste en laatste gebouw. Het werd door zijn compagnon Elling in samenwerking met A. Bodon (architect van o.a. de RAI) afgebouwd.

Stedebouwkundige waarden
Met zijn hoogte en volume fungeert het GAK-gebouw niet alleen als geluidsscherm langs de A10 maar is ook een beeldbepalend element in de omgeving.
De oorspronkelijke stedebouwkundige positie is in de loop der jaren veranderd. De invulling van het Bos en Lommerplein zullen zorgvuldig afgestemd moeten worden op de betekenis van het GAK-gebouw en het entreegebied daarvan met de beeldentuin van H. Hartsuyker.

Conclusie
Het voormalig GAK-gebouw is niet alleen voor Amsterdam maar ook voor de rest van Nederland van grote architectuurhistorische waarde als gaaf voorbeeld van een functionalistisch kantoorgebouw uit het oeuvre van de architect Merkelbach die in de voor- en na-oorlogse Nederlandse bouwkunst een belangrijke plaats innam. De ARM adviseert dan ook om dit gebouw vooralsnog als gemeentelijk monument te beschermen maar zodra de 50-jaargrens gepasseerd is, voor plaatsing op de rijksmonumentenlijst in aanmerking te laten komen.
De ARM vraagt aandacht voor de beeldentuin die, ontworpen door H. Hartsuyker, deel uitmaakt van het voorplein van het gebouw. Het plantsoen van Mien Ruys dat hier oorspronkelijk was aangelegd is helaas verdwenen.
Tot slot is het aanbevelenswaardig om de transparantie van het gebouw terug te brengen, en te onderzoeken op welke wijze hergebruik mogelijk is.

Namens de ARM,



E.H. Agtsteribbe (voorz.)
A.W.M. van Dijk (secr.)

Vinden jullie (net zoals ik ) dat dit soort naoorlogse kantoorgebouwen (ook de Leuve(r'dam)en Europahuis(a'dam) b.v. )bewaard moeten blijven?

http://foto.hollandse-hoogte.nl/fotoweb/FWbin/preview.dll/245110.jpg?D=B4CA90F1145A9CA835DA16EA34813A79654EEAC17E546CA624FC5489BED45FBF22C551876A702E6177F97C5A3FE76E8EF5D02B16AE736B228DF3E7F7CFBD989F93DC7D0F329B5FD860178086B7F48B1A5FAE9412613186308E2598F8CE6100DFFFCA8E80A7C1E9283018817F8B6046B7A78BA1BEDB13ABEF05E6A0937913F55F26948F13E72C4B23A3EDAD445551E0D345A6DF1D487FC9EDEEF9573F468E20C8667D85BF3B8E7050

Stelletje idioten, het is een gebouw van 13 in een dozijn vind ik...

Afbreken die shit!

tergend weinig begrip voor historie van gebouwen hier op dit forum. jammer. Maar dan mogen ze Achmea in 2020 ook van mij afbreken :)

Blablablablabla, het is gewoon een lelijk gebouw. Verpeste die hele buurt. Weg ermee!

nou Tim B leg daar maar eens echt uit waarom dit gebouw juist als monument beschouwd moet worden. De buitenkant is in mijn ogen zeker niet speciaal. In die tijd werden er heus al meer van dergelijke gebouwen gebouwd. Vind het ook niet iets specifieks voor Amsterdam of zelfs Nederland!!

Maar goed iedereen mag zijn eigen mening er hier op na houden. Daar is het dan ook een forum voor. :)

Stelletje idioten, het is een gebouw van 13 in een dozijn vind ik...

Dat zijn al die Grachtenpandjes ook. Ik zou niet weten waarom dit gebouw geen monument kan worden. Ik ben het al in menig architectuurboek tegen gekomen dus het zal best wel kwaliteiten bezitten en lelijk? Als lelijk een argument is dan hoop ik ooit de sloop van Castalia mee te maken of de herstructurering van Brandevoort. Trouwens ik vind het gebouw helemaal niet lelijk.

nou Tim B leg daar maar eens echt uit waarom dit gebouw juist als monument beschouwd moet worden. De buitenkant is in mijn ogen zeker niet speciaal. In die tijd werden er heus al meer van dergelijke gebouwen gebouwd. Vind het ook niet iets specifieks voor Amsterdam of zelfs Nederland!!

Maar goed iedereen mag zijn eigen mening er hier op na houden. Daar is het dan ook een forum voor. :)

Zolas in het stukje staat. Dit was 1 van de eerste grote naoorlogse kantoorcomplexen. Je kunt het een symbool noemen van de toenemende welvaart. Critici als jullie kijken alleen naar de buitenkant en plaatsen zulke gebouwen nooit in in de tijd waarin het gebouwd werd (vandaar dat het op dit forum ook nooit over de Inktpot of Rode Olifant gaat). De mensen uit de jaren 50 zagen in Bos en Lommer een voor hun tijd redelijk reusachtig gebouw ontstaan zoals er nog niet zoveel waren toen.

Daarom vind ik de hedendaagse architectuur ook zo niet zo interessant op wat uitzonderingen na. Ik heb met verbazing de beoordeelthread van de Achmeatoren zitten lezen. Iedereen is wild van dit gebouw, terwijl de enige impact die het gebouw eigenlijk heeft de hoogte is en het feit dat het in een provinciestadje is gebouwd. Maar misschien is dat wel ook wel een teken van de tijd, dat zelfs nuchtige Friezen zoiets kunnen laten bouwen. Hoewel de nog nuchtigere Groningers 5 jaar daarvoor een gebouw(gasunie) neerzette dat wel honderdmaal qua architectuur interessanter is en wat mij betreft nu al een monument is.

Laat ik het zo zeggen: dit gebouw maakt van Bos en Lommer geen gezelliger buurt. Op een andere plek had het meer toegevoegde waarde gehad. Misschien is het wel inpasbaar in een nieuwbouwplan, maar dit soort kolossen verdragen zich meestal slecht met gezellig bedoelde nieuwbouw (voorbeeld: stadhuis van Almelo). Een park er omheen zou nog de best oplossing zijn.

Ik zeg niet: direct slopen, maar gek ben ik ook niet op dit soort dingen. Als het gebouw nog voldoet aan de hedendaagse eisen zou ik zeggen: kijk over 20 jaar maar weer. Als het gebouw rond die tijd wel wordt gewaardeerd krijgt ie een monumentenstatus.

hier moet je een poll van maken. :cheers:

Als oorspronkelijke behuizing van een belangrijke na-oorlogse sociale instelling, herinnert het aan een voor na-oorlogs Nederland cruciale sociaal-economische ontwikkeling.

Yeah, right. Iedereen die jonger is dan 50 jaar heeft die cruciale wederopbouw niet bewust meegemaakt, laat staan ze er aan zullen denken als ze dit gebouw zien.

Het is een mooigeluidsscherm:) zoooo lelijk vind ik hem nog niet maar om hem nu als monument te bestempelen?
Laat ze daar nog maar 25 jaar op wachten..

Yeah, right. Iedereen die jonger is dan 50 jaar heeft die cruciale wederopbouw niet bewust meegemaakt, laat staan ze er aan zullen denken als ze dit gebouw zien.

dat is zo, maar hoewel mensen zijn uberhaupt bewust van de gebouwen om zich heen en welke waarde ze hebben?? Niet veel denk ik. En dat als men de wederopbouw niet heeft meegemaakt wil nog niet zeggen dat je dan geen positief/negatief gevoel bij een gebouw kunt hebben.

ik vind het best een redelijk gebouw, ik snap niet waarom veel mensen alles maar af willen breken wat op dit moment niet in de mode is. Het is nog helemaal niet oud, en volgens mij kan er best wat mee gedaan worden. als je het nu sloopt hebben we straks niks meer over wat typerend is voor die tijd, het swammerdam instituut is bijvoorbeeld al gesloopt terwijl daar net allemaal leuke dingen in ontstonden met cafe's en kunst etc. Dit is nou echt een goed gebouw om om te bouwen tot studentenhuisvesting, of 'broedplaats'.

Ik ben het hier met Errik eens... dit gebouw past gewoon niet in die buurt... net als veel gebouwen aan de Wibautstraat of DNB... en daarom mag hij van mij weg! Door dit soort gebouwen als monument te bombarderen creeer je bij de meeste mensen alleen maar minder begrip voor Moderne Architectuur mijns inziens...

En of de Achmea in 2020 weg mag? Van mij wel... als ze er iets mooiers voor terug zetten!Ik ben het hier met Errik eens... dit gebouw past gewoon niet in die buurt... net als veel gebouwen aan de Wibautstraat of DNB... en daarom mag hij van mij weg! Door dit soort gebouwen als monument te bombarderen creeer je bij de meeste mensen alleen maar minder begrip voor Moderne Architectuur mijns inziens...

En dat grachtenpanden er 13 in een dozijn zijn... ook mee eens... maar met zijn allen creeeren zij wel een uniek samenhangend stadsgezicht... en dat doet deze rakker niet

ik vind het nogal dubbel met dit gebouw. Ik woon aan het water wat je op de voorgrond ziet en kijk dagelijks vanuit mijn huiskamer naar het gebouw. Ik woon hier nu zo'n 7 jaar en ben er nog niet uit. Een monument in de huidige vorm vindt ik serieus belachelijk, omdat het de bedoeling is om deze buurt op te knappen en de lelijke elementen er uit te halen. Het gebouw is overigens wel byzonder (dat staat buiten mooi of lelijk vindt ik) Het is opgebouwd uit een complete staal constructie en schijnt van binnen een fijn gebouw te zijn. Maar wat voor de buurt belangrijk is, de buitenkant, is somberheid troef natuurlijk. Ik zou dan ook willen voorstellen dit gebouw op de lijst van constructionele monumenten te zetten vanwege zijn manier van bouwen mits de schil gestript wordt. Als je ziet wat ze met bvb de oude renault garage bij amstel hebben gedaan dan zie je dat zelfs oerlelijke dingen er weer goed uit kunnen zien. Ik stel dan ook voor al het beton van het uwv gebouw af te slopen en er nog meer glas voor terug e brengen. Laat die constructie maar zien en laat het gebouw wat minder plomp en meer transparant en fris worden. Tevens zal de bestemming voor het gebouw moeten veranderen denk ik van kantoor bestemming naar studenten woonbestemming. Ik denk dat bedrijven wel andere plekken in de stad zullen kiezen om zich te vestigen bvb teleport als ze zo'n groot kantoor nodig hebben. En die studenten kunnen nog wat geld in het laadje van dit 'nog' armzalige stadsdeel brengen.

Kan me wel vinden in Greelungs betoog. Bijzonder is het GAK gebouw zeker. De herhaling van de elementen geven de gevel een grafisch karakter, en het was een van de eerste gebouwen in Nederland waar zoiets op zulke grote schaal is toegepast. En eerlijk gezegd vind ik het mooier dan het Wibauthuis, de Nederlandsche Bank (ook al is die tien jaar jonger), of het gesloopte Swammerdam Instituut, wat best een goed te herontwikkelen gebouw was, maar op de verkeerde plek stond.

Eigenlijk is het zonde dat er nog geen goede inventarisatie is gemaakt van alle na-oorlogse gebouwen in Amsterdam. Want er gaat behoorlijk wat verdwijnen, of wordt bedreigd. Niet alles is even fraai of de moeite van het behouden waard, maar juist de meest bijzondere moeten beschermd worden.

Daarom is het zo jammer dat het Andreas Ziekenhuis van Duintjer gaat verdwijnen, dat de hoogbouw van het PTT gebouw op het Oosterdokseiland zijn kenmerkende jaren '50 gevel gaat verliezen en dat de aanpalende en allang gesloopte hal, met een vrije overspanning van 100 x 40 meter, geen onderdak kon bieden aan de nieuwe functies van bibliotheek, kantoren, conservatorium etc. (volgens mij is dat niet eens serieus onderzocht)

Over de toekomst van het GAK gebouw: Verbouwing volgens een ontwerp waarin het bijzondere (constructieve) karakter van dit gebouw nog sterker naar voren komt zou ik ook een goed idee vinden. Studentenhuisvesting zou mooi zijn, maar is dat wel mogelijk, met de huidige wetgeving? De studenten zouden met hun neus bovenop de A10 wonen. Veel van de jaren '60 woningbouw langs de A10 zou immers met de wetten van nu nooit in de huidige vorm gebouwd mogen worden...

Aan de andere kant is men een stukje zuidelijker, in Overtoomse Veld Noord, ook begonnen met nieuwe woningbouw pal langs de A10 (aan de Willem Nuijenstraat, waar enkele jaren '60 portiekflats zijn gesloopt), dus met allerlei geluidswerende maatregelen en voorzieningen zal het nog steeds wel mogelijk zijn. Vraag me alleen af of die woningen wel zullen voldoen aan de steeds strengere eisen m.b.t. de luchtkwaliteit...

Ik kom de laatste tijd regelmatig in het lucas andreas ziekenhuis en als je daar binnen zit dan merk je dus echt helemaal niets van de snelweg. Je hoort helemaal niets, terwijl ik in huis toch wel een soort van constante ruis van de snelweg hoor. Die luchtvervuiling is een ander verhaal maar ik neem aan dat je daar met goede luchtfilters ook wel wat aan kan doen. Wat ik zo vreemd vind van die wetgeving is dat je wel mag werken in de slechte lucht, maar niet wonen. Je zit toch gemiddeld zo'n 8 uur op je werk per dag in die uitlaat lucht en dat is dan minder erg dan die uren dat je thuis woont??? Daarbij hoop ik serieus dat de waterstof motor er snel komt dan is dit gezeik tenminste snel over. Maar dan zal europa wel weer roepen dat te veel waterdamp ook niet gezond is. Terugkomend op gak kantoor, als ze met een zeer spectaculair ontwerp voor een toren van 150 meter komen dan ben ik de eerste die roept weg dat gebouw, ook al krijg ik minder licht in huis dan.

het gebouw gaat definitief niet gesloopt worden het gaat herontwikkeld worden door AM. Ze zullen het grotendeels strippen en weer een gevel en een interieur geven wat in deze en de komende tijd past. Waarschijnlijk wordt het een bedrijfsverzamelgebouw en studentenwoningen. In de loop van dit jaar worden de ontwerpen gepresenteerd