http://centros.edu.xunta.es/iesaslagoas/galego/let_todas.htm

http://centros.edu.xunta.es/iesaslagoas/galego/letgal05.htm

http://especiais.vieiros.com/letras2005/historia.php

... e un texto escrito polo meu profesor de "Integración", e encargado dunha seccion de economia na Voz de Galicia: Fernando Salgado:

http://bvg.udc.es/LetrasGalegas2005/Estudos/acougo.html

Lorenzo Varela
(1916 - 1978)

Xesús Lorenzo Varela Vázquez naceu en 1916 a bordo dun barco á entrada da baía da Habana. Fillo de emigrantes orixinarios de Monterroso (Lugo), en 1920 transladouse coa súa familia a Bos Aires, mais a finais desde mesmo ano regresarían á Galiza, instalándose en Lugo. Alí fixo o Bacharelato e nun acto do Partido Galeguista celebrado nesa cidade en 1932 coñeceu a Castelao e Suárez Picallo. Ao seu abeiro ingresou nas fileiras do nacionalismo, partillando militancia nas Mocidades Galeguistas con Fernández del Riego, Celso Emilio Ferreiro, Carvalho Calero e Ramón Piñeiro, nun momento en que radicalizan o seu posicionamento e se declaran "arredistas". Nestes anos coñeceu a Ánxel Fole, con quen mantería unha profunda amizade.
En 1935 Varela dislócase a Madrid, onde se incorpora ás Misións Pedagóxicas e ao equipo de redacción de PAN (Poetas, Andantes e Navegantes), revista en que publicaban Rafael Dieste, Antonio Baltar e Otero Espasandín. Na tertulia do café "La Granja del Henar" coñeceu, ademais, a artistas mozos como Granell, Laxeiro, Maside ou Colmeiro.
No momento do alzamento militar, Varela, integrado na "Alianza de Intelectuais Antifascistas para a Defensa da Cultura", enrolouse como miliciano e afiliouse ao Partido Comunista. Durante a guerra percorreu os diferentes frentes alentando coas súas publicacións xornalísticas o espírito revolucionario dos combatentes. En 1937 tomou parte no Segundo Congreso Internacional de Intelectuais Antifascitas celebrado en Valencia. Finalizado o conflito armado, atravesou os Pirineos e ficou durante uns meses no campo de refuxiados de Saint Cyprien. En maio de 1939 conseguiu embarcar para México, onde recuperaría o seu labor xornalístico. Dous anos despois, reencontrouse co seu pai en Bos Aires, cidade en que o agardaban intelectuais amigos como Luís Seoane, Rafael Dieste ou Arturo Cuadrado. Na capital arxentina recuperou a actividade política e exerceu como crítico de arte e tradutor do portugués.
O golpe de Estado do xeneral Videla en 1976 forzou a Varela a un segundo exilio. Ameazado polas organizacións paramilitares de ultradereita, saiu precipitadamente do país pola fronteira brasileira e desde alí regresou a Madrid. O apoio de Isaac Díaz Pardo e Ramón de Valenzuela resultoulle fundamental para iniciar esta nova etapa, chea de isolamento e dificultades. Refuxiado na Galería Sargadelos, dedicouse ás traducións e frecuentou a tertulia do café "Gijón".
So e sen ningún tipo de recoñecemento, Lorenzo Varela morreu en Madrid o 25 de novembro de 1978. O seu corpo foi soterrado no cemiterio familiar de Monterroso.
Para alén da súa produción poética e xornalística en español, a aportación ás nosas letras de Varela concretouse en Catro poemas pra catro grabados (1944), con ilustración de Luís Seoane, e o poemario sobre a guerra civil e o exilio Lonxe (1954).

Imprescindible zread, gracias Rubensinho pola info; interesante o perfil biográfico de Lorenzo Varela.

Imprescindible zread, gracias Rubensinho pola info; interesante o perfil biográfico de Lorenzo Varela.
Tes toda a razón,
hoxe é un dia moi importante para Galicia, moita xente loito moito para que hoxe a nosa lingua sexa recoñecida, sempre fpi un dia importante na miña familia sobre todo nos anos do exilio:)
http://www.los-poetas.com/k/ROSALIA.jpg

Monterroso acolle os actos institucionais do Día das Letras Galegas

A Real Academia Galega celebra hoxe na localidade lucense a festa adicada a Lorenzo Varela.

Os editores piden que o Día das Letras se converta na xornada do libro galego

A Real Academia Galega celebra hoxe en Monterroso (Lugo) os seus actos institucionais do Día das Letras Galegas, que nesta ocasión estarán adicados ao escritor e intelectual Lorenzo Varela.

Os actos comezarán ás once da mañá, coa recepcion ofrecida pola Corporación de Monterroso aos membros da academia, encabezados polo presidente da entidade, Xosé Ramón Barreiro Fernández.

Tralo paso pola Casa do Concello de Monterroso, os académicos e os membros da Corporación acudirán á Praza da Alameda para realziar unha ofrenda floral ao busto de Lorenzo Varela, persoeiro vencellado a este concello lucense. A banda de música Nova Lira interpretará un pasarrúas de camiño á praza onde se celebra a ofrenda.

A Sesión plenaria extraordinaria e pública da Real Academia Galega co gallo do 17 de maio comezará ás 12.00 horas no Auditorio Municipal de Monterroso. No transcurso deste acto a Coral Ecos do Ulla interpretará o poema 'Castelao', de Lorenzo Varela, e o Himno Galego.

No acto participarán os académicos numerarios Xosé Luís Axeitos Agrelo, Xosé Neira Vilas e Xesús Alonso Montero; mentras que o encargado de pechar a sesión, como é habitual, será o presidente da Real Academia Galega, Xosé Ramón Barreiro Fernández.

O Consello da Cultura recupera os artigos do homenaxeado en México e Arxentina

Os artigos que Lorenzo Varela publicou en sete revistas culturais de México e Arxentina - Taller , Romance , Letras de México , De Mar a Mar , Correo Literario , Cabalgata e Sur - aparecen reunidos nun libro editado pola sección de Comunicación do Consello da Cultura Galega, que se suma deste xeito á celebración do Día das Letras.

A obra foi coordinada por Xosé López, Rosa Aneiros e María Antonia Pérez, autora do estudo sobre a produción xornalística de Lorenzo Varela que recolle o libro, que nunha segunda parte clasifica os artigos por país, revista e data de publicación, e os debuxos de Colmeiro e Seoane que os ilustraron.

María Antonia Pérez, que presentou a obra xunto co presidente do Consello da Cultura e o director da Sección de Comunicación, fixo unha emocionada semblanza de Lorenzo Varela. Lembrou que foi un xornalista comprometido e coherente coa súa ideoloxía marxista, que o fixo fuxir do peronismo a Urugai, non asinar á volta as traducións para Losada e Poseidón das que vivía, e mesmo ocultar o seu nome como director dunha destas revistas . Dixo que tamén foi un exiliado cando volveu a España, porque non entendeu a transición, o esquecemento da Guerra Civil nin a postura «indulxente» do PCE.

Biobibliografía en 23 chanzos

INFANCIA DE MAR A MAR

Naceu en 1916, nun barco de emigrantes a piques de atracar no peirao da Habana. O seus pais, José Ramón e Perpetua, volveron axiña á súa terra de Monterroso, onde o cativo aprendeu as primeiras falas e manifestou as primeiras rebeldías. Nos primeiros anos vinte, a familia reemprende o camiño da emigración, desta volta cara a Bos Aires. No barrio porteño de Nueva Pompeya realizou Lorenzo Varela os estudos primarios e, quizais, un primeiro curso de bacharelato.

BACHARELATO EN LUGO

Lorenzo e a súa nai, Perpetua, instálanse en Lugo en 1931. Na capital «de aceiro e de mel», O Arxentino –así lle chamaban os compañeiros polo acento porteño– estuda o bacharelato, participa na fundación das Mocedades Galeguistas e, ao mesmo tempo, afíliase a un grupo –Izquierda Comunista– de orientación trotskista. O Lugo da República é para Varela o escenario das primeiras inquedanzas intelectuais, os amores primeirizos que comparte cunha rapaza da Fonsagrada chamada Julita Álvarez e amizades permanentes como as de Ánxel Fole e Ramón Piñeiro.

O MADRID REPUBLICANO

Con dezaoito anos de idade, en outubro de 1934, Lorenzo mergúllase na fervenza cultural e política do Madrid republicano. Matricúlase na Facultade de Filosofía e Letras, asiste ás tertulias que presiden os irmáns Eduardo e Rafael Dieste, publica as súas primeiras prosas na revista PAN que dirixe Otero Espasandín –recensións de senllas obras de Álvaro Cunqueiro e Tomás Meabe– e coñece a escritores que admiraba desque os descubrira, abraiado, nas casetas de libros do San Froilán: García Lorca, Luis Cernuda, Pablo Neruda, Miguel Hernández. No primeiro semestre de 1936 hai dous feitos salientables na súa biografía: incorpórase ás Misións Pedagóxicas logo de ser examinado por don Bartolomé Cossío e, por mediación do músico Rodolfo Halffter, convértese en crítico literario do prestixioso diario El Sol, posto cobizado por escritores xa consagrados.

MILICIANO DA CULTURA

Co alzamento militar do 18 de Xullo, Lorenzo Varela intégrase no Quinto Rexemento de Milicias Populares. Activo membro da Alianza de Intelectuales Antifascistas, participa en labores de axitación e propaganda, publica os primeiros poemas en El mono azul –publicación da que é un dos seus redactores-fundadores–, escribe crónicas de guerra en Milicia Popular e no diario Ahora, e colabora na magnífica revista Hora de España. É tamén é un dos asinantes da ponencia colectiva que se presentou no segundo Congreso Internacional de Escritores, que se desenvolveu en Valencia en xullo de 1937.

POETAS EN «LA ESPAÑA LEAL»

Os poemas que Lorenzo Varela escribiu durante a Guerra Civil –moitos deles, romances– foron recollidos en numerosas recompilacións e antoloxías, publicadas durante e despois do conflito. En 1937, cando o escritor non ten máis de vinte anos, recóllense tres poemas seus na escolma Poetas en la España leal e o seu nome aparece a carón de poetas consagrados como Antonio Machado, Luis Cernuda, Rafael Alberti ou León Felipe. Os poemas de Varela foron saudados por Luis Cernuda, quen os cualificou de «versos de ardiente vibración», mentres que o anónimo antólogo escribiu que se advirte neles «una serenidad inicial de espírito, encauzada a cantar la nobleza del hombre».

SOLDADO REPUBLICANO

Ademais do seu traballo intelectual, Lorenzo Varela participou como soldado nas principais batallas da Guerra Civil: Madrid, Guadalajara, Brunete, Teruel e Ebro. O 7 de novembro de 1936, mentres o Goberno republicano marchaba para Valencia e chegaban a Madrid as Brigadas Internacionais, Varela decidiu quedarse na capital asediada polas forzas franquistas, afiliarse ás Juventudes Socialistas Unificadas –despois, ao partido comunista– e combater como soldado. Asumiu progresivamente responsabilidades de mando, case sempre vencellado aos brigadistas internacionais: comisario político de batallón, de brigada e, logo da súa heroica actuación na batalla do Ebro, comisario da 46 división do Quinto Corpo de Exército que mandaba Enique Líster, por orde do presidente Juan Negrín. Só tiña daquela 22 anos e era, probablemente, o comisario de división máis novo do exército republicano.

PESADELO EN FRANCIA

Tras a derrota republicana, Lorenzo Varela, ao fronte da súa unidade, atravesa a fronteira francesa, camiño do exilio, en febreiro de 1939. Como miles de refuxiados, é internado en praias francesas habilitadas como campos de concentración: primeiro, en Saint Cyprien e logo, en Argelès. Mercé á presión de Waldo Frank e dos intelectuais galos –Louis Aragon, Jean-Richard Bloch, Jean Cassou– é arrincado das chamadas «praias da morte» e disfruta dalgunhas semanas de liberdade en Francia. O 23 de maio de 1939 embarca, xunto a outros 1.598 republicanos españois, no buque Sinaia, que os leva a México, acolléndose á hospitalidade do presidente Lázaro Cárdenas.

OCTAVIO PAZ E «TALLER»

En México, onde botará perto de tres anos, Lorenzo Varela comparte casa e proxectos co seu amigo Antonio Sánchez Barbudo e a familia deste –Ángela Selke e a súa filla Virginia–. Octavio Paz, a quen coñeceran en España e que os recibiu «ansioso e fraternal», incorpora aos dous escritores e a outros exiliados –Juan Gil-Albert, Ramón Gaya e José Herrera Petere– á revista Taller que dirixía o poeta mexicano. En Taller publica Varela tres poemas, agrupados baixo o rubro de El héroe (fragmento), unha primeira tradución de Baudelaire e varias recensións de libros, entre as que destaca un ensaio sobre a poesía de Rafael Alberti.

A REVISTA «ROMANCE»

Considerada unha das grandes revistas da España peregrina, a paternidade de Romance (México, 1940-1941) correspóndelle a Lorenzo Varela: foi el quen elaborou o proxecto, bautizou a publicación e buscou os recursos para sacala adiante. Así o recoñece, nas súas memorias, o editor, Rafael Giménez Siles: «En el trato con los redactores pronto percibí que Lorenzo Varela, el más joven de ellos, de veintitrés años, que fue quien concibió el proyecto inicial de la revista, era el mejor dotado literariamente; hubiera podido ser el director de Romance, pero está bien claro que existían razones para que fuese a Juan Rejano al que yo encomendase esa función». Ademais de Varela, a redacción estaba integrada por outros cinco exiliados españois: Juan Rejano, Antonio Sánchez Barbudo, Miguel Prieto, José Herrera Petere e Adolfo Sánchez Vázquez. Contaban co apoio, máis simbólico que efectivo, dos principais intelectuais hispanos, como Alfonso Reyes, Juan Ramón Jiménez, Octavio Paz ou Vicente Huidobro. En setembro de 1940 estala un conflito entre a empresa, Ediapsa, e os redactores, e estes son expulsados da revista.

«ELEGÍAS ESPAÑOLAS»

Tres longos poemas –Elogio del llanto, Desagravio del vino tinto e Tribunal del virgo– integran o primeiro poemario de Lorenzo Varela, Elegías españolas, unha plaquette que leva o significativo rubro de «Guerra literaria». Os tres poemas constitúen unha resposta, ás veces de lirismo conmovedor, ás veces de asañada sátira, aos ataques do poeta Juan José Domenchina contra os seus compañeiros de exilio mexicano. Os dous primeiros poemas incorporaraos Varela, con modificacións, á súa primeira gran obra: Torres de amor. Do último, especialmente virulento, esqueceuse para sempre, porque a sátira pillaba no medio á muller de Domenchina, a poetisa Ernestina de Champourcín.

BOS AIRES DA ESPERANZA

Lorenzo Varela deixa México a mediados de 1941 e, logo dunha breve estadía en Cuba –país onde naceu– desembarca en Bos Aires en decembro dese ano. Ao pé do barco agárdano o seu pai, vellos amigos como Rafael Dieste, Otero Espasandín ou Arturo Cuadrado e outros que axiña o ían ser, sobre todo Luís Seoane. Incorpórase á tertulia do mítico café Tortoni, onde un monllo de intelectuais de diversas procedencias tecen soños e proxectos. Nin Lorenzo nin os demais exiliados desfán as maletas: confían no seu regreso cando as forzas aliadas que loitan na Segunda Guerra Mundial esmaguen o fascismo e liberen, tamén, España.

«TORRES DE AMOR»

Luís Seoane remexe na maleta peregrina de Varela e atopa un feixe de poemas que leva decontado á editorial Emecé, onde traballa xunto con Arturo Cuadrado. O dono da editorial négase a publicar os poemas, alegando que o seu autor é comunista, e Seoane e Cuadrado piden a conta, marchan da empresa e fundan, co apoio da Imprenta López, a Editorial Nova. O novo selo editorial estréase con Torres de amor, o primeiro gran poemario de Lorenzo Varela, que sae do prelo o 5 de decembro de 1942. O limiar do libro é de Rafael Dieste, as ilustracións son de Luís Seoane e da obra imprímense 1.100 exemplares. Varela edifica, coa cinza viva do mencer «tan pronto fusilado», as súas torres de amor, os seus castelos da esperanza.

«DE MAR A MAR»

Con Arturo Serrano Plaja, Lorenzo Varela funda e dirixe a revista De Mar a Mar, de vida efémera: saen só sete números, entre decembro de 1942 e xuño de 1943. Ademais da contribución galega –Luís Seoane, Manuel Colmeiro, Otero Espasandín, Antonio Baltar...–, colaboran na revista, entre outros, Rafael Alberti, Octavio Paz, Gil-Albert ou Ricardo Molinari. Nesa revista publica Varela o seu poema Duelo en tres cantos por la muerte de Miguel Hernández. A publicación, segundo palabras do seu responsable, intentaba establecer unha certa «comunicación o diálogo entre las playas de América y España».

«CORREO LITERARIO»

«Me gusta mucho este periódico que hacen ustedes en Buenos Aires», afirma Juan Ramón Jiménez nunha carta dirixida a Lorenzo Varela en 1946. O autor de Platero y yo refírese a Correo Literario, unha publicación que fundan e codirixen tres galegos desterrados –aínda que un deles nace en Denia (Alicante)–: Luís Seoane, Lorenzo Varela e Arturo Cuadrado. Publicáronse corenta números desa revista, entre o 15 de novembro de 1943 e o 1 de setembro de 1945. Nas súas páxinas, sempre inspiradas na «convicción democrática» dos seus responsables, publicou Varela varios poemas, ensaios, notas críticas e reportaxes. En Correo Literario, publicación de indiscutible altura intelectual, afiaron as súas primeiras armas literarias autores como Julio Cortázar ou Ernesto Sábato.

«CATRO POEMAS PRA CATRO GRABADOS»

Lorenzo Varela escribe en 1944, para o álbum María Pita e tres retratos medievais, de Luís Seoane, Catro poemas pra catro grabados. Se excluímos o poema Eramos tres irmáns, inédito ata 1945, é a primeira vez que Lorenzo publica na lingua dos seus pais e da súa nenez. Os catro personaxes retratados pola gubia de Seoane e a pluma de Varela son a heroína coruñesa María Pita, o dirixente irmandiño Rui Xordo, a soldadeira María Balteira e o bispo Adaúlfo. Da primeira edición dese álbum –gravados e poemas– só se fixeron 70 exemplares. A obra, non obstante, tivo máis fortuna en seguintes edicións. O compositor Julián Bautista musicou os poemas e a peza resultante –Catro poemas galegos– foi estreada en Amsterdam. En 1951, a Editorial Argentina de Música publicou un fermoso volume que integra os gravados de Seoane, os poemas de Lorenzo Varela en lingua orixinal e en versión inglesa –traducidos polo poeta William Shand– e as partituras de Julián Bautista.

EXILIO EN URUGUAI

En febreiro de 1946, Perón gaña as eleccións arxentinas e establece lazos políticos e comerciais co réxime do xeneral Franco. O clima político vólvese abafante para os exiliados na Arxentina e moitas foxen cara a outras latitudes. Lorenzo Varela, que ocupaba a dirección literaria da revista Cabalgata e vivía un apaixonado romance cos escritora Estela Canto –noiva e musa de Borges–, lisca ao Uruguai coa súa moza, onde residirá ata xaneiro de 1952. O poeta intenta establecerse nos Estados Unidos, logo de que o seu amigo Sánchez Barbudo lle conseguira un contrato na Universidade de Wisconsin, pero as autoridades norteamericás négalle o visado pola súa militancia comunista. Despois da súa traumática ruptura con Estela, nese exilio uruguaio dentro do exilio, Varela é un home entalado entre as estreituras económicas e diversas doenzas do corpo e da alma.

REGRESO A BOS AIRES

Lorenzo Varela regresa a Bos Aires a comezos de 1952, cando xa enfriaran as relacións entre Perón e Franco, e reintégrase nos círculos culturais porteños. O seu corazón atopa acougo no colo de Marika Gerstein, unha culta anticuaria de orixe xudea coa que mantiña estreita amizade desde había anos. Viúva, con tres fillos, Marika era a anfitrioa, na súa casa da rúa Chacabuco, 194, dunha tertulia de intelectuais frecuentada por Luís Seoane, Ernesto Sábato, Rafael Dieste, Rafael Alberti, María Teresa León ou Alberto Closas, entre outros.

«LONXE», DECÁLOGO DA SAUDADE

Un escolleito acio de dez poemas –poesía civil, pero tamén «decálogo da saudade», en palabras de Alonso Montero– integran o poemario Lonxe, obra senlleira da poesía galega do século XX que Lorenzo Varela publicou en 1954. Da primeira edición fixéronse 400 exemplares. Cada un dos poemas está ilustrado por Luís Seoane. Dese poemario escribiu Domingo García-Sabell: «De aceiro e de mel é todo o libro. De aceiro e de mel son os esgrevios cumios nos que se acende o xenio creador da lírica celta. Rosalía ou Curros, Pondal ou Manoel Antonio, van sostendo ese fío rexo e delicado. A vida, a arte e o drama de Lorenzo Varela –ser abismado, forte e contido– é unha man que se alonga, a carón dalgunhas outras, para recoller o que parecía esquecido».

VIAXE A GALICIA

A fins de 1960, pouco despois de casar con Marika Gerstein, Lorenzo Varela viaxa a España. Conseguira un permiso de seis meses no diario La Razón, no que exercía como crítico de arte, pero, de forma sorprendente, só botou algúns días en Madrid e Galicia. Nunca quixo explicar por qué a súa viaxe foi de ida por volta. Sábese que foi recibido en Vigo por Valentín Paz-Andrade, quen lle ofreceu traballo na revista Industrias Pesqueras; que visitou o Museo do Prado e, probablemente, que se achegou ao Monterroso das súas raíces.

CRÍTICO DE ARTE

Desde 1960 ata o seu retorno a España en 1976, Lorenzo Varela traballa, sobre todo, como crítico de arte en diversas publicacións arxentinas: a revista Primera Plana, os diarios La Razón, El Mundo, La Nación, Clarín... Pero a súa paixón polas artes plásticas naceu ben cedo e diso quedou constancia en todas as revistas que cofundou e codirixiu –Romance, De mar a mar, Correo literario, Cabalgata–, en numerosos poemas inspirados en cadros ou esculturas ou en varias monografías: El Renacimiento (1945), Murillo (1946), Seoane (1948), Luis Falcini (1954), Seoane (en coautoría con Manuel Mújica Láinez e Guillermo Whitelow, 1966), Seoane o el arte sometido a la libertad (1966), Dalí (1971). Se Les fleurs du mal constituíu o seu devocionario poético, as heterodoxas críticas de arte de Baudelaire –traducidas por el ao castelán– foi sempre a súa guía mestra á hora de analizar un cadro ou unha escultura. Varela chegou a ser un dos máis reputados críticos de arte arxentinos e mantivo sempre dúas devocións insubornables: Picasso e Seoane. Para el, Seoane era o artista que bebeu nas fontes sagradas de toda creación estética posuidora de grandeza: a natureza e o pobo.

A EMISIÓN «HORA ONCE»

Durante seis anos, entre 1962 e 1968, Lorenzo foi redactor permanente da revista semanal Hora Once, e despois o seu máximo responsable. Chamábase así porque se emitía entre as once e as doce da noite, todos os domingos, primeiro en Radio Mitre e despois en Radio Excelsior. Tratábase dun programa, segundo os textos publicitarios que del fixo a emisora que o acollía, «armado con técnica periodística correspondiente a un semanario, con todas las secciones del mismo menos política. En sus páginas, la música sustituye a los grabados».

O RETORNO: 1976

Lorenzo Varela regresou do exilio arxentino a principios de 1976. Malia o prestixio intelectual adquirido na Arxentina, era un home descoñecido na súa terra. Non se afacía nin se recoñecía en Madid nin en Galicia. Negábase a reeditar ou a publicar novos poemas e remoía lembranzas entre un monllo de amigos leais: Paz-Andrade, Ramón Piñeiro, Ánxel Fole, García-Sabell ou Díaz Pardo, en Galicia; José Bergamín, Carlos Gurméndez, Celso Emilio Ferreiro ou Sánchez Barbudo, en Madrid.

A MORTE

Lorenzo Varela morreu en Madrid, na madrugada do 25 de novembro de 1978, tres meses despois de obter o seu primeiro DNI tras o exilio. Foi enterrado nunha tumba anónima do cemiterio da Almudena. Tres anos despois, os seus restos mortais foron trasladados ao camposanto de Fufín, parroquia do concello de Monterroso, onde repousan onda os da súa nai, Perpetua.

http://www.lavozdegalicia.es/albumes/20055131423/200551314243.jpg

no centro, como militante republicano

http://www.lavozdegalicia.es/albumes/20055131423/200551314247.jpg

no angulo superior esquerdo, durante a batalla do ebro

http://www.lavozdegalicia.es/albumes/20055131423/200551314315.jpg

CURROS, OTERO, RISCO BLANCO AMOR, FERREIRO
Ourense, capital de Galicia catorce veces
Catorce autores naceron en Ourense convertendo a cidade na "Atenas galega"
A Xeración Nós foi o punto de inflexión máis importante de literatura galega


Xosé Rois Brâs (*) / OURENSE // Faro de Ourense

Calquera sabe que un escritor sempre sente saudade do lugar onde naceu, ou que dalgunha maneira reflicte a influenza que o entorno que o acolle ten nel. O espazo é fundamental sempre na vida e na obra do quefacer literario. E seguindo esa estela, temos que dicir que moitos teñen sido os nomes que á cultura galega ten aportado a Ourense, a "Atenas" de Galicia (e temos un "Homero" galego), dende que aquel 17 de maio de 1963 se celebrou o primeiro Día das Letras Galegas.

Ourense foi a capital das letras galegas en catorce ocasións, polas xornadas dedicadas a autores nacidos aquí ou os que viviron e fixeron aquí a meirande parte da súa obra.

Manuel Curros Enríquez - a Real Academia dedicoulle o Día das Letras Galegas de 1967- naceu en Celanova en 1851. Publica o primeiro poema en galego cando aínda era estudante. Comezaba: "No xardín unha noite sentada, ó reflexo dun branco luar...", e seguía cunha letra que foi musicada e converteuse nun dos temas máis repetidos da canción tradicional galega.
Compuxo "A Virxe d'o Cristal", "O gueiteiro" e "Unha boda en Einibó" para as presentar a un concurso que se fallou en 1877, ano en que Curros se instalaba en Ourense como funcionario na Delegación de Facenda.
Na etapa ourensá, compuxo "Aires d'a miña terra", en 1880 e alcanzou inmediatamente un enorme éxito, acrecentado pola denuncia do bispo de Ourense, que solicitaba que fose confiscado e que o incluía no índice de libros prohibidos. En 1894 emigrou a Cuba. Alí dirixiu La Tierra Gallega.
En 1904 volvía á Coruña, e recibido con mostras de entusiasmo. No poema "N'a tumba de Rosalía", deixaba o seu testamento ideolóxico. Morreu en Cuba en 1908.

Florentino López Cuevillas -Días das Letras Galegas de 1968- naceu en Ourense en 1886 e morreu en 1958. Licenciouse en Farmacia pola Universidade de Santiago, mais profesionalmente foi funcionario de Facenda. Estudou, así mesmo, Filosofía e Letras en Madrid.
Preocupado ó comezo pola cultura universal, en 1917 entra nas recentes nadas Irmandades da Fala, e en 1920 forma destacada parte do grupo Nós, ó que aportou os seus profundos coñecementos de arqueólogo e as investigacións no eido da Prehistoria. Con Vicente Risco e Otero Pedrayo formou ese conxunto glorioso das letras e da cultura de Galicia que agromou en Ourense.

Valentín Lamas Carvajal -ano 1972- naceu na parroquia da Santísima Trindade, en Ourense, en 1849, e faleceu na mesma cidade en 1906. Os primeiros estudios cursounos en Ourense e tamén o bacharelato, tendo como profesor a Saco y Arce. Con posterioridade estudou Medicina en Compostela, que non acabou por mor dunha doenza visual que o deixaría cego, condición que lle valeu anos máis tarde o alcume de "O Homero Galego".
Dirixiu a revista La Aurora de Galicia e fundou El Heraldo Gallego, de carácter bilingüe, e o semanario O Tío Marcos da Portela (1876-1890), que integra o máis selecto da intelectualidade ourensá e galega da época. Encontramos como colaboradores figuras como Curros, Eladio Rodríguez e moitos outros. Escribiu obras como O catecismo do labrego (1889), a máis coñecida e de grande sona nas clases populares. Vendíase xunto co periódico O tío Marcos da Portela e foi un dous libros escritos en galego máis vendidos de tódolos tempos.

Vicente Risco e Agüero -ano 1981-, naceu en Ourense en 1884 e morreu nesta nosa cidade no ano 1963. Viviu na rúa da Paz, na mesma casa que Otero Pedrayo. Estudou Dereito na Universidade de Santiago, e obtivo a cátedra de Historia da Escola Normal do Maxisterio de Ourense. Foi en 1910 cando entrou na redacción de El Miño. Logo fundou con Noguerol a revista La Centuria, e con Losada, Noguerol e Castelao a revista Nós, órgano do grupo do mesmo nome. Risco foi narrador marcadamente didáctico, autor teatral, e no ensaio acadou o máis alto cume da nosa literatura. En 1920 publica Teoría do nacionalismo galego. Despois da guerra dedicouse especialmente ós estudios de etnografía.

Antón Losada Diéguez - ano 1985- naceu en 1884 en Boborás-Ourense. De familia emparentada coa nobreza galega, era moi relixioso, tradicional, culto, carlista e cun gusto especial polas cousas da Idade Media. Estudou en Deusto. Doutor en Filosofía e Licenciado en Dereito, gañou unha cátedra en Canarias, de onde pasou a Toledo, Ourense e Pontevedra. Losada foi quen conseguiu a Risco e Otero Pedrayo para o galeguismo, e quen impulsou á idea galeguista. Publicou pouco: poesía, ensaios filosóficos e literarios, contos e un ensaio dramático, na revista Nós e en Alborada. Tivo moita influencia nos homes da Xeración Nós. Pertenceu ás Irmandades da Fala. Finou en Pontevedra no ano 1929.

Ramón Otero Pedrayo - ano 1988- nace en Ourense, na rúa da Paz, en 1888. Na mesma casa, nacera Vicente Risco, co que o uniu a amizade e mutua influencia intelectual. Cursa o bacharelato no Instituto de Ourense que hoxe leva o seu nome. Estuda Filosofía e Letras en Santiago e Madrid, etapa recreada na novela Arredor de si. De volta a Ourense en 1911 intégrase no grupo de Risco e Cuevillas. Coa II República é deputado por Ourense polo Partido Nacionalista Republicano.
A pouco de estourar a Guerra Civil é deposto da súa cátedra do instituto de Ourense. Retírase ó seu Pazo de Trasalba, e convértese nun símbolo da resistencia cultural ante o franquismo, recibindo o alcume de "Patriarca das Letras Galegas". En 1950 pasará a ser director da Editorial Galaxia, e en 1959, un ano despois de xubilarse como Catedrático de Historia en Santiago, viaxa a Bos Aires. Morre en 1976.

Celso Emilio Ferreiro -ano 1989- naceu en Celanova no ano 1912. Relacionado moi novo co movemento nacionalista, afiliouse ás Mocidades Galeguistas. Na guerra estivo condenado a morte e escribiu o poema Longa noite de pedra. Cursou Maxisterio e Dereito en Compostela. Casou e instalouse en Pontevedra, onde fundou en 1948 a colección Benito Soto. Escribiu a biografía de Curros Enríquez, colaborou en revistas e dirixiu a colección "Salnés", onde saíu, en 1962, Longa noite de pedra. O impacto foi enorme. En Caracas se enfrontou co sector reaccionario da colectividade galega, contra o que dirixiu Viaxe ao país dos Ananos, estilo satírico que continuará en Cantigas de escarnio e maldicir, ou no romance Paco Pixiñas.
En 1973 instalouse en Madrid. Son desta época Cimenterio privado e Onde o mundo se chama Celanova". Morreu en Vigo en 1979.

Eduardo Blanco Amor -Día das Letras de 1993- naceu en Ourense en 1897, e emigrou á Arxentina, onde pasou a maior parte da súa vida. Alí desenvolveu actividades culturais dentro da comunidade galega, vivindo do seu traballo na prensa bonaerense. Amigo dos poetas do 27, especialmente de Lorca, do que prologou Seis poemas galegos. Volto á Arxentina, defendeu a causa da República e colaborou nas actividades políticas e culturais dos galegos exiliados. Xa vello, volveu para Galicia e residiu en Ourense e Vigo ata a súa morte en 1979. A partir da guerra empeza a súa obra narrativa en galego. A esmorga, ambientada en Ourense, foi unha novela esencial no desenvolvemento da narrativa galega. Despois publicou contos, Os biosbardos, a ambiciosa novela longa Xente ao lonxe e dous volumes de teatro.

Eladio Rodríguez González -ano 2001- naceu en 1864 no concello ourensán de Leiro. Nestas terras do Ribeiro pasou os seus anos mozos, ata que se desprazou á Coruña definitivamente en 1887. Na Coruña traballa como funcionario municipal ata 1937, o que compaxinaba coa vocación xornalística e a poesía. Foi director de La Mañana e de El Noroeste, que incluíu un suplemento "Nós. Páxinas Galegas", que se abriu precisamente cun artigo de Eladio Rodríguez. Dedicou un importante esforzo creativo á poesía, publicando na revista ourensá O Tío Marcos da Portela.
A súa obra cume foi o Diccionario enciclopédico gallego-castellano. Foi un dos corenta membros fundadores da Academia Galega; secretario e presidente desta entre 1926 ata 1934. O seu concello natal, Leiro, o nomeou en 1929 Fillo Predilecto. Morreu en A Coruña en 1949.

Xaquín Lorenzo -ano 2004- nace en 1907, na rúa da Paz, xusto enfronte onde naceran Risco e Otero. No bacharelato será discípulo de Otero Pedrayo. Estudia Filosofía e Letras en Santiago e ingresa no Seminario de Estudios Galegos en 1926, onde tratará de impulsar a formación dun museo etnográfico. Milita na Irmandade Nacionalista Galega xunto con Otero, Risco e Cuevillas. De 1940 a 1981 é profesor e director do Colexio Cardeal Cisneros. Colabora co Museo Arqueolóxico de Ourense, cataloga os castros de Lobeira, Cameixa (Boborás) e Cabeanca e a vila romana de Abelenda das Penas. Entre 1968 e 1973 escava Castromao xunto con Ferro Couselo. Ocupou o posto de Noriega na Real Academia Galega. Participa na fundación da Agrupación Cultural Auriense xunto con outros galeguistas históricos. Foi nomeado Fillo Predilecto da Provincia. Recibiu o Premio Trasalba da Fundación Otero Pedrayo.

(*Roi Bras: mestre e escritor)

Era o ano 1963, no que se cumpría o centenario daquela dedicatoria impresa no sonado libro rosaliano. O 20 do mes de marzo, os membros numerarios Manuel Gómez Román, Xesús Ferro Couselo e Francisco Fernández del Riego dirixíndolle á Real Academia Galega un escrito solicitando a consagración da data devandita con perdurabilidade anual. Baseabámonos nos seguintes motivos: Que Cantares Gallegos fora a primeira obra de prestixio universal coa que contou a Literatura galega contemporánea. Que a celebración do acontecemento convidaba a considera-lo significado da mensaxe transmitida no volume centenario. Que o mellor xeito de acadalo sería que a Corporación académica acordase declarar "Día das Letras Galegas" o 17 de maio de cada ano. Que a data conmemorativa serviría para enaltecer e difundir o libro escrito no idioma propio.

E por iso cada 17 de Maio siñifica o día de todos os galegos, da nosa língua e de Galicia enteria.

Escolma dos literatos homeaxeados dende 1963 até o día de hoxe:

http://bvg.udc.es/LetrasGalegas2006/41anos_A.html

1963 : Rosalía de Castro
1964 : Daniel R. Castelao
1965 : Eduardo Pondal
1966 : Francisco Añón
1967 : Manuel Curros Enríquez
1968 : Florentino L. Cuevillas
1969 : Antonio Noriega Varela
1970 : Marcial Valladares Núñez
1971 : Gonzalo López Abente
1972 : Valentín Lamas Carvajal
1973 : Manuel Lago González
1974 : Xoán Vicente Viqueira
1975 : Xoán Manuel Pintos Villar
1976 : Ramón Cabanillas Enríquez
1977 : Antón Vilar Ponte
1978 : Antonio López Ferreiro
1979 : Manuel Antonio
1980 : Alfonso X O Sabio
1981 : Vicente M. Risco
1982 : Luís Amado Carballo
1983 : Manuel Leiras Pulpeiro
1984 : Armando Cotarelo Valledor
1985 : Antón Losada Diéguez
1986 : Aquilino Iglesias Alvariño
1987 : Francisca Herrera Garrido
1988 : Ramón Otero Pedrayo
1989 : Celso Emilio Ferreiro
1990 : Luís Pimentel
1991 : Álvaro Cunqueiro
1992 : Fermín Bouza Brey
1993 : Eduardo Blanco Amor
1994 : Luís Seoane
1995 : Rafael Dieste
1996 : Xesús Ferro Couselo
1997 : Ánxel Fole
1998 : Martín Códax, Mendiño, Xohan de Cangas
1999 : Roberto Blanco Torres
2000 : Manuel Muguía
2001 : Eladio Rodríguez González
2002 : Martín Sarmiento
2003 : Antón Avilés de Taramancos
2004 : Xaquín Lorenzo Fernández, Xocas
2005 : Jesús Manuel Lorenzo Varela Vázquez
2006: Manuel Lugrís Freire

Biografía do homeaxeado este ano:

http://img486.imageshack.us/img486/6080/lugris3cl.gif (http://imageshack.us)

Manuel Lugrís Freire naceu en Sada en 1863. O escritor homenaxeado nas Letras Galegas 2006 pola Real Academia Galega (da que foi presidente) é unha das personalidades máis importantes do galeguismo no primeiro terzo do século XX.

Foi o primeiro orador que utilizou o galego nun acto público, emigrou a Cuba e fundou o primeiro xornal escrito enteiramente en galego, A gaita gallega. Participou na fundación das Irmandades da Fala e na redacción do Estatuto de Autonomía.

A parte fundamental da súa obra literaria é poesía: Soidades (1894), Noitebras (1901), Versos de loita (1919), Ardencias (1927) e As Mariñas de Sada (1928).

Tamén é unha figura destacada no rexurdimento do noso teatro, afianzando a prosa teatral, colaborando co conservatorio Nazonal de arte Galega e publicando varias pezas: A ponte (1903), Minia (1904) Mareiras (1904), O pazo (1917) e Estadeíña (1919).

Contos de Asieumedre –pseudónimo de Lugrís- é a súa colaboración á narrativa galega.

Finalmente, é o autor da primeira gramática escrita en galego, Gramática do idioma galego (1922)

Morreu na Coruña en 1940

http://www.17demaio.org/

O dia grande da nosa língua:)

Déixovos a ligazón das Ciberirmandades Da Fala, para que vexades campaña do toxo, cun libro un toxo en flor.

http://www.ciberirmandade.org/sitio2005/

eu sego a preferir a rosa... Ainda que teña espinas tamén :crazy:

La Real Filharmonía celebra el Día das Letras con "Alma Mareira"
REDACCIÓN • SANTIAGO

La Real Filharmonía de Galicia se suma mañana a los actos de celebración del Día das Letras Galegas con un concierto especial en el Auditorio que dará comienzo a las nueve de la noche. Para la ocasión se estrena Alma Mareira, un encargo de la orquesta a la compositora francesa Graziane Finz con textos de Luís Rey Núñez.

El programa de homenaje se completa con Vistas al mar de Eduard Toldrá y Children"s corner, de Claude Debussy. La elección de estas piezas es intencionada. El director titular de la Filharmonía quiere así unir las costas mediterránea y atlántica.

La argentina Soledad Cardoso, alumna de Kraus y de Berganza, pondrá la voz a Alma Mareira. También participarán los actores Evaristo Calvo y Víctor Mosqueira, que recitarán los poemas de Luís Rei.

Alma mareira fue inicialmente un ciclo poético publicado en 2003 enteramente dedicado a exaltar el paisaje físico y moral de Galicia como tierra del fin de la tierra.
http://www.elcorreogallego.es/index.php?idMenu=3

Dende hoxe, La Voz de Galicia tamén en galego:

http://www.lavozdegalicia.es/inicio?idioma=galego

:)

Dende hoxe, La Voz de Galicia tamén en galego:

http://www.lavozdegalicia.es/inicio?idioma=galego

:)


Desgraciadamente A Voz de Galicia só adica ao noso idioma o Dia das Letras Galegas tradicionalmente.

Dende a Ciberirmandade da Fala (www.ciberirmandade.org) fixéronse moitas campañas pra que este diario e outros coma El Correo Gallego tiveran a súa versión galega opcional pra os galego-falantes e bilingües que queren te-la oportunidade de ler a prensa diaria en Galego.


Polo dagora temos qwue conformarnos coa magnífica iniciativa de Vierios e o seu traductor de prensa:

http://www.vieiros.com/tradutor/elpais.html

Desgraciadamente A Voz de Galicia só adica ao noso idioma o Dia das Letras Galegas tradicionalmente.

Isto non sera hoxe unicamente, é dende hoxe. ;)

A partir de agora, La Voz de Galicia tendra duas edicions, unha en castela e outra en galego.

Isto non sera hoxe unicamente, é dende hoxe. ;)

A partir de agora, La Voz de Galicia tendra duas edicions, unha en castela e outra en galego.


Vaia, isa é unha grande nova realmente, obrigado pola info :)

Espero que esteis disfrutando deste caluroso Día Das Letras Galegas 2006 :cheers:


http://www.laregion.net/images/stories/noticias/2006-05-17/Carrabouxo.Jpg

Isto non sera hoxe unicamente, é dende hoxe. ;)

A partir de agora, La Voz de Galicia tendra duas edicions, unha en castela e outra en galego.


Opinións dos ciberirmandiños sobre este tema:

http://www.ciberirmandade.org/foros/viewtopic.php?p=5436#5436

Espero que esteis disfrutando deste caluroso Día Das Letras Galegas 2006 :cheers:

En Compostela non fai moita calor

Andrés Gómez Chao da Mesa pola Normalización Lingüística fai un repaso á situación da Terra de Lemos :sleepy: e logo hai quenes dín que é o castelán o que esta reprimido...

http://www.lavozdegalicia.es/ed_lemos/noticia.jsp?CAT=119&TEXTO=4777843



O médico Andrés Gómez-Chao Fernández é portavoz na comarca de Lemos da Mesa pola Normalización Lingüística (MNL), a organización que convoca hoxe en Santiago unha manifestación pola inclusión no novo Estatuto do deber de coñecer o galego ao mesmo nivel que o castelán. A MNL conta na zona cunha trintena de afiliados e está a intensificar a súa actividade.

A situación do idioma no sur lucense non é moi diferente á do resto de Galicia. Segundo os datos do mapa sociolingüístico de Galicia, un 70% da poboación da comunidade ten o galego como lingua habitual. Se cadra esa proporción é aínda maior aquí, por ser unha zona de predominio rural. Pero ese carácter maioritario da poboación galegofalante non se reflicte en ámbitos como administración ou a educación e noutros aspectos da vida cotiá.

-¿Os concellos desta zona fan suficientes esforzos para promover o uso público do galego? -No que toca ao caso do Concello de Monforte, que é o que mellor coñezo, hai que dicir que a súa actuación resulta decepcionante. O goberno local bipartito leva xa case tres anos no poder e algo tan simple como galeguizar a rotulación interna da casa consistorial non se fixo ata hai dez ou quince días. Penso que iso aínda non se tería levado a cabo se non fose pola presión social. Aínda está pendente a normalización do nomenclátor das rúas e seguimos vendo letreiros obsoletos en castelán, como Calle de La Coruña ou Calle El Ferrol . Tamén hai casos de rotulación en castrapo como Calle del Burato ou Calle Tecelanes . Isto xa non é cuestión de normalización, senón de simple bo gusto.....

------------------------------

E iso que temos ós do bloque no poder...

En Compostela non fai moita calor

Uf, que sorte, porque eu e vir a Ourense e poñerme a sudar dunha maneira...
Desde onte non baixamos en ningún momento dos 15 graos a sombra. A sensación térmica hoxe o mediodía según Meteogalicia era de 36º graos :runaway:

http://i17.photobucket.com/albums/b86/pininou/temperatura.jpg

Uf, que sorte, porque eu e vir a Ourense e poñerme a sudar dunha maneira...
Desde onte non baixamos en ningún momento dos 15 graos a sombra. A sensación térmica hoxe o mediodia según Meteogalicia era de 36º graos :runaway:

http://i17.photobucket.com/albums/b86/pininou/temperatura.jpg
x'D Ourense é un forno:D e a pesares de que Monforte é do máis abafante que hai en Lugo, Ourense é ainda máis quente, vou ter que voltar a Lugo x'D

Eu hoxe fun cunha amiga a mercar un libro e regaláronnos outro no que veñen tódolos literatos homeaxeados e un pequeno fragmento dunha obra de cada un.

¡¡¡SUPERAVATAR TEIJEIRO!!!!



Por certo, a ver se conquerimos entre todos que o galego sexa máis común no foro da nosa terra, meréceo. Paga a pena.

Abofé Lete. Iso sí, os incondicionais seguimos a ser rabudos.

Chego tarde pero... ¡bon día das letras! para celebrallo vou poner unhas cancións na vosa lingua. O día 5 foi o Día de les Lletres Asturianes, un mes guapo no que as nosas linguas son as protagonistas.


Vimos trae-las historias
da montaña e máis do mar,
achegaivos meus amigos
que xa é tempo de troular
..............

¡Salude e lingua!

Que mellor xeito de agradecerche o teu paso por este fío Andros que amosando un pequeno exemplo da rica literatura da nosa lingua irmán. O xénero literario que máis me gusta, e mesmo consideroo o de maior dificultade: O conto. Velaí vos deixo un fermoso conto en asturiano.

UNA HESTORIA REAL DE LA SANTA COMPAÑA

Esto nun ye una lleenda:
Sabéi, respetuosos mortales, que la vivencia qu’equi se narra ye tan reciente, qu’ainda nun algamó el drechu a los mieles de les lleendes; pues les presones que lo sufrieron entovía viven. Y los sos maxines intautos recuerden con detalle aquelli sucesu.

Por respeuto al deseyu de los testigos, nun diré nin nomes nin llugar que lu asitien. Quiciabis asina entamaron el camín los fechos que nacieron pa ser lleenda.

Ocurrió nuna aldega de montaña asturiana; escomunal de biesques y praos, pero solo con tres caseries de tres families campesines y vaqueires.

Entamaba la nueche cuando, de la biesca, aportaron xiblíos. Los árboles tiníen a aquellos homes acostumaos a estraños soníos nocturnos, que recibíen con respetu y ensin sobresaltos; pero aquellos xiblios fixéronse cántigues y agullíos xuxuriantes claros porque taben arrodiando la casa. Nun había dulda de que vinía dalguién p’hacia los moradores de la casería; na casa aguardábase tranquilamente la visita de dalgún vecín. Tentaron mirar a travies de les rendexes de les ventanes y creyeron ver lluces pequeñes: ¿pitos de xente conocío?, ¡de xuru!; y, poro, esperaben qu’en cualisquier momentu picaren a la puerta. Pero los soníos nun se detuvieron: oyéronse xubir p’hacia’l parreiru. El nun saber quién yera’l que venía provocando llercia y con qué envís, taba facíendolos esmolecer per momentos.

Darréu, los mesmos y apavoriantes ruíos taben enriba d’ellos, nun desaxeráu y persistente enfotu. Detuviéronse xusto sobre la habitación de C., ún de los qu’ellí moraba, faciendo soníos mui penosos, que cayíen xunto a daqué de polvu sobre la so cama. Intentaron buscar un razonamientu aselante: tenía de ser S., el mozu candongueru de la casería d’embaxo, con dalgunos collacios; debieron tar de folixa y quixeron axorizar a C. por nun salir estos díes con ellos. Esi mozu de la casa, C., qu’agora yera testigu de’esta estraña "burlla" xunto a la so familia, había unos díes que nun salía tres de la xera por un molestu catarru.

La desplicación tranquilizó-yos un poquiñín pero, inda asina, naide d’ellos xubió al parreiru; si ye verdá que taben de folixa, ¿por qué los xiblios, agullíos y cántigues teníen un xeitu tan murnio?, ¿quiciabis la abonda bebida achapló-yos l’allegría?; si yeren ellos ¿por qué nun baxaben a saludalos y cenar dalgo?.

Quien fore, dexó de facese sentir de sópito, y el miéu nun abandonó la casa aquella nueche. Pela amañá descubrieron un inquietante misteriu: Nun se podía entrar nel parreiru dende fora porque taba pesllao per dientru col trancu de madera. En atopando a la má de S., descubrieron otru: El so fíu nun pudo facer nada aquella nueche na aldega porque alcontrárase esi día a la herba, colos primos del pueblu vecín.

Ensin querer falar de lo que toos en verdá atalantaben, tentaron de buscar desplicaciones anque nun foren mui afayadizes: un animal que colare per dalguna grieta, daquién conocío que tiró piedriquines... . L’horror alcontráronlu dafechu la mañana siguiente: C., el rapaz "acatarráu" de la casa que sufriera aquella estraña visita morría 48 hores dempués d’aquél sucesu, tres d’una nueche d’angonía.

La idega que teníen toos nel inconsciente españó al fin: ¡La Santa Compaña!, ¡Apaecióse-yos La Santa Compaña!; ¡Anunciaba a C. dalgo pal nuevu viaxe que diba facer!; dalgo, si, pero ¿bono o malo?; ¿o tal vez aquelles pantasmes foren los causantes d’una muerte qu’inda nun tendría que llegar? ¿Que-y pasaría pel maxín a C. na so nueche d’angonía?.

Coló tiempu abondo, pero nun bastante pa cerrar feríes. Conozo a una d’aquellos guah.es testigos; güei ye güela que tien munches hestories pa contar a los sos ñetos, ¡menos una!.

La ñeta mayor descubriólo por casualidá, y l’espantu qu’amuesó al face-y les entrugues, tovía nestos díes, nun dexa llugar a duldes de cómo foi aquello.

P.D: Non tiña nin idea de que a lenda da Santa Compaña -Estadea- tamén tivera sona en Asturies. Realmente Galicia e Asturies son dúas terras irmáns, terras meigas e terras lendarias que endexamáis deben voltar a vivir de costas unha da outra.

Galescola de robots
Cristina Losada

Hace tiempo que no leo ciencia-ficción, pero no la echo de menos. A diario nos suministran una ración desde la estratosfera gobernante. También en Galicia. Mientras los investigadores se quejan de que aquí no hay quien viva de la ciencia, hacemos progresos en la tecnología al servicio de la política-ficción. Si en Cataluña son pioneros en la inmersión lingüística de los mandriles del zoo, los gallegos avanzamos por la robótica. Un Asimov del terruño ha programado un robot con forma de perro para que conteste en gallego a la voz de su amo. Así, en el Día Internacional de Internet, Touriño pudo recibir del can, bautizado como Axóuxere, un saludo en la lengua normativa entre las vetustas piedras del Obradoiro. El robot es de factura japonesa, y se ha dejado de fabricar por su elevado precio, pero ha encontrado una caseta gallega al abrigo de la construcción nacional en curso.

El bipartito no se contenta con chanzas simbólicas. Los nacionalistas ya han tomado carrerilla para que los centros de enseñanza terminen de convertirse en factorías de adoctrinados en las leyes de la robótica ideológica. Noventa y nueve guarderías públicas, con unas 5.500 plazas, van a aparecer en el mapa bajo el nombre de "galescolas". Realizarán el anhelo de todo nacionalismo que se precie: sumergir a los niños más pequeños en la lengua que los padres de la patria han dictaminado que es la única "propia" y hurtarles el conocimiento de la otra, el español, que presentan como impropia y opresora, la que viene con el cuchillo en la bocaza a aniquilar las esencias del irredento pobo. Dicen que lo harán en zonas gallegohablantes, pero lo único seguro es que no habrá una oferta monolingüe en español para las áreas donde ése es el idioma habitual. Al contrario, se proponen incrementar los contenidos en gallego en todos los centros y niveles.

El interés del BNG por la ingeniería sociolingüística es perfectamente explicable, y tan alto, además, que las "galescolas" incrementarán en un 65 por ciento las plazas de guarderías del sector público. El seguidismo de los dirigentes socialistas podrá chocarles a sus votantes, pero Touriño agacha la cerviz. Tienen miga sus justificaciones: el gobierno "no va a tolerar discriminaciones por razones lingüísticas". ¿Y a quiénes afectan hoy ésas, sino a los ciudadanos de Galicia que hablan español y ven su opción lingüística ignorada, despreciada o vilipendiada por los políticos y las administraciones? El PP critica las guarderías de papá Quintana, pero lo cierto es que fue bajo su mandato y con su entusiasta aprobación que se dio el plácet a un Plan de Normalización Lingüística cuya dimensión –más de mil medidas– e intervencionismo, lo hacen digno de un régimen totalitario. Desde la familia hasta la religión, desde la farmacia hasta el turismo, pasando por el deporte y el ocio, todo lo toca el dedo de la diosa de la "lengua propia". Menos libertad incluye cualquier cosa. Las "galescolas" han caído de ese árbol como fruto primerizo y vistoso.
Entretanto se ha celebrado el Día das Letras Galegas, como todos los 17 de mayo desde 1963. Sí, pues se instituyó entonces, en pleno franquismo, por decisión de la Real Academia Galega, que también existía, oh, sorpresa, bajo el feroz centralismo de la dictadura. Y la noticia no es a qué escritor se homenajea, sino a cuáles se margina. Porque son los más excelsos literatos gallegos, además de grandes escritores en lengua española, los relegados. Por escribir en español no les rendirán jamás honores las instituciones galaicas. Rebuscan en los sótanos, sacan de las tinieblas a desconocidos, antes que reconocer el esplendor de una Pardo-Bazán, de un Valle-Inclán, un Cela, un Fernández Flórez, un Camba, un Torrente Ballester, un Valente. Imbuidos de una concepción estrecha, acomplejada y reaccionaria de la cultura gallega y de Galicia, repudian a los mejores hombres y mujeres de letras que ha dado la tierra. Ah, y que se pongan las pilas con la cuota: entre los cuarenta y cuatro escritores festejados hasta hoy, figuran sólo dos mujeres.

Facédeme un favor: Cando vexades a Cristina Losada pola rua, xusto despois de cuspirlhe na cara, volvedes a cuspirlhe por segunda vez, pero esta vez de parte minha.
A autora deste noxento artigo durmirá tranquila logo de escribir semelhante insulto aos galegos. Pódese ter cara e mal gusto, pero tanto?
Dicir que en Galiza os excluidos e discriminados son os castelán-falantes. Fai falha ser filha de ...
Eu non conhezo ningún caso de discriminación a castelán-falantes, penso que nunca a houbo. Sen embargo, aos galego-falantes a diario, en calquera sitio. Mesmo as leis son discriminatorias, e cando se tenta xa non só superar, que sería o lóxico, senón igualar o status do galego respecto ó espanhol, vai e venhen tipas como esta tal Cristina Losada a dicir que é ao revés. Dan ganhas de chorar. Pero o triste é que hai xente que pensa así na sociedade galega.

KeltiocoiGZ, penso que non ten moita sorpresa ver o enésimo speech de esta tipa, fascista antidemocrática redomada, columnista do diario dixital de Don Federico. A tipa é incendiaria... e a rede está chea de críticas ós seus escritos -con toda razón-. Non lle deamos maior pulo por tanto.

Por outra banda hai dúas cousas que a mín non me gostarían para o galego... e Touriño ven de comentalo estos días. A posible sectarización do galego... dame moito medo -é dicir, bng igual a galego-. Coidado coa posibilidade de que as galescolas sexan convertidas en sectas nacionalistas -para a súa utilización política-. E dous, o do can de Sony -efectivamente xa non se fabrica- falando galego e a peña sacando fotos co bicho, é de cromo. Mira que non hai temas no país con certo grado de seriedade ou entidade ou problemas coa língua... como para sacar a "foto" coa anécdota... cutrez de política.

Eu invito a esta zorra a que faga un artigo sobre os galegos que tratamos de recupera-la nosa memoria cultural e lingüística, xa que debemos ser tamén pobres parias baixo a influenza da moda da lingua vernácula. O que hai que ler; coma ben dis, nin puto caso.

Por outra banda, estas reaccións son postivas como mostra de que moitos estamos a recupera-la nosa dignidade lingüística e o Galego pode ser un arma propia no senso de cohesionar a nosa realidade xeográfica e cultural. Quen queira ver en iso sectarismo..

^^ o problema é cando a língua utilízase como ferramenta política, penso que nos entendemos, e non como un natural comportamento do corpo social galego... algo que sen dúbida hai que tratar de recuperar pero non convertindo a língua nun factor excluínte.

Ollo co tema cando non deixamos de ver que o galego segue a caer na súa utilización por parte da mocidade. Non necesita ainda por riba de "axudas".

O tema penso que da para debatir longo e tendido... pero igual alguén se anima... a facer unha especie de análise DAFO do galego... sería moi moi interesante, incluso unha posta en común sobre os factores. :)

Unha amiga valenciá residente en Santiago, comentoume un día cómo lle chamaba a atención o feito da importancia que se lle daba nalgúns ámbetos (o cultural por exemplo) ó feito de falar galego. O que debería ser un acto de liberdade absoluta sen maior transcendencia efectivamente convértese nunha feito excepcional pra algúns e excusa pra colgar etiquetas políticas (eu sufro un pouco esto por emprega-lo galego en certos momentos na miña profesión). Os primeiros que identifican falar galego coa política e unha tendencia ideolóxica determinada penso que son precisamente os que non o falan ou non fan o proceso de recuperalo. É a pescada que come o rabo, sempre será un argumento en contra da normalización lingüística.

Estou de acordo con golfiño, unha cousa tan importante como o idioma non debe ser politizada nunca. A min tanto me ten que sexa o PP, o PSOE ou o BNG, pero que se fagan políticas para dignificar e apoiar o galego. O problema é que dende algúns sectores hai máis que nunca unha verdadeira desconfianza (infundada por certo) dende o momento que chegou o BNG ao poder. Agora xa están á mínima que salta para botarlle a culpa ao BNG. Cando Fraga obrigou a que Paco Vázquez puxera únicamente A Coruña ninguén dixo nada, calaron todos. Pero agora que o BNG fai o mesmo, xa saltan coa discriminación, creación de guetos étnicos, paletización e non sei cantas parvadas máis.

En Catalunya o idioma catalán está por riba de calquera discusión política. Ata o PP de Catalunya defende o catalán, falan en catalán etc
Pero en Galiza hai certos sectores de impresentaveis que queren a toda costa cargarlle ao BNG a culpa de "la creación de guetos étnicos discriminatorios para los castellano-hablantes". A eses catro bastardos que lle dean, tanto ou máis quere o idioma galego un pepeiro do sector da boina, como un da UPG.
A língua galega é de todos, sen excepción, e penso que todos deberiamos defendela sen politizar, como fan en Catalunya. Pero na Coruña por exemplo, se falas galego ou eres "del bloque o eres de pueblo". Esa mentalidade ten que trocar.

Rubensinho, a verdade é que o testo ta ben pero é un "mecigayu" (mezcla) de palabras das diferentes variantes ("parreiru" é asturiano occidental), unha das cousas que vexo mal é o nome da Santa Compaña, aiquí existe pero chámase de outra forma, o nome tradicional é "la güestia". Máis é un conto guapo, creo que eu xa o viera, ou polo menos uno moito asemellado.

KelticoiGZ, supongo que isos que tanto falan agora son os "pepeiros" que non lles gusta non tener a situación nas suas maos ¿non? primeiro mui ben (defendemos o galego, mirade que bonos somos), agora que son outros e que fan planes de promoción bonos a cousa xa non lles fai moita gracia. Típico de elos.

Homenaxeada do ano 2007: María Mariño Carou

http://img514.imageshack.us/img514/7743/mariamarinocaroufr1.jpg (http://imageshack.us)
"¡Terra, alma dona¡

Pegada que soia

se puxo o seu nome."


Día das Letras Galegas 2005: Lorenzo Varela.
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=213526&highlight=letras+galegas

Día das Letras Galegas 2006: Manuel Lugrís Freire.
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=350918&highlight=letras+galegas


Escolma dos literatos homeaxeados dende 1963 até o día de hoxe:

1963 : Rosalía de Castro
1964 : Daniel R. Castelao
1965 : Eduardo Pondal
1966 : Francisco Añón
1967 : Manuel Curros Enríquez
1968 : Florentino L. Cuevillas
1969 : Antonio Noriega Varela
1970 : Marcial Valladares Núñez
1971 : Gonzalo López Abente
1972 : Valentín Lamas Carvajal
1973 : Manuel Lago González
1974 : Xoán Vicente Viqueira
1975 : Xoán Manuel Pintos Villar
1976 : Ramón Cabanillas Enríquez
1977 : Antón Vilar Ponte
1978 : Antonio López Ferreiro
1979 : Manuel Antonio
1980 : Alfonso X O Sabio
1981 : Vicente M. Risco
1982 : Luís Amado Carballo
1983 : Manuel Leiras Pulpeiro
1984 : Armando Cotarelo Valledor
1985 : Antón Losada Diéguez
1986 : Aquilino Iglesias Alvariño
1987 : Francisca Herrera Garrido
1988 : Ramón Otero Pedrayo
1989 : Celso Emilio Ferreiro
1990 : Luís Pimentel
1991 : Álvaro Cunqueiro
1992 : Fermín Bouza Brey
1993 : Eduardo Blanco Amor
1994 : Luís Seoane
1995 : Rafael Dieste
1996 : Xesús Ferro Couselo
1997 : Ánxel Fole
1998 : Martín Códax, Mendiño, Xohan de Cangas
1999 : Roberto Blanco Torres
2000 : Manuel Muguía
2001 : Eladio Rodríguez González
2002 : Martín Sarmiento
2003 : Antón Avilés de Taramancos
2004 : Xaquín Lorenzo Fernández, Xocas
2005 : Jesús Manuel Lorenzo Varela Vázquez
2006: Manuel Lugrís Freire
2007: María Mariño Carou.

Biografía:

María Mariño Carou naceu en Noia o 8 de xuño de 1907. De familia humilde, -era a segunda de cinco irmáns-, deixou moi nova a escola para exercer como costureira. As prementes necesidades económicas en que vive a súa familia obrígana a se trasladar ao Pazo de Goiáns, en Escarabote (Boiro), onde morou un tempo cunha súa tía que traballaba como costureira. É precisamente esta circunstancia a que lle permite entrar en contacto coa literatura escrita, na magnífica biblioteca de que o pazo dispón, accedendo a lecturas con que enriquecerá a súa formación e sensibilidade.

A autora noiesa vive parte da guerra civil española en Algorta (Biscaia), e posterioremte escribirá, produto das lembranzas desta traxedia, o relato inédito “Los años pobres. Memoria de guerra y posguerra“. Finalizada a guerra civil contrae matrimonio con Roberto Posse Carballido, destinado ao País Basco pola súa profesión de mestre. Alí tiveron un fillo, que faleceu ao mes e medio de nacer. Esta morte, á que se uniu a da súa mai, provocaría en María Mariño unha fonda depresión nerviosa. De regreso á Galiza e tras un tempo en Arzúa, instaláronse no Courel, primeiro en Romeor e posteriormente en Parada.

En 1953 coñeceu a Uxío Novoneyra, quen se convertiría nun forte estímulo para María Mariño comezar a escribir e a través do que superaría o illamento en que vivía, entrando en contacto con outros escritores como Manuel María, Domingo García Sabell, Victoria Armesto, Sixto Seco, Augusto Assía ou Ramón Piñeiro. No entanto, a súa relación con persoas vinculadas ao ámbito cultural galego son escasas e en grande parte promovidas por Novoneyra. En 1963, a editorial Celta de Lugo publica Palabra no Tempo, con prólogo de Ramón Otero Pedrayo, e só vinte e sete anos despois coñeceremos Verba que comenza (1990), con poemas escritos nos últimos meses de vida. Á métrica tradicional do primeiro poemario sucederase o versolibrismo en Palabra no Tempo, cunha constante ao longo de toda a súa traxectoria: intimismo radical e liguaxe rupturista.

María Mariño morre o 19 de maio de 1967 como consecuencia da leucemia que padecía, converténdose nunha figura literaria de enorme orixinalidade na historia das nosas letras.

Obra:

En Galego:

-Palabra no tempo, (1963)
-Verba que comeza, (1990)
-Obra completa, (1994 , 2006)

En castelán:

-Los años pobres. Memoria de guerra y posguerra
-Más allá del tiempo

http://img119.imageshack.us/img119/4578/sinaturadc4.jpg (http://imageshack.us)

http://www.diadasletrasgalegas.com/

Joer, a esta muller coñecíala a súa familia, veciños, e para de contar. Calquer día destes adícanme o Día das Letras Galegas a min.

Sinceramente non entendo este dia.Pedonenme pero asi soy de inculto

Pues no tiene mucha ciencia: es un día en el que se busca "honrar" a aquellos que defendieron y potenciaron la literatura y la lengua gallega: una causa espléndida.

Joer, a esta muller coñecíala a súa familia, veciños, e para de contar. Calquer día destes adícanme o Día das Letras Galegas a min.

Pues yo me acuerdo de haberla estudiado en literatura gallega, en el instituto.

Sinceramente non entendo este dia.Pedonenme pero asi soy de inculto

Exactamente que es lo que no entiendes?

Pues no tiene mucha ciencia: es un día en el que se busca "honrar" a aquellos que defendieron y potenciaron la literatura y la lengua gallega: una causa espléndida.

Exacto. Precisamente é un día en que temos a oportunidade de coñecer a xentes que loitan pola nosa lingua dende, moitas veces, o anonimato. Non é un concurso de popularidade..

Se era descoñecida para moitos, pois moito mellor que sexa este ano o seu. Ademáis de honrar aos máis famosos escritores nosos, non está de máis sacar do caixón do esquecemento a aqueles escritores olvidados.

Además, eso de decir "se la conoce en su casa" y cosas así.. en fin, si hacemos el día Belén Esteban seguro que la conocemos todos, pero como dijo Trovador, no se trata de un concurso de popularidad.

Bueno, bueno, vosoutros criticádeme, que cando lles toque ós Tonechos a homenaxe ides estar contentos... ;)

Cambiando de tema, ¿non vos parecería moito mellor que estas caralladas que NON VALEN para nada (excepto para ter un día festivo), que os que falamos case sempre castelán adoitáramos falar e escreber en galego este día?

Para mín é unha chorrada que sexa festivo. De feito, sería unha mostra de normalización que se celebrara coma un día laboral normal. Sobre o de falar e escreber..un comezo sempre é un comezo..

Bueno, bueno, vosoutros criticádeme, que cando lles toque ós Tonechos a homenaxe ides estar contentos... ;)

Cambiando de tema, ¿non vos parecería moito mellor que estas caralladas que NON VALEN para nada (excepto para ter un día festivo), que os que falamos case sempre castelán adoitáramos falar e escreber en galego este día?

Vale para lo mismo que cualquier día festivo de conmemoración, así que claro, eso va según como veas esas cosas. Que escribamos en gallego un día.... bueno, si te hace ilusión adelante, pero eso sí que creo que no sirve para nada.

P.D: No te criticaba, ya sabes que lo nuestro es amor-odio:nuts:

http://img504.imageshack.us/img504/6537/dibujofj2.png (http://imageshack.us)


Día das Letras Galegas 2005: Lorenzo Varela
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=213526&highlight=letras+galegas

Día das Letras Galegas 2006: Manuel Lugrís Freire
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=350918&highlight=letras+galegas

Día das Letras Galegas 2007: María Mariño Carou
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=475151

Escolma dos literatos homeaxeados dende 1963 até o día de hoxe:

1963 : Rosalía de Castro
1964 : Daniel R. Castelao
1965 : Eduardo Pondal
1966 : Francisco Añón
1967 : Manuel Curros Enríquez
1968 : Florentino L. Cuevillas
1969 : Antonio Noriega Varela
1970 : Marcial Valladares Núñez
1971 : Gonzalo López Abente
1972 : Valentín Lamas Carvajal
1973 : Manuel Lago González
1974 : Xoán Vicente Viqueira
1975 : Xoán Manuel Pintos Villar
1976 : Ramón Cabanillas Enríquez
1977 : Antón Vilar Ponte
1978 : Antonio López Ferreiro
1979 : Manuel Antonio
1980 : Alfonso X O Sabio
1981 : Vicente M. Risco
1982 : Luís Amado Carballo
1983 : Manuel Leiras Pulpeiro
1984 : Armando Cotarelo Valledor
1985 : Antón Losada Diéguez
1986 : Aquilino Iglesias Alvariño
1987 : Francisca Herrera Garrido
1988 : Ramón Otero Pedrayo
1989 : Celso Emilio Ferreiro
1990 : Luís Pimentel
1991 : Álvaro Cunqueiro
1992 : Fermín Bouza Brey
1993 : Eduardo Blanco Amor
1994 : Luís Seoane
1995 : Rafael Dieste
1996 : Xesús Ferro Couselo
1997 : Ánxel Fole
1998 : Martín Códax, Mendiño, Xohan de Cangas
1999 : Roberto Blanco Torres
2000 : Manuel Muguía
2001 : Eladio Rodríguez González
2002 : Martín Sarmiento
2003 : Antón Avilés de Taramancos
2004 : Xaquín Lorenzo Fernández, Xocas
2005 : Jesús Manuel Lorenzo Varela Vázquez
2006 : Manuel Lugrís Freire
2007 : María Mariño Carou
2008 : Xosé María Álvarez Blázquez

Biografía e Obra:
http://www.realacademiagalega.org/letters/ViewHonoredFigureWork.do?year=2008#bio

http://img509.imageshack.us/img509/3319/cabeceiraesqpqvg0.jpg (http://imageshack.us)


ARELA

Na noite sen paxariños
saíu a cabuxa lúa
a choutar pol-os camiños
tola e núa.

Corazón da noite, alento
que ten angurias i-arelas;
os cornos trucando ao vento
i-atrás un rabo de estrelas.

Vai pol-o ceo infinido
a cabuxa do luar
percura do inconquerido,
coma a barca pol-o mar.


MIL PRIMAVEIRAS MÁIS!

Felices Letras Galegas a todos :cheers:
Por certo, pasado o día que alguén me recorde poñer un fermoso cartel que atopei pola rede referente a este día... un cartes de creisi planetario XD

Alédame ver que Rubensinho segue entre nós.

Moi bo día das Letras a todos.

Pues efectivamente, denle uso a la RAG que ya tiene sus puertas abiertas para que la disfruteis...

http://www.realacademiagalega.org

http://img42.imageshack.us/img42/13/ramonpieirolopezii.jpg (http://img42.imageshack.us/my.php?image=ramonpieirolopezii.jpg)


Día das Letras Galegas 2005: Lorenzo Varela
http://www.skyscrapercity.com/showth...letras+galegas

Día das Letras Galegas 2006: Manuel Lugrís Freire
http://www.skyscrapercity.com/showth...letras+galegas

Día das Letras Galegas 2007: María Mariño Carou
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=475151

Día das Letras Galegas 2008: Xosé María Álvarez Blázquez
http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=628518

Escolma dos literatos homeaxeados dende 1963 até o día de hoxe:

1963 : Rosalía de Castro
1964 : Daniel R. Castelao
1965 : Eduardo Pondal
1966 : Francisco Añón
1967 : Manuel Curros Enríquez
1968 : Florentino L. Cuevillas
1969 : Antonio Noriega Varela
1970 : Marcial Valladares Núñez
1971 : Gonzalo López Abente
1972 : Valentín Lamas Carvajal
1973 : Manuel Lago González
1974 : Xoán Vicente Viqueira
1975 : Xoán Manuel Pintos Villar
1976 : Ramón Cabanillas Enríquez
1977 : Antón Vilar Ponte
1978 : Antonio López Ferreiro
1979 : Manuel Antonio
1980 : Alfonso X O Sabio
1981 : Vicente M. Risco
1982 : Luís Amado Carballo
1983 : Manuel Leiras Pulpeiro
1984 : Armando Cotarelo Valledor
1985 : Antón Losada Diéguez
1986 : Aquilino Iglesias Alvariño
1987 : Francisca Herrera Garrido
1988 : Ramón Otero Pedrayo
1989 : Celso Emilio Ferreiro
1990 : Luís Pimentel
1991 : Álvaro Cunqueiro
1992 : Fermín Bouza Brey
1993 : Eduardo Blanco Amor
1994 : Luís Seoane
1995 : Rafael Dieste
1996 : Xesús Ferro Couselo
1997 : Ánxel Fole
1998 : Martín Códax, Mendiño, Xohan de Cangas
1999 : Roberto Blanco Torres
2000 : Manuel Muguía
2001 : Eladio Rodríguez González
2002 : Martín Sarmiento
2003 : Antón Avilés de Taramancos
2004 : Xaquín Lorenzo Fernández, Xocas
2005 : Jesús Manuel Lorenzo Varela Vázquez
2006 : Manuel Lugrís Freire
2007 : María Mariño Carou
2008 : Xosé María Álvarez Blázquez
2009 : Ramón Piñeiro López

Biografía e obra:
http://www.realacademiagalega.org/letters/ViewHonoredFigureWork.do?year=2009

http://img42.imageshack.us/img42/1672/ramonpieirolopez.jpg (http://img42.imageshack.us/my.php?image=ramonpieirolopez.jpg)

MIL PRIMAVEIRAS MÁIS !

Día das Letras Galegas 2010 - Uxío Novoneyra

Biografía e Bibliografía:

http://www.realacademiagalega.org/letters/ViewHonoredFigureWork.do?year=2010

A cada ano que pasa, un ano máis de orgullo.

Eu o que sinto é que dende que saín do instituto este día xa non é o mesmo. Quero dicir que non acabas sabendo o mesmo do autor que se estiveras na escola. En calquera caso, a min este día serviume para coñecer e ler sobre este poeta. E xa de paso comecei a ler algo de Castelao que tampouco nunca o fixera.

Alguien de la Academia deberia acordarse para el proximo año del abogado y escritor Sebastian Martinez-Risco, presidente de la Academia que estableció el Dia das Letras Galegas en el año 63 y que yo creo que bien merece que se le dedique un dia.

Estoy vinculado familiarmente a los Martinez-Risco (mi tio es hijo de Sebastian Martinez Risco) y desde luego fue una persona que hizo muchisimo por el gallego y del que nadie se acuerda.


Hace dos años una de sus hijas hablaba del tema en La Voz de Ourense:



«Es una pena que casi todas las instituciones se hayan olvidado ya de quién fue mi padre»

La hija de Sebastián Martínez-Risco, que fue jurista y presidió la Academia de la Lengua, le recuerda en el día de su homenaje




El nombre de pila distingue a las personas, sus apellidos revelan su linaje. ¿A qué les suena Martínez-Risco? Efectivamente, una divisa labrada en los más variados ámbitos, sobre todo el cultural. La villa de Celanova honra hoy a don Sebastián Martínez-Risco (1899-1977) y su hija vive con emoción la jornada. Remedios, hoy con 77 años envidiablemente bien llevados -«hago gimnasia todos los días desde hace más de veinte años»-, considera de justicia el recordatorio pero siente «pena de que casi todas las instituciones se hayan olvidado ya de mi padre». De hecho, en A Coruña tiene una calle, pero en el callejero de Ourense, capital en la que vino al mundo, solo hay una referencia genérica a «Irmáns Martínez Risco».
Pese a todo, le ha tenido presente la Irmandade Xurídica Galega que tributa un cálido recuerdo a quien fue, además de abogado y magistrado, presidente de la Real Academia Galega desde 1960 hasta su muerte, así como autor de numerosos ensayos sobre el Derecho gallego y un decidido partidario de la utilización de la lengua gallega, no en vano a él se le debe la institución del Día das Letras Galegas.
Sebastián Martínez-Risco nació en Ourense, en la antigua calle de Alba -hoy Cardenal Quiroga- cuando expiraba el siglo XIX y su hija Remedios tiene fresco en su memoria el «gran amor a Galicia, de la que nunca quiso marcharse a pesar de que tuvo muchas posibilidades de ir a otras comunidades». Le ve hoy como «una persona con unos valores muy fuertes en justicia, integridad y nobleza».
Decide fotografiarse en O Posío, al lado de la estatua de Valentín Lamas Carbajal, porque recuerda que una de las últimas veces que padre e hija estuvieron juntos en Ourense «fue precisamente en este lugar». De ahí que sea uno de sus rincones favoritos. De su progenitor destaca «su locura por Galicia, porque era un galleguista nato, la pasión por nuestra cultura y por exigir el respeto a los gallegos».
Diccionario
De ahí que don Sebastián, ya en la Academia, evidenciase su malestar por algunas acepciones peyorativas que por entonces todavía se asociaban oficialmente a los habitantes de esta tierra. Remedios lo narra así: «A él le molestaba mucho que en el diccionario español todavía estuviese la palabra gallego asociada al significado de mozo de cuerda», de ahí que en 1959 solicitase formalmente su retirara.
Son pequeñas pinceladas que traza Remedios ponderando la figura de su padre, salpicando a salto de mata montones de recuerdos y anécdotas de alguien de prolija personalidad. Sebastián cursó estudios en Ourense, inició la carrera de Derecho en Santiago, la continuó en Zaragoza y la terminó en Madrid. Ganó las oposiciones de magistrado y recala en O Barco de Valdeorras como juez de instrucción en 1932, pero también anduvo por Puebla de Sanabria.
«Él nos contaba que el pueblo entero salió a la calle para pedir que no se fuera porque decían que había sido el juez más justo que habían tenido nunca», recuerda Remedios.
Esos valores de justicia y de respeto a los demás se los transmitió a sus cuatro hijos, «porque siempre nos hablaba de ellos y nos animó siempre a que estudiásemos, a que creciésemos como personas o a que estudiásemos una carrera». Era una persona familiar, de profundos vínculos afectivos y enlazado a personajes de la cultura de la época, «como el tío Marcelo», que así le llama hoy Remedios a Marcelo Macías o «el primo Vicentiño», refiriéndose a Vivente Risco, efectivamente primo carnal de Sebastián.
Remedios trae a la memoria «cuando íbamos a comer en familia y el primo Vicentiño nos demostraba lo habilidoso que era porque con la miga del pan amasaba figuritas preciosas como ardillas, elefantes que, por cierto, aún conservo en mi casa». Alguna de esas esculturillas eran grises o negras «porque las tiznaba con la ceniza de la colilla del cigarro que siempre fumaba mientras comía».
Complicaciones
Pero la vida de Sebastián Martínez-Risco no fue fácil. Se le miró con lupa durante el régimen de Franco, aunque no hasta el punto de pensar en un exilio. Su hija alude también a la pesadilla que partió España en dos en 1936, la Guerra Civil, «que vivió con una gran pesadumbre y militarizado como juez en Valencia».
Su compromiso político con las ideas progresistas le llevó, ya muy mermado de fuerzas y a las puertas de su muerte a promover en su despacho de A Coruña «la creación del PSG» y a formar parte de Candidatura Democrática Galega al Senado en 1977 cuando se celebraron las primeras elecciones libres después de la dictadura. «Estaba ya muy mayor, muy enfermo, pero trabajó mucho, con mucha ilusión, aunque no tuvo los votos suficientes para salir elegido».
Son las evocaciones de su hija, agradecida al legado de su padre -«¿qué puedo decir de él más que cosas buenas?»-, una persona que también ama Ourense, «una ciudad alegre y con mucha vida, ¿no crees?»

http://img84.imageshack.us/img84/6672/loispereiro.jpg (http://imageshack.us/photo/my-images/84/loispereiro.jpg/)

Escolma dos literatos homeaxeados dende 1963 até o día de hoxe:

1963 : Rosalía de Castro
1964 : Daniel R. Castelao
1965 : Eduardo Pondal
1966 : Francisco Añón
1967 : Manuel Curros Enríquez
1968 : Florentino L. Cuevillas
1969 : Antonio Noriega Varela
1970 : Marcial Valladares Núñez
1971 : Gonzalo López Abente
1972 : Valentín Lamas Carvajal
1973 : Manuel Lago González
1974 : Xoán Vicente Viqueira
1975 : Xoán Manuel Pintos Villar
1976 : Ramón Cabanillas Enríquez
1977 : Antón Vilar Ponte
1978 : Antonio López Ferreiro
1979 : Manuel Antonio
1980 : Alfonso X O Sabio
1981 : Vicente M. Risco
1982 : Luís Amado Carballo
1983 : Manuel Leiras Pulpeiro
1984 : Armando Cotarelo Valledor
1985 : Antón Losada Diéguez
1986 : Aquilino Iglesias Alvariño
1987 : Francisca Herrera Garrido
1988 : Ramón Otero Pedrayo
1989 : Celso Emilio Ferreiro
1990 : Luís Pimentel
1991 : Álvaro Cunqueiro
1992 : Fermín Bouza Brey
1993 : Eduardo Blanco Amor
1994 : Luís Seoane
1995 : Rafael Dieste
1996 : Xesús Ferro Couselo
1997 : Ánxel Fole
1998 : Martín Códax, Mendiño, Xohan de Cangas
1999 : Roberto Blanco Torres
2000 : Manuel Muguía
2001 : Eladio Rodríguez González
2002 : Martín Sarmiento
2003 : Antón Avilés de Taramancos
2004 : Xaquín Lorenzo Fernández, Xocas
2005 : Jesús Manuel Lorenzo Varela Vázquez
2006 : Manuel Lugrís Freire
2007 : María Mariño Carou
2008 : Xosé María Álvarez Blázquez
2009 : Ramón Piñeiro López
2010 : Uxío Novoneyra
2011 : Lois Sánchez Pereiro

Biografía e obra:
http://www.diadasletrasgalegas.com/homenaxeado/lois-pereiro_2011

http://img24.imageshack.us/img24/1087/loispj.jpg (http://imageshack.us/photo/my-images/24/loispj.jpg/)

Orixinal: Epitafio; Cemiterio de Santa Cristina do Viso (O Incio).

MIL PRIMAVEIRAS MÁIS !