Ove Arup làm gì vậy ? [Archive]

lovesaigon

June 11th, 2005, 02:26 PM

Gần đây, những bất cập trong Tiểu Dự án Tăng cường năng lực quản lý giao thông đô thị tại TP.HCM đã được một số phương tiện thông tin đại chúng và công luận TP.HCM liên tiếp đề cập tới. Trong đó, có nói tới sự “thiếu năng lực” của một nhà thầu quốc tế. Đằng sau câu chuyện là gì?

http://www.vir.com.vn/Admin/IMAGE/DocImage/05dt68_1c.JPG
Giao thông ùn tắc đã và đang ảnh hưởng lớn tới sự phát triển bền vững của TP.HCM

Danh tiếng cũng chào thua
Đó là trường hợp Tập đoàn Tư vấn kỹ thuật Ove Arup & Partners. Tập đoàn này có trụ sở chính tại Anh, trụ sở khu vực châu Á tại Hồng Kông, với hơn 7.000 nhân viên làm việc trên 53 quốc gia và là một trong những tập đoàn tư vấn hàng đầu thế giới trong lĩnh vực giao thông theo xếp hạng thế giới của các tạp chí quốc tế chuyên ngành. Họ cũng là nhà tư vấn kỹ thuật cho Nhà hát Sydney Opera nổi tiếng và cũng là tập đoàn đạt được nhiều nhất các giải thưởng quốc tế danh tiếng, trong đó hai công trình của họ trong bảy công trình trên toàn thế giới được Giải thưởng “Công trình bất hủ của thiên niên kỷ”.
Vào năm 2000, Ove Arup thắng thầu tư vấn cho Tiểu Dự án Tăng cường năng lực quản lý giao thông đô thị tại TP.HCM. Mục tiêu của dự án là cải tạo, tăng cường năng lực quản lý giao thông đô thị tại TP.HCM - vốn được cho là phức tạp, với đủ các loại hình phương tiện tham gia giao thông, đặc biệt là xe hai bánh. Ngoài việc thiết kế lại các nút giao thông tại khu trung tâm và 3 hành lang chính của nội thành TP.HCM, dự án còn có các hạng mục hỗ trợ tư vấn mua sắm các loại trang thiết bị cho phòng Cảnh sát Giao thông (CSGT) đường bộ Thành phố, như thiết bị bấm tốc độ, thiết bị thử nồng độ rượu, xe ô tô và mô tô cho cảnh sát…
Sau một năm thực hiện dự án, năm 2001, các thiết kế chi tiết tổ chức phân luồng các nút giao thông theo yêu cầu của Thành phố và tổ chức cho vay là Ngân hàng Thế giới (WB) đã được Arup đệ trình, sau đó được các cơ quan chức năng phê duyệt. Khi công tác tổ chức thực hiện các thiết kế chi tiết đã được phê duyệt đang được triển khai thì vào tháng 4/2002, Arup được Sở Giao thông - Công chính (GTCC) TP.HCM chỉ đạo thay đổi hầu như toàn bộ các thiết kế của các nút giao thông trong khu vực trung tâm của Thành phố đã được trình duyệt trước đó.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, những thay đổi này làm thay đổi gần như toàn bộ mục tiêu và tiêu chí ban đầu của dự án. Gần một nửa các thiết kế phân luồng tại các nút giao thông trên Thành phố đã được phê duyệt nay bị bãi bỏ và giữ lại gần như nguyên vẹn tình trạng ban đầu, chỉ một số thay đổi rất nhỏ được thực hiện, như làm tiểu đảo, đặt dải phân cách… Các thiết kế còn lại cũng được Sở GTCC chỉ đạo thay đổi nhiều lần trước khi đem ra áp dụng, vì vậy thời gian thực hiện dự án từ 30 tháng theo ước tính ban đầu được kéo dài đến nay đã hơn 5 năm. Ove Arup đã nhiều lần viết công văn gửi các cấp để kiến nghị về việc thay đổi thiết kế này và khuyến cáo việc thay đổi này có thể phá vỡ mục tiêu của dự án là cải tạo và nâng cấp hệ thống quản lý giao thông. Nhưng rốt cuộc thì họ lại nhận được văn bản chính thức yêu cầu phải thay đổi các thiết kế theo như các ý kiến chỉ đạo của các ban ngành của Thành phố.
Chính vì mong muốn cải tạo và nâng cấp hệ thống giao thông vốn quá lộn xộn tại Thành phố, các cấp chính quyền Thành phố mới cần tới một nhà tư vấn có năng lực và kinh nghiệm quốc tế để thực hiện dự án này. Thế nhưng, điều không hiểu nổi là nhà tư vấn đã được Sở GTCC chỉ đạo để thiết kế lại toàn bộ các thiết kế đã được chính Sở GTCC phê duyệt trước đó. Với sự chỉ đạo này, các thiết kế mới chỉ là những sự cải tạo nhỏ, không đáng kể so với hiện trạng ban đầu của hệ thống giao thông trong khu vực trung tâm và các hành lanh chính của Thành phố như lắp đèn tín hiệu mới, xây tiểu đảo và dải phân cách tại các giao lộ. Như vậy, người ta đã dùng rất nhiều tiền vay của WB (hàng chục triệu đô la Mỹ) để cải tạo và tăng cường năng lực quản lý giao thông đô thị, nhưng kết quả chỉ là những thay đổi rất nhỏ không đáng kể so với hệ thống giao thông trước khi “tăng cường”.

Vòng xoay hay xoay vòng?
Câu chuyện “thiếu năng lực” được gán cho nhà tư vấn Ove Arup kể từ bản thiết kế phân luồng giao thông vòng xoay Phù Đổng Thiên Vương mà nhiều phương tiện thông tin đại chúng đề cập đến vào tháng 8 năm 2004.
Phải chăng một tập đoàn tư vấn có tiếng tăm trên thế giới như Ove Arup lại thiếu năng lực đến nỗi không thể thực hiện tốt được một dự án không thuộc loại lớn như Tiểu Dự án Tăng cường năng lực quản lý giao thông đô thị này tại Việt Nam, hay đằng sau những nghi vấn về năng lực của nhà tư vấn này còn nhiều điều để chúng ta cần tìm hiểu?
Chỉ riêng với nút giao thông này, nhà tư vấn đã được chỉ đạo phải thay đổi thiết kế tới 8 lần! Trước khi đem đi trình duyệt: thay đổi! Sau khi được chính thức phê duyệt bằng văn bản: thay đổi! Để bảo vệ ý kiến chuyên môn của mình, Ove Arup cũng đã kiên trì gửi các kiến nghị đề nghị các cấp xem xét lại các quyết định thay đổi này, nhưng đều bị từ chối bằng văn bản từ phía Ban quản lý dự án là đại diện của chủ đầu tư.
Cuối tháng 8/2004, sau nhiều lần được chỉ đạo thay đổi, bản thiết kế nút giao thông Phù Đổng Thiên Vương được đưa ra áp dụng và đã gây ra một loạt các ùn tắc giao thông tại khu vực này. Ngay sau đó, một làn sóng dư luận từ phía nhiều cơ quan ngôn luận và công chúng phản ánh về những thay đổi bất hợp lý tại nút giao thông quan trọng này đã nổi lên. Để chữa cháy, liên tiếp nhiều quyết định điều chỉnh được Sở GTCC TP.HCM vội vàng ban hành nhằm cải thiện tình hình.
Sau cùng, khi các con lươn bê tông được cấp có thẩm quyền chỉ đạo lắp đặt được tháo bỏ và các trụ đèn tín hiệu được lắp đặt tại các lối vào vòng xoay thì người ta mới thấy phương án hiện tại không khác gì mấy so với phương án ban đầu của Ove Arup đã bị các chuyên gia giao thông và các ban ngành có thẩm quyền bác bỏ trong giai đoạn thẩm định.

Họa vô đơn chí
“Vận đen” của Ove Arup chưa dừng lại ở thiết kế nút giao thông Phù Đổng Thiên Vương. Gần đây, lại rộ lên việc báo chí đưa tin về một hạng mục trong dự án này có “vấn đề”. Đó là hạng mục cung cấp mô tô cho CSGT TP.HCM. Theo hợp đồng, nhà thầu (của riêng hạng mục này) phải cung cấp xe mô tô có màu sắc và dấu hiệu phù hợp của CSGT TP.HCM và phải xác nhận các chi tiết này với bên sử dụng trước khi giao hàng. Được biết, trong quá trình thực hiện hạng mục này, đơn vị quản lý dự án đã cùng nhà thầu đến chụp ảnh và quay video để chắc chắn về màu sắc của chiếc xe mẫu của CSGT TP.HCM để làm cơ sở thực hiện hợp đồng cung cấp. Như vậy, nhà thầu đã biết rất rõ họ phải cung cấp xe có màu gì để đáp ứng nhu cầu hợp đồng. Thế nhưng, nhà thầu đã cố tình không thực hiện yêu cầu này khi mua xe có màu không đúng với màu xe của CSGT về, sau đó tháo ra sơn lại, rồi đem cung cấp cho chủ đầu tư. Sai phạm đã rõ cả về bản chất (cố ý mua xe không đúng màu quy định), lẫn hành vi (tháo dỡ xe không do mình sản xuất ra sơn lại) của nhà thầu đã rõ, nhưng đơn vị quản lý dự án lại quy trách nhiệm cho Arup là đã “không hướng dẫn cụ thể” để nhà thầu cung cấp xe đúng màu với màu xe của CSGT.
Trên các phương tiện thông tin đại chúng, tại các kỳ họp Quốc hội và nhiều diễn đàn quốc gia quan trọng khác, vấn đề lãng phí, thiếu hiệu quả trong các công trình xây dựng cơ bản đã được đề cập tới rất nhiều, đôi khi tới mức gay gắt. Sự lãng phí (về cả thời gian và tiền bạc) mà công chúng được biết đến qua dự án trên là một ví dụ điển hình. Và một trong những nguyên nhân quan trọng cũng đã được công luận đề cập tới nhiều chính là sự thiếu sự phối hợp, nhất quán của một số cơ quan chức năng và bất cập về năng lực chuyên môn của nhiều ban quản lý dự án - đơn vị đại diện trực tiếp cho chủ đầu tư đứng ra điều hành và quản lý dự án.

http://www.vir.com.vn/Client/dautu/dautu.asp?CatID=56&DocID=7374