Cebuano Language - Compiled Threads

[Animo]

^^ Mao nagutana co. :D Parte sad sa acong familia gican sa Zamboanga mao siguro ni. :)

[Nabartek]

OT: I entered Rizal Village last weekend and I was amused by the street names: Joya, Crispin, Basilio, C. Ibarra, Padre Damaso, etc. :D

Sisa at Maria Clara, wala ba? Hehehe

[Rajah_Soliman]

Matud Nila
Pilita Corrales


Matud nila ako dili angay
Nga magmanggad sa imong gugma,
Matud nila ikaw dili malipay,
Kai wa akoy bahanding nga kanimo igasa.

Gugmang putli mao day pasalig
Maoy bahanding labaw sa bulawan
Matud nila kaanugan lamang
Sa imong gugma ug parayeg.

Dili maluba kining pagbati
Bisan sa unsa nga katarungan
Kay unsa pay bili ning kinabuhi
Kon sa gugma mo hinikawan

Ingna ko nga dili ka motuo
Sa mga pagtamay kong naangkon
Ingna no nga dili mo kawangon
Damgo ko'g pasalig sa gugma mo.


.:.

The Philippine Madrigal Singer's version of Matud Nila... :cheers:

http://www.esnips.com/doc/80a8c402-1701-4784-9f3d-5c86

[Rajah_Soliman]

Usa co molakat para maniudto (Plateau is a platito, surrounded by puto, ready for paniudto, caron alas ocho) :lol:

.... another variant.... a plateau is a platito, surrounded by puto, eaten by the mosquito, in nineteen fifty two :lol:

[habagatcentral1]

@Mercato @Bukid

Agree.

Matud Nila
Pilita Corrales


Matud nila ako dili angay
Nga magmanggad sa imong gugma,
Matud nila ikaw dili malipay,
Kai wa akoy bahanding nga kanimo igasa.

Gugmang putli mao day pasalig
Maoy bahanding labaw sa bulawan
Matud nila kaanugan lamang
Sa imong gugma ug parayeg.

Dili maluba kining pagbati
Bisan sa unsa nga katarungan
Kay unsa pay bili ning kinabuhi
Kon sa gugma mo hinikawan

Ingna ko nga dili ka motuo
Sa mga pagtamay kong naangkon
Ingna no nga dili mo kawangon
Damgo ko'g pasalig sa gugma mo.
.:.

Reminds me of Bokbok and Poknat that ended yesterday....Abi nak tragic ending para lain pero....nagkita-ay sila sa Jolibee!!! Mao ang ending...waaahhh!!! Pinoy Drama pud. :D

[Ang_Bantayanon]

Hey guys, Im really enjoying your posts here even if Im having a hard time reading them. Nabaghuan gyud ko sa spelling.. Hehehe.. Anyway, got a short story here which I translated into Cebuano.

Usa ka sulat alang sa Dios (A letter to God) Part I
Ni Gregorio Lopez y Fuentes sa Mexico

Ang payag – ang nag-inusara sa patag – anaa mahimutang sa usa ka hamubo nga bungtod. Gikan niining gitas-on makita ang sapa og sunod sa koral, ang uma sa anihunon nga mais nga gilibutan sa batong nga may korte og pantog ang mga bulak nga tilimad-on sa maayo nga ani.

Ang butang ra gayud nga gikinahanglan sa kalibutan mao ang usa ka ulan o bisan talisik man lang. Tibuok nianang buntag si Lencho – si kinsa nakasinati gayud sa iyang uma – walay laing gibuhat kung dili ang pag-aninaw sa langit hangtud sa kasadpan. “Karon duna na gyud kita’y daghang tubig, Inday.” Ang babaye nga nag-andam sa panihapon niingon: “O, salamat sa Dios.”

Ang mga kamagwangang anak nga lalake nagtikad sa uma, samtang ang mga gagmay pa nanagdula haduol sa payag, hangtud nga gitawag sa babaye ang tanan: “Manihapon na…” Nahitabo samtang nanihapon sila ang gitagna nang daan ni Lencho, nga mangatagak gikan sa langit ang dagkong lugas sa ulan. Sa kasadpan, dagkong panganud ang makit-ang tali-abot. Ang hangin presko ug tami-is. Ang lalake migawas og naglansis sa pagpangita og usa ka butang sulod sa koral kay sa tinuod gusto lang gayud niyang bation ang kalami sa paminaw sa ulan diha sa iyang lawas. Sa dihang mibalik siya miiningon: “Dili man kadto mga lugas sa ulan gikan sa langit, kung dili mga bag-ong sinsilyo. Ang mga dagkong lusok mura og mga diyes sintabos ug ang mga gagmay mga singko…” Iyang gibati ang dakung katagbawan nga makita diha sa iyang panglihok og iyang nahunahunaan ang anihunon nga mais og ang mga bulak sa batong nga korteg pantog nga gikurtinahan sa ulan. Apan sa kalit lang usa ka kusog nga hangin ang mihuros og kuyog sa ulan mga bato nga yelo nagsugod og pangatagak. Mura gayud tuod kinig mga dagkong sinsilyong plata. Ang mga batang lalake nga nangaligo sa ulan, midagan aron sa pagpamunit sa mga bato nga yelo nga daw perlas.

(To be continued)

[habagatcentral1]

Try Noy Kulas be. :D Dayon unya? :D

[Mercato]

Hey guys, Im really enjoying your posts here even if Im having a hard time reading them. Nabaghuan gyud ko sa spelling.. Hehehe.. Anyway, got a short story here which I translated into Cebuano.

Usa ka sulat alang sa Dios (A letter to God) Part I
Ni Gregorio Lopez y Fuentes sa Mexico

Ang payag – ang nag-inusara sa patag – anaa mahimutang sa usa ka hamubo nga bungtod. Gikan niining gitas-on makita ang sapa og sunod sa koral, ang uma sa anihunon nga mais nga gilibutan sa batong nga may korte og pantog ang mga bulak nga tilimad-on sa maayo nga ani.

Ang butang ra gayud nga gikinahanglan sa kalibutan mao ang usa ka ulan o bisan talisik man lang. Tibuok nianang buntag si Lencho – si kinsa nakasinati gayud sa iyang uma – walay laing gibuhat kung dili ang pag-aninaw sa langit hangtud sa kasadpan. “Karon duna na gyud kita’y daghang tubig, Inday.” Ang babaye nga nag-andam sa panihapon niingon: “O, salamat sa Dios.”

Ang mga kamagwangang anak nga lalake nagtikad sa uma, samtang ang mga gagmay pa nanagdula haduol sa payag, hangtud nga gitawag sa babaye ang tanan: “Manihapon na…” Nahitabo samtang nanihapon sila ang gitagna nang daan ni Lencho, nga mangatagak gikan sa langit ang dagkong lugas sa ulan. Sa kasadpan, dagkong panganud ang makit-ang tali-abot. Ang hangin presko ug tami-is. Ang lalake migawas og naglansis sa pagpangita og usa ka butang sulod sa koral kay sa tinuod gusto lang gayud niyang bation ang kalami sa paminaw sa ulan diha sa iyang lawas. Sa dihang mibalik siya miiningon: “Dili man kadto mga lugas sa ulan gikan sa langit, kung dili mga bag-ong sinsilyo. Ang mga dagkong lusok mura og mga diyes sintabos ug ang mga gagmay mga singko…” Iyang gibati ang dakung katagbawan nga makita diha sa iyang panglihok og iyang nahunahunaan ang anihunon nga mais og ang mga bulak sa batong nga korteg pantog nga gikurtinahan sa ulan. Apan sa kalit lang usa ka kusog nga hangin ang mihuros og kuyog sa ulan mga bato nga yelo nagsugod og pangatagak. Mura gayud tuod kinig mga dagkong sinsilyong plata. Ang mga batang lalake nga nangaligo sa ulan, midagan aron sa pagpamunit sa mga bato nga yelo nga daw perlas.

(To be continued)



Excellent, bro! But did I miss out on something. If the guy was from Mexico, Nganong janas man sia mosu'at ug Binisaya?

Hey guys, maybe you have some literary works of Bacalso?

[Mercato]

Ni daco ko sa Davaoeño Bisaya. Mañga upat na ka tuig nañgita ko ug razon ngano ani man ang Bisaya o Cebuano. Unya nacasabot lang ko katong daghang kaayo na waá gitudlo sa ato na acong nakita sa Internet. (Ang Batayaon naa ko'y Biblioteca Internacional de la Internet.) :D .......................................

English again (menos sa ta ug cebuano):

Do you guys Bisaya speaker in Cebu notice the difference with the Spanish 'y' (and) in speaking. Like when we say 'and them' y sila, y kinsa mana sila?, y kanusa man sila moabot? etc. I barely hear the word 'ug' when used this way. This may not be true to all Bisayan regions but it is interesting if a study actually compares the variants of the Cebuano dialects. :)


That is indeed interesting. For more than a decade AFTER graduating from college, I did not know that the original national anthem was written in Spanish, for example. I know very well "Land of the Morning" & I thought the original anthem was sung in English but I had never heard of "Tierra Adorada" til I wandered off one fine day into Skyscrapercity last month.

I remember one teacher we had in elementary who lectured me that "there was no such country named 'Czechoslovakia'", another teacher pronounced rhinocerous as "ree-noh-ke-ros". Such dunces we had back then.

Regarding "rhinocerous", that is exactly the danger of hacking off letters from the alphabet, one will end up really sounding like BAROK.


In ordinary Cebuano, "y" or "ug" is hardly used in the beginning of a sentence. It is more straightforward to say "quinsa mana sila" or "canus-a mana sila muabot". But in a different context, say an argument or to put emphasis, "ug" may be used in the beginning, like "Ug ngano man gyung mola-ag ca pa?"

[Mercato]

.......................................
murag sacto pud bitao aron dili na quinahanglan nato pangusbon ang ato mga caraan na pangalan na mga bisaya. mas maayo guro gamiton nalang ang "c" cay murag nakamaticod ra man pud ta na mas daghan gyud diay ang "c" sa ato mga caraan na pangalan sa lugar apil na ang mga apellido.

ang problema lang kay daghandaghan na pud baya ang naanad sa "k". mao pud siguro na ang angay lilion sa atong mga "pioneer" sa "revival" sa cebuano na literatura ug cultura na dugay na pud na wala matagai ug igong pagtagad cay nagsige naman lang ta ani ug balagtas. hasta nalang inig ca "linggo ng wika", si balagtas ra gihapon ang ato gihisgotan. dugay na gyud ta nalimtan ug nahipasok lang sa quilid-quilid.

ang cuyaw pa gani ani cai naay uban nato na igcasi bisaya na murag nawala na ang ila garbo bisaya cay didto sa escuelahan tudloan man sila pirmi na culang ila pagca-filipino kung dili sila muuyon sa paggacos sa cultura na tagalog apil na ang sinultian na tagalog. mao gyud na ang nadungog naco na gisulti sa mga bata. didto naabli ang aco hunahuna ug natandog ang aco garbo bisaya. nacaingon co na... "di na ni maayo dah!"


Mao gyud na ang ynsacto bai. Cay con sa panajon ni Marcos ganajan silang mosulat in BAROK form, bajala na sila ylaja man nang quinabuji.

I never understood the drastic changes back then. Why insist that Barangay / Balangay (which essentially is a BOAT), be used to replace town, or Barrio? Liberate your minds, gents. The concept of town is land based - barangay clearly is not - it is water borne.

Language is supposed to be the ultimate form of the so called Freedom of Expression. As such, use everything at your disposal. Liberate your mind.
Our Cebuano language teachers in USC and other schools ought to know these things & understand the full implications of it all.

If the puritans of abakada were to be consistent, then they should begin with their very own names. Change the spelling to abakada form and see how they like it. Say, "Quezon" to "keson"? How do you guys like it?:)

Wa gyuy como sa original. Dili ba mga amigo, ja ja ja...

[Sizaryan]

nice poem... haha

[flesh_is_weak]

^^

Bai naa pa ang book? pwede nimo macuha?

.:.

gitaguan sa akong lola, suwayan nako ug hulam...

[Mercato]

mestizo waray ug cana man co pero di madugai naa pud possibilidad na mabol-anon na pud ta cai ubai-ubai naman pud ang mga bol-anon dri sa amo.

dri sa amo sa leyte ug sa western samar daghan pud quinatsila na mga puong pero sa eastern samar gamay ra jud tag madunggan na quinatsila.

ang mga tao dri di man pud cahibulongan cung macacat-on ug daghan sinultian cai pirti man jud daghanag nagkalahilahi na tao dri aning amo isla. naai cana naai leytenhon na waray, naai samarnon na waray, naai bol-anon, human naai ubai-ubai na pud na surigaonon. usahai magtagboanai mi ug mao na sia ang hinungdan ngano magcat-unai mig sinultihai ug lainlain na sinultian. ing-ana ning amo dri. di pareha sa manila na ang tao quinahanglan magtagalog lang cai mainsulto sila kung imo sinultian imo gamiton. dri, ok lang basta magcasinabot lang... cai ingon pa sa tagalog na jose rizal "ang di dao cabalo maghigugma sa iyang caugalingong pinulongan cai mas baho pa sa isdang tambasacan. :)


Bai buguid,

Ana-a pud coy mga igagaw nga 1st degree nga mga Veloso cay ang acong usa ca tia nacabana man ug Veloso. Pero silang tanan didto na midaco sa Florida, puro americano na ang pamensar. Guican ang ilajang amajan sa Veloso / Javier clan dinja sa Leyte.

[echeverriavy]

-edit-

[bukid]

bai mercato,

sa baybay nang mga veloso. kanang javier murag kadungog co ana pero wa lang co cabalo asa na sila dapit pangitaon. naay javier na lugar dri ambot kung taga-didto sila.

nacahunahuna pud diay co na cung usbon nato ato casuwat ani di ba kha maglisog ang cadaghanan. murag cakita naman co aning sinuatan mura gyud ta ani ug kafamfangan sa famfangga cay murag caquita co ing-ani sila magsuat pareha sa ila canta na "atin cu pung singsing". "kafamfangan na hako!" o mas sakto ba kaha cung ang isuat nato cay "kafamfangan na jako!" di ba kaha lisud pud ung usbon pud najo ang ajo "naho" sa bol-anon ug himuon na "najo" ug ang "kujaw" usbon najo ug himuon na "kugiaw" na. di na "pajong" kundi "pagiong" na.

murag mas nindot man pud guro ang "k" sa "bukid" bai. ambot lang nabag-uhan ra tingali co sa "buquid" murag naay pagka-ininglis, mura syag ig-agaw sa "squid" nalahi lang ang pagcabasa. :D

sacto pud bitaw na hunahunaon gyud ni nato unsay mas maayo buhaton ug unsay mas sayon para sa tanan cay lisud naman pud usahay mapapas ang ato naandan. ang importante nalang siguro ani na ang sinultian mismo dili mawagtang cay ato ni naampingan.

bai echeverriavy,

ang mga leytenhon na waray dri kuyaw na pud biya mangawala kay daghan naman mga leytenhon waray na ang mga giminyoan mga cebuano. bisag sa panahon pa sa among amahan ing-ani na ang ila buhaton. sagaran dili magminyo ug mga waray kay sapoton kuno mas maayo kuno ang mga cebuano kay but-an. :D kay kung duha ka sapoton ang magkuyog, pirmi nalang daw ni maggubot. bisag mga migo sa amo amahan mga cebuano gihapon ila mga asawa. naay nagminyo ug taga baybay, naay taga-isabela, naay sa dumaguete, naay taga- southern leyte, naa pud sa mindanao na mga cebuano pareha sa cagayan ug bukidnon, naa pud gikan cebu. bisag karon amo mga kaila na mga batan-on, mga cebuana (dili ra cebu) gihapon ila asawa.

sakto kaayo imong mga gisulti. kinahanglan ni nato ampingan ang ato sinultian apan di naman pud tingali ni nato mapugngan ang pagtuyok sa panahon ug hinayhinay naman natunaw ang sinultian na leytenhon waray ug sa mga lugar gani na leytenhon waray ang sinultian sa una, naghinayhinay na ron kasagoli ug bol-anon tungod sa kadaghan na sa mga bol-anon dri. ug ang sinultian na sugbuanon naghinayhinay na pud sila ug lukop sa bug-os isla sa leyte tungod pud na ang amo mismong mga kabatan-onan na mga leytenhon waray daghan-daghan na nila mga mestizo cebuano. apilan mo pa sa kamatuoran na ang mga waray ganahan mangita ug katabang na mga cebuano kay ingon sila but-an daw ang mga cebuano. mao ang ila anak hastang cebuanoha na pud kay si yaya man gud. :)

makaingon ko na mas swerte pa ang cebuano kay nilambo gyud sya ug ayo sa lainlain dapit sa visayas ug sa mindanao. apan mao ra pud ang mahitabo usahay na naa na sya pagkasagolsagol sa uban na sinultian sama nalang sa nahitabo sa bantayan.

[Mercato]

bai vy,

Dili sab tingali ni madali-dali ug capapas ning Binisaya cay gigamit ni sa dakong parte sa Central Visayas ug Mindanao. A language spoken by over 20 million citizens cannot die off so easily.

It is true that being dynamic is a crucial test in the survival of a language. When a language loses its flexibility, its dynamism, it dies a slow death. At this stage in time, I think its fair to say Cebuano is still dynamic.

That was an excellent article you did. Ako na lang ning gisaksak sinagol ang Bisglish kay nahutdan na pod kog binisaya to freely express my opinion of your work. Some words were quite deep, hapit co wala maka-apas. Walay moyam-id, in fact I admire it. Any serious advocate of Cebuano will take note of it. I take note especially on the last paragraph - the search for one's identity. The search always invariably begin with one's original language and culture, but moreso on language first.

Cheers!

[Mercato]

bai bukid,

ambot wala co masinati anang capampangan con ngano ganajan silang tawgon nga cafamfangan. Bahala na sila. Ang acong ideas lang miguikan sa mga writings of the 1930's Cebuanos. They didn't bother to mutilate their linguistic prowess just to hem themselves in, or box themselves into a cage nga hu-ot caayo.

Does anyone realize how debilitating it is to try expressing oneself in an alphabet minus 6 letters? Does anyone realize how difficult it is for non Tagalog speakers to express themselves in the national language, hence they invariably end up speaking English in the capital. That is the experience of most guys here, as I've read before. It is that debilitating alphabet system that limits us too much.

Has anyone wondered why on earth can't the sciences & math be expressed in this system? To rephrase, why they can't hope to match English in this field anywhere in the near future? The answer? Because the sciences & math are exacting and strict disciplines. These two fields do not have the time nor luxury for long & unwieldy words. Simple as that.

Wala na man ta magsunod sa capampangan. Ana-a man ang evidenciang daco sa mga caraang libro ni animo. Ygo ra cong misunod sa mga anhing Sugbuanon niadtong decada 30.

[Mercato]

(Gee, golly, I cannot believe this is the same Vicente Sotto whose descendants include the Tito, Vic & Joey guys)...

Elena is a Cebuano play in three acts written by Vicente Sotto. It was first performed at the Teatro Junquera (in what is now Cebu City) on May 18, 1902. The play established Sotto's reputation as a playwright.

The dedication of the play by the playwright reads, "To My Motherland, that you may have remembrance of the glorious Revolution that redeemed you from enslavement. I dedicate this humble play to you."


http://en.wikipedia.org/wiki/Elena_%28play%29


There is also an unrelated old cancion, Maria Elena, which I like very much.

:cheers:

[Mercato]

Pantaleón Villegas, better known as León Kilat (July 27, 1873 - April 8, 1898), was a leader in Cebu during the Philippine Revolution against Spain.

Kilat was a native of the island of Negros having been born in Bacong, Negros Oriental. He was a member of a circus troupe. During the rebellion against Spain, Kilat led the revolutionaries in Cebu. Originally intending to start the rebellion on Easter Sunday, Kilat was forced to change his plans when the Spaniards discovered the planned revolt. Kilat and his men began the rebellion in Cebu on Palm Sunday April 3, 1898. Kilat, however, was betrayed and murdered on Good Friday April 8, 1898 in Carcar, Cebu.

:cheers:

[Mercato]

^^ I forgot to paste the credits. Thanks wiki

http://en.wikipedia.org/wiki/Leon_Kilat


bai bukid,

I also forgot to mention that maybe the capampangans are merely staying true to their ORIGINAL written form, which also involves a lot of c's. Well and good that they are staying true to their cultural norms. So should we. Sa acong pagtuo dili man lisod sabton ang atong sinuwatang caraan. dili man sab over na gyud caayo to make the words unrecognizable. Natural, we also have to make use of the K when able and where feasible.

[Mercato]

The pre-war period in the Philippines is sometimes referred to as the Golden Age of Vernacular Literature, with the 1930s marking a boundary between two kinds of popular writing: the predominantly propagandistic and the more commercialized escapist literature that proliferated since the Commonwealth.

In the year 1930, Bisaya Magasin started publishing.

In 1936 Cebuano writers started publishing anthologies; readers engaged in amateur literary criticism; and complaints of plagiarism livened up the weekly news. Periodicals that featured creative writing mushroomed, although most of these were short-lived.

The generally considered first feminist Cebuano novel, Lourdes by Gardeopatra Quijano was serialized in the period May 26 to September 23, 1939 in Bag-ong Kusog (literary "New Force"), the most popular pre-war periodical.



There must be a strong creative spirit which made this phenomenon possible, guys. Ug daco caayog influencia ang ylajang gigamit nga language system. Which makes 1930's Cebuano very elegant.

[Mercato]

^^ credits again!!

http://en.wikipedia.org/wiki/Cebuano_literature

Que sorprendido! This was an excerpt from an article of Ang_Bantayanon's maestra, Dr. Erlinda Alburo.

[fundraiser]

a snapshot from cosmo magazine...

"the locals are hot-and their accent makes them even more adorable. sigh." :nuts:

http://i23.photobucket.com/albums/b384/peejay_domek/DSC01013.jpg

[LordCarnal]

Pantaleón Villegas, better known as León Kilat (July 27, 1873 - April 8, 1898), was a leader in Cebu during the Philippine Revolution against Spain.

Kilat was a native of the island of Negros having been born in Bacong, Negros Oriental. He was a member of a circus troupe. During the rebellion against Spain, Kilat led the revolutionaries in Cebu. Originally intending to start the rebellion on Easter Sunday, Kilat was forced to change his plans when the Spaniards discovered the planned revolt. Kilat and his men began the rebellion in Cebu on Palm Sunday April 3, 1898. Kilat, however, was betrayed and murdered on Good Friday April 8, 1898 in Carcar, Cebu.

:cheers:



I heard that Leon Kilat had to be "assassinated" in order to save the entire town of Carcar since the Spaniards discovered his plans already. If not, the whole town would be razed to the ground and the entire citizenry executed by the Spanish authorities.

The table where Leon Kilat's assassination was planned and drawn out still exists today in that very same house there.


..

[Ang_Bantayanon]

[QUOTE=Mercato;12764492]Excellent, bro! But did I miss out on something. If the guy was from Mexico, Nganong janas man sia mosu'at ug Binisaya

Mercato, daghang salamat bai.. Actually this short story was originally writeen in Spanish and was translated into English. A cousin of mine needed a short story in Cebuano but then at that time I could not find any so I translated the Enlgish version of Lopez y Fuentes' work in Cebuano.. Hehehe...

I got here the second installment:

Usa ka sulat alang sa Dios

“Mura man hinuon og nahimong mangil-ad na. Hinaut unta nga molabay na kinig dali.” Wala kini molabay og dali. Sulod sa usa ka oras nag-ulan og bato nga yelo sa payag, sa hardin, sa bungtod, sa uma sa mais ug sa tibuok patag. Ang uma miputi, mura og gitabunan sa asin. Walay bisan usa ka dahon ang nagpabilin sa kahoy. Ang mais nahurot gayud. Ang mga bulak nangahanaw gikan sa tanum nga batong. Napuno si Lencho sa kagul-anan. Sa dihang milabay na ang bagyo, mitindog siya sa tunga sa uma og miingon sa iyang anak: “Mas maayo pa ang paghugpa sa dulon kay adunay pay mahabilin… ang bato nga yelo wala gayu’y gibilin. Karong tuiga wala gayud kita’y mais og batong…”

Kadto maoy pinakamagul-anon nga gabii: “Tanan natong kabudlay nausik! Wala na gayuy makatabang pa kanato! Kitang tanan magutman karong tuiga…” Apan diha sa kasingkasing sa tanang nanimuyo niadtong nag-inusara nga payag sa tunga-tunga sa kapatagan, dihay nag-inusara nga gilauman: Ang panabang gikan sa Dios.

“Ayaw kaayog kaguol bisan pa nga mura kinig daku kaayo nga kawad-on. Hinumdumi nga walay namatay sa kagutom! Mao kanay ingon sa uban: walay mamatay sa kagutom…” Nianang tibuok gabii naghunahuna si Lencho sa nagpabilin niyang paglaum: Ang panabang sa Dios, kang kansang mga mata, sumala sa iyang nahibaw-an, makakita sa tanan, bisan kadtong anaa sa kinahiladman sa konsyensya sa tawo.

Si Lencho mura og usa ka kabaw nga nagtikad sa iyang uma. Bisan og mura siya og hayop apan makamao siya mosulat. Sa sunod Domingo niana, sa kilumkilom pa, human niya gikumbinsir ang iyang kaugalingon nga dunay ispiritu nga manalipud, misugod sa paggama og usa ka sulat nga siya mismo ang modala paingon sa lungsod og ihulog sa post-opis.

[Mercato]

Ei, bro, I really admire this lady. Kudos!

By Erlinda Kintanar-Alburo





Cebuano literature refers to the body of oral and written literature of speakers of Cebuano, the mother tongue of a quarter of the country’s population who live in Cebu, Bohol, Siquijor, Negros Oriental, and parts of Leyte and Mindanao. As such, it is an important part of Philippine literature.
Cebuanos have a rich oral tradition, including legends associated with specific locales, like the Maria Cacao legends of southern Cebu and those of Lapulapu and his father Datu Manggal of Mactan; and folktales like the fable "Haring Gangis ug Haring Leon", which warn of abusive behavior by the dominant group. Many of the tales carry lessons, but just as many suggest the value of humor, keeping of one’s wit and resourcefulness, as in the Juan Pusong trickster tales.

Among the early poetic forms are garay (verses), harito (shaman’s prayers), tigmo (riddles) and panultihon (proverbs), as described by the Jesuit Francisco Alzina (1668). The generic form for poetry is balak, characterized by the presence of enigma or metaphor called balaybay or sambingay. Most of the poems are sung, like the occupational songs and lullabies. The balitaw is an extemporaneous poetic debate between man and woman that is sung and danced simultaneously. Spontaneous versifying is highly valued, also illustrated in a dramatic form called kulilising hari, a variant of the Tagalog duplo, that is usually performed at funeral wakes.

The written literature became significant only in the late 19th century. Tomas de San Geronimo’s "Soneto sa Pagdayeg can Santa Maria Gihapon Virgen" (1751) is the first of many piety-laden compositions that show a loss of the enigmatic symbol and metaphor of pre-colonial verse. The longest poetic form is the pasyon, a verse rendering of the life and suffering of Jesus Christ that is read during Lent. Secular narratives or corridos were composed in Cebuano, but only the prose versions survive, like "Doce Pares sa Pransiya" and "Sa Pagmando ni Hari Arturo." Another important influence of the Spanish period is found in the plays called linambay (known also as moromoro because of its anti-Muslim theme), a regular fare at town fiestas that involved parti- cipation of the whole rural community and attracted audiences from the neighboring towns.

The prose narratives developed into the sugilanon or short story, the first example of which is "Maming" (1901) by Vicente Sotto, the "father of Cebuano letters"; and later into the sugilambong or novel. The press contributed much to the development of literature by regularly publishing works of local writers, especially in the three decades before World War II. The Cebuano writer’s craft was honed in early translations of European fiction and imitations of American models, as shown in the works of Juan Villagonzalo, Uldarico Alviola, Angel Enemecio, Flaviano Boquecosa, Sulpicio Osorio, Nicolas Rafols and others. Pre-Commonwealth fiction was mostly nationalistic and didactic in spirit, to be replaced later by more escapist fare like stories of love, detection and adventure. A similar shift was seen in drama, but the more popular plays were a combination of social criticism and entertainment, as in the works of Buenaventura Rodriguez, Piux Kabahar and Florentino Borromeo.

With the proliferation of publications, e.g., Bag-ong Kusog, Nasud, and Babaye, more and more poets emerged, producing around 13,000 poems before the war. Vicente Ranudo’s "Hikalimtan?" (1906) and "Pag-usara" (1922) became models of metrical precision and balanced structure as found in traditional Cebuano poetry. Its discourse of courtly love and its elevated tone would be replicated in the poems of Amando Osorio, Escolastic Morre, Tomas Bagyo, Pantaleon Kardenas, Vicente Padriga and others.

Popular were light folksy pieces of political satires like Andres Bello’s fable "Piniliay sa mga Isda" (1916) and of social criticism like Piux Kabahar’s "Kinabuhing Sugboanon" (1929). Of another type are the mostly occasional and non-sentimental works of poets Emiliano Batiancila, Canuto Lim, Felipe de Leon, Vicente Kyamko, Marciano Camacho, Saturnino Abecia, Marciano Peñaranda; and Gardeopatra Quijano, a CCP Gawad recipient for Regional Literature (1993). At the center of this group was the prolific Aglipayan bishop Fernando Buyser, who invented the sonnet form called sonanoy. Another invention was the siniloy of Diosdado Alesna, which is made up of one or two amphibrach lines.

Of the many publications before the war, only Bisaya has survived as literary outlet of Cebuano. Because of the rise in prestige of English and later Tagalog, postwar Cebuano literature was relegated to third class although Cebuano was still the language of home and street. A new vigor in poetry was contributed by bilingual writers Leonardo Dioko, Junne Cañizares, Ric Patalinjug and others, whose exposure to Western modes and styles helped strengthen the poetic utterance with irregular rhythms, precise and concrete diction and practical attitudes.

It is in drama that Cebuano literature is probably weakest, although a few writers like Claude Al Evangelio and Allan Jayme Rabaya have sustained their writing. Beset by considerations peculiar to writing for theater, like rarity in publication and answering to the demands of the stage, Cebuano playwrights have slowly turned to radio- and TV-scriptwriting. Most of the plays are written and produced on campus, for a limited audience. There is a renewed interest in the play, however, with the support of the Arts Council of Cebu, that has launched a program to encourage Cebuano playwrights with a contest and the production of the prize-winners.

Writers’ groups certainly contributed to literary growth, notably the Lubas sa Dagang Bisaya (LUDABI) and Bathalan-ong Halad sa Dagang (BATHALAD), which have chapters in Mindanao. The latter is an offshoot of the former, which was at one time headed by Marcel Navarra, the "father of the modern short story in Cebuano." By sponsoring regular workshops and contests and publishing their outputs and entries, these groups have encouraged younger writers to start writing, and older writers to shift in style and attitude. Some of the most-anthologized members of BATHALAD are Gremer Chan Reyes, Ernesto Lariosa, Temistokles Adlawan, Pantaleon Auman and Rene Amper. Amper, who used to write in English, is joined by Simeon Dumdum Jr., Vicente Bandillo, Melito Baclay, Ester Tapia and others who now write also in Cebuano. Like this second set of bilingual writers, many other Cebuanos started out in the campus papers, like the poets Robert Pableo Lim, Don Pagusara, Leo Bob Flores and Rex Fernandez in the 70s and 80s; as well as the recent crop consisting of Mike Obenieta, Adonis Durado and Januar Yap who are members of the Tarantula group. A noteworthy addition is the Women in Literary Arts (WILA), founded in 1991 by seven women writers. Perhaps the only organized women writers’ group in the Philippines today, WILA has twenty-five writers, half of whom write mainly in Cebuano, like Ester Tapia, Ruby Enario, Leticia Suarez, Linda Alburo, Jocelyn Pinzon, Cora Almerino, Delora Sales and Marvi Gil.

Most if not all of these writers have attended the annual Cornelio Faigao Memorial Writers Workshop conducted since 1984 by the Cebuano Studies Center of the University of San Carlos. These workshops, which the Cebuano writers may attend as fellows a few times and as observers any number of times, provide a venue for the old and young, male and female to share works and discuss problems. For lack of regular outlet, they hold formal and informal poetry readings with varied audiences. BATHALAD, WILA and Tarantula conduct workshops both for their own members and for much younger writers in high schools and colleges.




--------------------------------------------------------------------------------

reference:



about the author:
Erlinda Kintanar-Alburo is the director of the Cebuano Studies Center of the University of San Carlos, where she also teaches language and literature courses. She chairs the Literature Section, Humanities Division, of the National Research Council of the Philippines, and is regional coordinator for Central Visayas of the Literary Arts Committee, NCCA. A poet and fiction writer in Cebuano, she is immediate past president of the Women in Literary Arts.

http://www.ncca.gov.ph/about_cultarts/comarticles.php?artcl_Id=134

[Mercato]

But, of course, Cebuanos are hot. We are sizzling hot! Camo bay mga guapo ug mga guapa lalim ba!



Pasayawa ko inday
Sayaw lang sa uban
Ikaw may gusto ko
Nganong ako nga ana may uban
Pagaksa nalang ko day
Di ko lagi kay wa koy gusto

Irog irog, unsay irog, sibog sibog
unsay sibog, unsay sibog sibog ngarig dyutay
Pastilan nimo inday, pagkawala moy kalooy
Oy ang gugma undo, dimadalag looy looy

Pahaluka nalang kug dyutay, unsay halok oy unsay dyutay
Irog irog, unsay irog, sibog sibog
unsay sibog, unsay sibog sibog ngarig dyutay

Pahaluka ko day, asa man? sa imong aping
Nganom man? ako ay molakaw, asa man?
Ngadto sa Davao, aw diay
Maayo iniini maghimo kita
ug handuman, unsa man? panyong binurdahan
sineprahan sa imong ngalan, aw diay

Paminaw ra undo, ngano man? aniay tambag
Unsa man? paghinayhinay do, ngamo man? ikaw mabonggo aw diay
Maayo pa undo palayo nalang kanako, ngano man?
kay dili ka gayud makadama
ning akung dughan, aw diay

Paliton ko day ang imong kaanyag
Aniay lima nga akung ihatag, dawata ni kini
Ayaw diha ug tinunto undo ngano ba ug dili dili ko mamenyo
Madubok ikaw, bisan, sigi na lagi, dili
Wa nay mupunit, ngano bag way molingi
Kay ang gugma ko dili kabayran ug lima lang ka pesos
Aron lang magum-os.
Tingali unya ikaw magbasol
niaanang imong hikug-hikug

Sigi sigi na, ha ha ha
Aniay lima, ha ha ha
Lima kalibo ni, be tan-awon ta be
Bwahahaha wa ka kuyapi
che che

[gee]

Para sa mga lalaki:

1. kamong mga laki, kung mo tan-aw gani ang mga babae sa inyo, ayaw pod pag feeling2x nga naka angay mi nu? maka turn off na sha...

2. kung mag ask gani mo date, ayaw kayu mo ngisi nga mura nag maniac tan-awon kay mahadlok pod baya mi...

3. kung mo sabay gani mo sa amo, pagsinina pod mog tarong dili nang murag
tambay...para mo samot mig ka in lab ninyo bah... pamulbos gamay, pangkolon gamay...panudlay gamay...

4. kung manguyab na gani mo, ayaw ug sulti nga "pwede ko manguyab nimo? or naa koy chance?" kay kung tubagon namo na, mura nag gisugot mo namo...

5. kung sugton na gani mo namo, taronga pod mi oi... dili kay biyaan na lang! usahay himuon pang sulugoon... maid inyong gipangita?

6. do not forget to remind us that you love us... para kiligon sad mi panagsa...

7. ayaw mog pangita ug lain kay wa nay lami!

8. kung makigbulag na gani mo, ayaw ninyo ingna ang girl nga "you're just
nothing to me now, understand!?" hehehe... sakit baya nah....

9.ayaw pud ninyo hulata nga kami mouna ug pansin ninyo if ever magkita ta
somewhere.. mao ra to... walay masuko ha.... :)

Para sa mga babae...

1. Kung muingon mi nga gwapa ka, ayaw dayon tubag ug "atik!"...Panagsa ra mi mu dayg ug gwapa...obyusleh, kung gitawag ka nga "gwapa" naa jud mi enteres nimo...kinsa man sad kuno ang tarong nga laki tawagon kang "bati'g nawng!" atubangan sa kadaghanan...Di kaha mi katilaw ug plying kick ana?

2. Mangutana gani mi kung kanus-a imong RD ug kung abelabol ba ka ana, kana nagpasabot kung pwede ba ka ma detdet (DATE ba sa ininggles)...ayaw sa mi baraha kay magutana lagi mi nimu ug strait...amo lang gityming-tyming kay mauwawon man sab tawn mi mga kwanggolon...

3. Kung nakabantay na ka nga nagsige na mi ug sunod-sunod nimo, maka-baynte na mi ug grit nimo gud morning, or ikaw na lang pirmi tagdon, makig dungan ug uli bisan nort ug sawt, langit ug lupa ang gilay-on
sa atong balay wid matching "Ako lang dala sa imo tings beh!", kana ganahan jud mi nimo... Pero sa pirmi natong kinuyog ug detdet (DATE sa ininggles pa), ayaw sad pangutana ug dali-dali "Wat r we?" or sa binisaya pa, "Unsa man jud diay ta?"...Inahak, makulbaan sad mi gamay...we also feel a bitpresyur...
Kalma lang gud...musulti lagi mi in dyu taym. =)

4. Kung kahibaw na jud ka nga ganahan mi nimo kay nisulti na man jud mi (hala
ka!) Ayaw sad sige hisgot sa imo Ex-boypren oi...its hurt man sad...not unlis kung nisturya ka sa panahong gigukod siya sa inyong IRO nga nisutoy siya ug dagan kay por syur I will lap wid u.

5. Hangyo lang sad, kung nakakita ka sa imong crush o di ba kaha nakakita ka
ug laki nga purting gwapoha, ayaw sad panguhit namo, "Gwapo kay siya noh?" Hala plis! Laki intawn mi ug dili pud mi kiligon sa imong crush... Masuko ra ba mo mu comentaryo mi, "Gwapo pa man akong lolo ana!"

6. Sa panahon nga mag-date na tah, por syur kami man jud gasto, be konsyus wid yor dayet ha para konsyus pud mi sa among bulsa...kung kada adlaw na ta date ug nakabantay mo nga chippy ug tubig na lang among gi-order, KKB na ta ha...salamat sa pagsabot.

7. But op cors labaw sa tanan, ayaw kaayo ni ninyo siryusuha kay basin mu comantaryo mo, mapikon mo ug ibalik ni ninyo nako, mamisti mo....Dyok dyok ra ni...

8. Pero kung dili na jud madala kay naglagot jud mo mga babaye ani...Iporward sa tanang babaye nga kaila ninyo nga wala pa makabasa.... Pag porma dayon mo ug grupo nga Gabriella (lugar ninyo) chapter....

9. Sa mga lalake, kalingawi ninyo ug porward pero ayaw sa inyong naibgan kay basin instant basted niya mo ana!

Pahabol: Kung magpakuyog mo mirkado...ayaw pud mi paalsaha ug usa
ka sakong bugas... Kilo-kiloha pud na...

[Ang_Bantayanon]

Usa ka sulat alang sa Dios (3rd installment)
Gregorio Lopez y Fuentes of Mexico

Wala ra kadto kung dili usa ka sulat alang sa Dios. “Ginoo,” matud pa sa sulat, “kung dili ko nimo tabangan, ako ug ang akong banay magutman karong tuiga. Nanginahanglan ko ug P100 para ipapugas sa akong uma hangtud anihon ang mga tanum nga tungod sa bato nga yelo...”

“Alang sa Dios,” ang iyang gisulat sa sobre og dayon gisulod niini ang sulat, ug bisan nagmagul-anon pa, milugsong paingon sa lungsod. Didto sa post-opis nipalit dayon siya og koreo ug gipapalit sa sobre dayon hulog niini.

Usa sa mga empleyado, nga usa ka kartero nga nitabang sulod sa post-opis nibahakhak nga mipaingon sa iyang amo ug nipakita niini sa sulat alang sa Dios. Wala pa sa tibuok niyang kinabuhi sa pagpanrabaho isip kartero nga may nahibalo-an siya nga may susama nga adres. Ang amo sa mga kartero – usa ka tambok og maayong tawo – mibahakhak usab apan kalit kaayo nga naseryoso og samtang nagkupot sa sulat nga naglingkod diha sa iyang lamisa, misulti: “Kadaku nga pagtoo! Maayo unta og susama ako niining tawhana nga nisulat niini. Nga mutoo susama sa iyang pagtoo. Nga mulaom inubanan sa dakung pagtoo pinaagi sa pagpadala og sulat alang sa Dios!”

Aron sa dili paghugno sa tawo nga may daku nga pagtoo, nga gitiman-an sa sulat nga dili gayud mahatud, may nahunahunaan ang amo sa mga kartero: tubagon ang sulat. Apan sa dihang giablihan na kini niya, klaro kaayo nga nga nagkinahanglan kini og labaw pa nga kaayo kay sa tinta ug papel. Apan iyang gibuhat ang iyang nahunahunaan: nangolekta siya og kwarta gikan sa iyang mga empleyado og siya mismo mihatag og tipik sa iyang sweldo ug daghan pa nga mga higala niya ang napugos og hatag “alang sa usa ka buhat sa kaluoy.”

Imposible kaniya nga makakolekta og P100 mao nga sobra ra og dyutay sa katunga ang napadala niya ngadto sa mag-uuma. Iyang gisulod ang papel nga kwarta sa sobre nga may ngalan nga Lencho ug uban niini usa ka papel nga may usa ka pulong isip pirma: DIOS

[flesh_is_weak]

^^ako nang nabasahan kana na sugilanon, apan sa pinulungan na iningles, pagkawalay utang kabubut-on anang tawhana na gihinganlan ug lencho...

[Mercato]

Ania si Rosas Pandan
Guikan pa intawon sa cabuquiran
Caninyo makiguban-uban
Sa gisaulog nga calingawan

Balitaw day acong puhunan
Maoy kabilin sa acong ginikanan
Awit nga labing cara-an
Nga garbo ning atong cabungturan

Dika ding dika ding dika ding
Ayay sa atong balitaw
Manindot pa ug sayaw
Daw yamog ang cabugnaw

Dika dong dika dong dika dong
Ayay usab si Dodong
Nagtan-aw cang Inday
Nagtabisay ang laway

Ayayay ayayay ayayay
Aya-ay sa acong balitaw
Canindot ba mosayaw
Daw yamog ang cabugnaw

Tigadong tigadong tigadong
Ayay usab si Dodong
Nagtan-aw cang Inday
Nagtabisay ang laway

Balitaw day acong puhunan
Maoy kabilin sa acong ginikanan
Awit nga labing cara-an
Nga garbo ning atong cabungturan

Ayayay ayayay ayayay
Aya-ay sa acong balitaw
Canindot ba mosayaw
Daw yamog ang cabugnaw

Tigadong tigadong tigadong
Ayay usab si Dodong
Nagtan-aw cang Inday
Nagtabisay ang laway

Ayayay ayayay ayayay
Aya-ay sa acong balitaw
Canindot ba mosayaw
Daw yamog ang cabugnaw

Tigadong tigadong tigadong
Ayay usab si Dodong
Nagtan-aw cang Inday
Nagtabisay ang laway
Nagtan-aw cang Inday
Nagtabisay ang laway

[Ang_Bantayanon]

Usa ka sulat alang sa Dios (Final Installment)
Gregorio Lopez y Fuentes
(Mexico)

Sa sunod niana nga Domingo niabot si Lencho og sayo pa sa iyang naandan para mangutana kung duna bay sulat alang kaniya. Ang kartero mismo ang mihatag niini kaniya, samtang ang amo sa mga kartero, nga gibatig kalipay sa iyang maayong buhat, nagpasiplat lang gikan sa pultahan sa iyang opisina.

Wala gayud batia og kahibulong si Lencho sa pagkakita sa kwarta – mao gayud kana ang iyang paminaw – apan gibati siya og kasuko sa dihang iyang giihap ang kwarta… Basin og nasayop ang Dios o basin wala niya itugot ang gipangayo ni Lencho.

Pagkahuman dayon, niduol si Lencho sa bintana para mangayo og papel ug tinta. Sa lamisa sa gawas nagsugod siya og sulat nga nagkulismaot ang panagway tungod sa iyang panginguha nga masulat ang anaa sa iyahang hunahuna. Sa dihang nahuman siya, niadto siya sa bintana aron mupalit og koreo nga iyang gilawayan og gipapilit sa sobre gamit ang iyang kumo.

Human nahulog ang sulat sa kahon giablihan kini gilayon sa daku-dako sa post-opis. Ug kini mao ang nabasa: “Ginoo: sa kwarta nga akong gipangayo P70 ray niabot nako. Ipadala dayon ang kulang kay gikinahanglan ko gayud kini. Apan ayaw kini ipadala pinaagi sa post-opis kay ang mga empleyado dinhi puro kiriwan. Lencho”

- Katapusan -

[Mercato]

^^ macalingaw man ug basa, Letter to God... terimah kaseh, daghang salamat bai!

@Bai Ang Bantayanon,

Bai! Palihug tag pangutana cang Dr. Erlinda Alburo bahin niining acong mga dugay na caayo gipamensar sucad pa caniadtong colegio. We’re lucky to have a resource person such as her.

Sobra man giud tang “naning” caayo (naningcamot) “to be equal amongst peers” sa ubang mga taga Asia. Bueno, con ma-o na ubay ubay sab ang atoang mga ejemplo dinhi sa Southeast Asia. Dili na lang nato ilabot ang mga taga Norte Asia cay lahi man giud to ang ilahang mga lenguaje. Simple ra gud caayo ang acoang pangutana para niya. Ang Indonesia, Malaysia ug Filipinas pirme man mahu’og sa guitawag nga Malayo-Polynesian o dili ba Austronesian ang mga guinikanan o caliwat. Quitang tulo parejo nga migamit sa Latin Alphabet.

Caron, ngano man nga ang Bahasa Melayu ug Bahasa Indonesia dili man magdiki diki o dili man mahadlok mogamit sa "majority" sa mga letrang C,F,J,Q,V,X,Z (dili nuon tanan tingali but I've seen them use most of the banned letters)? Ngano man nga ang “Austronesian” Filipino mahadlok man? Por ejemplo, kecemasan, kerecap(?) dili caayo ko makahinumdom sa Melayu apan daghan pang ejemplo. Jaffar, Moqtada, Mosque, Jubail, Farsi, Faridah, Zamawi, Zaina, Isfahan, Johore Bahru, etc. etc. Ang acong gipasabot nga dili man caayo “Big Deal” sa mga Austronesian Melayu ug Indons nga mogamit sa maong mga letra (most of them are used but maybe not all)? Wala giud nila gui-deny ang ilahang cultural heritage guikan sa mga Arabs ug Iranians. Aw, macalitok man lagi ang Austronesian Melayu ug Indon sa ubang mga “banned” nga letra; Unya ngano man nga nalisang caayo ang mga Filipino ug guitangtang sila? Amaw na giud ta? Ngano man caja nga ang CFJQVXZ are too Western kuno; unya diay ang ABDEG,etc etc ok lang cay "Asian"? Diin man intawon na guikan ang ilahang logic oi?

Sa mga nag-imbento niining abakada, dili na giud matukad ang cacu’ang sa pamensar niining mga tawhana? Ang ilahang bu-ot ipasabot diha ra giud cutob ang pobreng dila sa mga Filipino? Anaa sa atong mga silingang nasud ang pruweba o pagsanta sa ilahang ca bakikau ug panghunahuna.

Con ang ilahang argumento mao nga ang dila sa Filipino cutob ra giud diha ang malitok, aw ma-o ba diay, ilahang guinegar ang ilahang mga apojan sa caraang panajon. Dacong bakak cay ang atong mga caraang apojan cumpleto sa ilahang mga letra. Con ang ilahang argumento mao nga Austro/Poly/Malay kita, aw ma-o ba diay, unsa man diay nang 26million Malays ug 200million Indons nga nagsigeg gamit sa mga letrang nalisang ta? Lain na sang dacong bakak. Liberate your minds! Free your thoughts!

Salamat antemano bai. Ang acong tumong cay nahibu-ong lang co, nangutana lang; dili ni tumong ug pacigdebate niya cay parejas ra tang tanan nga bisaya. Gusto lang cong masayud con ngano. Dili man sab tingali maayong paminawon nga "nagbarok-barokan" ang atong pinulongan. Con exacto ang mga tagalista, cutob ra giud diay ta sa GEICO caveman "commercial ad" sa States? Intawon calo-oy pud. :)

[Ang_Bantayanon]

Daghang salamat bai Mercato.

Dili pa ko makatubag sa imong pangutana apan akong pangutan-on ang akong kauban sa klase nga nakatuon og Bahasa Indonesia bahin niana. Just two weeks ago, we at the University of San Carlos had an Indonesian guest lecturer named Harfiyah Widiawati. She shared with us words in Bahasa that also have similarities with Cebuano like anak, nangka, buaya, etc..

Before that, I would like to share a history of Cebu which I wrote in Cebuano.

Lakbit-Saysay sa Kaagi sa Sugbo (Part I)

Ang pagkakaplag sa mga porselana nga Tang ug Sung sa lain-laing parte sa dakbayan sa Sugbo niadtong dekada ’60 pinaagi sa pagpanguykoy nga gihimo sa mga arkeologo nagpamatuod nga kini usa na ka malambuong komunidad nga naapil sa pamatigayon nga gamit ang mga bangka ug mga dagkong sakyanang pandagat, dili lamang sa ubang pulo sa Pilipinas kung dili lakip na ang tibuok Habagatan-Silangang Asya.

Ang pagpanguykoy nga gihimo hilabi na sa dalan Lapu-Lapu, Manalili, Magallanes ug Juan Luna nga karon tipik sa Barangay Santo Niño, nakaugkat og mga ebidensiya nga nagpakita nga ang dakbayan sa Sugbo mas karaan pa diay sa atong daang nahibaloan. Ang usa ka dakung ebidensiya nga nakaplagan mao ang 3 ka lubong, duha sa hamtong ug usa sa bata.

Sa usa sa lubong sa hamtong, napalgan ang usa ka kutsilyong puthaw, lusok sa bulawan ug mga lusok sa bildo. Sa laing bahin, diha pu’y naugkat nga mga buho sa dapit nga daghan og balas timaaan sa pag-ugbok og mga haligi para sa usa ka balay nga nagpakita nga kini diha ra mahimutang dapit sa baybayon kaniadto.

Base sa distansiya niining mga buho, atong masuta nga ang mga balay kaniadto susama ra sa mga payag nga buhat sa nipa ug kawayan karon. Gatusan ka-tuig sa wala pa muabot ang mga Katsila dinhi, ang Sugbo duna na’y ubay-ubay nga molupyo. Matud pa ni Eufemio Patanñe sa iyang libro nga The Philippines in the 6th to the 16th Centuries, base sa mga ebidensiya nga napalgan, mga mangangayaw ang unang naabut dinhing dapita tungod sa kaabunda sa dagat duol niini. Dason ni Patanñe, imposible nga ang mga karaang Sugboanon mga mag-uuma, tungod kay sila mga molupyo man sa baybayon nga nagbalhin-balhin sa ilang puloy-anan kung asa maayo mangisda, diin sila mopuyo didto sa makadiyot lang, dayon pauli sa pulo nga ilang gigikanan.

Paghi-abot sa mga Katsila dinhi sa tuig 1521, ilang nasaksihan ang usa ka malabu-ong komunidad nga anaa mahimutang sa pantalan nga may kumbuya sa pamatigayon sa nasud sa Tsina.

Ang pinaka-detalyado ug maskatuohang sinulat sa usa ka saksi bahin niini mao ang iya ni Antonio Pigafetta, ang eskribyente sa biyahe ni Fernando Magallanes (Magellan) sa tuig 1521-1522. Maayo kaayo ang deskripsiyon ni Pigafetta bahin sa Sugbo, hilabi na sa dapit sa pantalan.

- Sumpayan pa -

[Animo]

^^ Please do ask someone that deals with Cebuano studies! :) Also, do you guys even tackle the Spanish influence in the Cebuano language? The Spanish news reports says that the language have at least 10,000 Castellano words in it and its more than that of Tagalog which only counts at least 5,000 words. I find people who are not monolingual like the Tagalogs to be lucky because our vocabularies are actually much more improved than them.

Salamat usab.

PS. Kalimot ka na ang 'suso' parejas ra sa Filipino ug Bahasa. :D

[Wind Shear]

^^ Jala!

Just a short pulse.

What orthography do you prefer to apply in Cebuano? Spanish or Modern Tagalog?

Example:
1. Spanish orthography - Bai! Palijug tag pañgutana cañg Dr. Erlinda Alburo bajin niining acoñg mañga dugay na caayo guipamensar sucad pa caniadtong colegio.
2. Modern Tagalog orthography - Bai! Paliug tag pangutana kang Dr. Erlinda Alburo bahin niining akong mga dugay na kaayo gipamensar sukad pa kaniadtong kolehiyo.


It's quite interesting that Cebuano language has two orthographies!

[Mercato]

^^

It’s a good thing you brought this up. My preference on orthography you ask? Well, I think I’ve expressed myself quite clearly on where I stood on the issue. I’ve raised this issue in this particular thread and I’ve already outlined my preferences.

For lack of a better term, I remember I used the term Commonwealth Era or Pre-War Cebuano as how our grandparents used them. It is also very interesting that you described one as “Spanish”, which I believe is too drastic and might present some communication barrier for now. The other one you described as “Tagalog”, which to me is an oxymoron. We are, after all, in a Visayan thread and henceforth the Visayan should be free to think for himself, not just mimic every invention from the Tagalista. I’ll try to compress my thoughts but for a better understanding please feel free to peruse the older posts on this thread;

1. I am particularly piqued by the Filipinos using the Latin Alphabet and thence deciding that 6 letters are too Western whilst the others are not because they are more “Asian”. Hence we have the “banned” letters. If they argue that the 6 letters are unusable because of our Malayo-Polynesian tongue, thence we have our Malay & Indon neighbours who don’t have inhibitions about using the 6 letters. If they argue that the 6 letters are unusable because of our Filipino tongue, thence we have our very own grandparents as stark examples. Why is there a penchant for the Filipino to mutilate himself linguistically. Do we have masochistic tendencies? Where did this idea come from? Why do Tagalistas prefer to revert to Barok style writing?

2. Expressionism and Creativity begin with language. Mutilate yourself and you will only succeed in boxing yourself in. The modern “Tagalog”, as you call it, had only succeeded in hemming itself in by being too inflexible and too restrictive. Do note that it is too unwieldy and can hardly be used at all in the teaching of modern science and mathematics. How did it achieve this ignominious state? By hacking off letters. One cannot use the Latin Alphabet and then start by chopping off letters at random. It is simply ludicrous. The end result we have is our Barok way of writing. We write like Barok, therefore we cannot get out of the Barok mentality in the 21st century. We are still “boxed inside” the Stone Age. The writing style is so debilitating that it stymies off people’s ability to express themselves. Freedom of expression should be unhindered and unfettered.

Dr. Erlinda Alburo herself wrote that the “Golden Age of the Vernacular” occurred in the 1930’s, or in Pre-War Philippines. It is just another testament as to how sophisticated our grandparents were in their way of writing and how they expressed themselves.

Since 99% of my fellow Cebuanos didn't earn PhDs or even a semester in college in learning Cebuano, hence I believe we are free to express ourselves as we please. Personally, I chose this writing form for now because it is still intelligible.

The modern “Cebuano” should learn to think out of the box. The modern Cebuano should liberate his mind, free his thoughts and not tether them to whatever insane ideas come from the imperial capital.

:cheers2:

[Mercato]

^^ Please do ask someone that deals with Cebuano studies! :) Also, do you guys even tackle the Spanish influence in the Cebuano language? The Spanish news reports says that the language have at least 10,000 Castellano words in it and its more than that of Tagalog which only counts at least 5,000 words. I find people who are not monolingual like the Tagalogs to be lucky because our vocabularies are actually much more improved than them.

Salamat usab.

PS. Kalimot ka na ang 'suso' parejas ra sa Filipino ug Bahasa. :D


:lol: susu sa Bahasa is milk. Sagdi lang cay parejo ra bitaw silang lami.

Spanish influence in Cebuano? You know, for the longest time I had always imagined that half of those 10,000 words were of Malay origin. When I began reading up stuff on the language, I realised how mistaken I was. Remember the old movie "Event Horizon" where people laughed when they saw the word Basura on film? I thought it was Malay but how wrong I was.

So gents, with 10,000 from Cebuano and 5,000 from Tagalog I am automatically guaranteed anywhere from 10,000 to 15,000 palabras. Wow, that is a fantastic start. Add to that my rusty Spanish lessons from college. I can actually tune in to tve right now and figure out what they are saying.
:cheers:

[Animo]

^^ You can always try listening to Spanish radio. :D You can listen to both English and Spanish artist online here: http://www.los40.com/radio.html

[Ang_Bantayanon]

Lakbit-Saysay sa Kaagi sa Sugbo (Hugna II)

Ang mga Katsila nga niuban ni Magellan sa iyang biyahe daku kaayo ang pagdayeg sa gidak-on ug sa ka-adunahan sa pantalan. Ang banabana lang daan ni Pigafetta nga mosubra sa 800 ka mga Sugboanon ang nagpabunyag niadtong makasaysayanong pagsaulog sa santos nga misa dinhi mupakita nga may molupyo kini nga mukabat og 2,000.

Segun sa nasulat ni Pigafetta, iya kitang gitagaan og maayong paghulagway sa mga kabalayan kaniadto: “Ang ilang mga balay hinimo sa kahoy nga sinawgan og tabla ug mga kawayan nga gipasakaan gikan sa yuta gamit ang dagkong troso, ug mahimong mosulod ang mga tawo pinaagi sa mga hagdanan. Duna pud sila’y mga kwarto susama sa ato, ug ubos sa ilang mga balay anaa’y mga binuhi nga mga baboy, kanding ug mga manok…”

Duha ka sundalo nga gipakanaog ni Legazpi sa iyang galyon aron sa pagpaniid sa Sugbo niadtong 1565 mitaho nga ang pantalan may daghang molupyo nga nagsul-ob og nindot nga bisti ug nga may abundang bulawan og daghang pagkaon dinhi. Midugang ang mga sundalo nga wala sila’y laing nakit-an nga pantalan susama ka malambuon sa Sugbo.

Niadtong Mayo 8, 1565, gitukod ni Legazpi ang labing unang komunidad sa mga Katsila daplin sa baybayon diin nahimutang ang mga kabalayan sa mga apohan sa mga Sugboanon karon ug iya kining ginganlan og Villa San Miguel. Nailog kining dapita ni Legazpi tungod kay mikagiw man paingon sa kabungturan ang mga Sugboanon kauban sa ilang lider nga si Raha Tupas. Apan sa wala madugay, nakig-alayon ra gihapon ang naulahi sa mga Katsila. Namalik ang mga Sugboanon sa pantalan ug didto nagsugod ang relasyon sa pamatigayon sa duha ka katawhan.

Bisan pa sa panagbingkil-bingkil sa duha ka kampo, ang pag-atake ra sa mga taga-Portugal ug ang pagkanihit sa pagkaon ang nakapugos ni Legazpi sa pagbalhin sa iyang mga sundalo didto sa Panay.

Didto na sa Panay nahitabo ang pagsakop sa mga Katsila sa tibuok kapupud-an sa Pilipinas. Gikan sa Panay, gisakop sa mga banyaga ang Manila ug mao kini ang nahimong sentro sa gobyerno sa Espanya dinhi sa Pilipinas.

Ang pagkatukod sa pamatigayon gamit ang mga galyon nga nagbase sa Manila mao’y hinungdan sa pagkalukapa sa Sugbo isip sentro sa pamatigayon sa Bisayas og Mindanao. Sukad niadto, wala na’y laing produkto pa ang gibaligya sa pantalan sa Sugbo kung dili ang lampotes o gapas.

-Sumpayan pa-

[Mercato]

SA Pebrero 24 maoy ikakan-uman ug siyam nga sumad sa pagkasiyudad sa Sugbo sa pagpatuman sa Commonwealth Act No.58. Bulahan ug palaran ang Sugbo nga ang nangusog nga mahimo kining siyudad human madasoni sa Nasodnong Asembleya ug kapirmahi ni kanhi Presidente Manuel L. Quezon kaniadtong Oktubre 20, 1936 maoy usa ka tawo nga nagbilin og kaligdong ug kalinis nga hangtod niining panahona, walay ikasudya nga mansa sa iyang ngalan.

Sa session hall sa Dakbayan sa Sugbo, nahimutang ang nagbuntaog nga kuwadro sa hulagway ni Don Vicente diin nahisulat sa ubos niini ang “Hon. Vicente Rama, Father of Cebu City Charter.” Kining bahina sa Cebu City Hall, sa walay duhaduha, maoy gipangandoy ni Don Vicente nga kahimutangan sa iyang hulagway. Session hall kini diin lantugian ug pagauyonan ang mga ordinansa alang sa maayong pagdumala sa siyudadnong pangagamhanan nga sa iyang panahon, ang kalinis ug kaligdong maoy nagpatigbabaw.

Angay unta nga sa matag kasumaran sa Cebu City Charter sa matag tuig, kapahinungdan usab si Don Vicente sa dako kaayo niyang gikatampo sa kaugmaran sa pagpanulat sa Sinugboanong Binisaya. Dili lang unta siya angay nga ilhon nga amahan sa pagkasiyudad sa Sugbo kondili ilhon usab siya nga amahan sa panulat sa Binisaya gumikan sa iyang dakong gikaamot dili lang sa literatura kondili sa tanang matang sa pagpanulat.

Siya maoy unang nakalantaw kon unsa ang gahom sa pagpanulat sa Binisaya nga maoy nagtuboy kaniya gikan sa pagka konsehal sa Siyudad sa Sugbo hangtod nga napiling diputado sa kaupat ka higayon sa National Assembly sa tuig 1922, 1924, 1925, 1934 ug natudlo ni kanhi Presidente Quezon nga unang Sugboanong mayor sa Siyudad sa Sugbo sa tuig 1938 ngadto sa 1940 ug napili usab nga senador sa tuig 1941 nga matod niya, ang iyang magasing “Bag-ong Kusog” maoy iyang manedyer sa pangampanya.

Sa iyang pagsulod sa politika, wala gayod mapilde si Don Vicente. Sa tuig 1928, napilde siya busa wala siya makalingkod. Dihang napilde usab siya sa tuig 1934, miprotesta siya sanglit kaanib na siya sa grupo ni Presidente Quezon. Migula siyang mananaog. Sa maong hitabo, giprotesta usab niya ang eleksiyon sa 1928 aron pagsuta kon napilde ba gayod siya. Migula nga gilimbongan usab siya. Busa, migula nga wala gayod siya mapilde sa eleksiyon; gilimbongan lang siya.

Mga sulod [tagoa]
1 BUHING SAKSI UG LIG-ONG KAMATUORAN SA PAGPANULAT
2 PAGKA MAGSUSULAT MAOY NAGTUBOY KANIYA
3 PAGTUKOD OG MANTALAAN NGA WALAY IGONG PUHUNAN
4 PAGKAHIMUGSO SA MAGASING BAG-ONG KUSOG



[usba] BUHING SAKSI UG LIG-ONG KAMATUORAN SA PAGPANULAT
SA basahong “The Vicente Rama Reader” nga hinubad sa Iningles gikan sa Binisaya ni Padre Rudy Villanueva, daghan kitag mahibaloan nga mga kasayoran kon giunsa ni Don Vicente pag-umol ang iyang kaugalingon nga nahimong sukaranan sa pagbayaw sa iyang pagka tawo gumikan sa iyang pagpanulat. Kini maoy naghatag kaniyag daghang kalamposan nga walay gigamit nga kahiwian ug pagpahimulos sa pagpamunoan aron unta nahimo siyang dakong milyonaryo sa pagpahulay niya sa pag-alagad sa kagamhanan.

Ang basahon ni Padre Villanueva nga hinubad sa Binisayang kasaysayan sa kinabuhi ni Don Vicente, gikan gayod sa iyang kaugalingong “Mga Handumanan sa Akong Kinabuhi.” Ug agig pagmatuod niining tanan, usa ka dakong buhi ang makamatuod kon unsa ug kinsa si Don Vicente, si kanhi Mayor Eulogio “Yoyong” Borres sa Siyudad sa Sugbo nga maoy nag-asoy kang Padre Villanueva sa “Portrait of a Father” sa unang bahin sa basahon.

Kon unsa katin-aw ang asoy ni kanhi Mayor Borres nga lagmit anaa na sa panuigong kasiyaman, kana tungod kay nagdako siya nga silingan ni Don Vicente. Sumala usab sa mga asoy, usa siya sa mga newsboy nga nakig-inilogay sa pagbaligya sa magasing “Bag-ong Kusog” kaniadtong 1922 nga nahimong himalitan sa mga magbabasa. Dugang niini, sa pagkamayor ni Don Vicente sa Siyudad sa Sugbo, nag-alagad si Mayor Borres silbing City Engineer sa siyudad.


[usba] PAGKA MAGSUSULAT MAOY NAGTUBOY KANIYA
SA nagpanuigon pa lang si Don Vicente og napulog lima, tigsulatan na siya og Iningles ug Kinatsila sa mga mantalaan sa Manila ug sa Sugbo. Apan nadani siya sa pagpanulat og Binisaya sa tuig 1906 sa nagpanuigon na siya og napulog siyam. Mga nobela, sugilanon, balak ug ubang matang sa pagpanulat nasulayan ni Don Vicente. Nahimo siyang pangulo sa “Kauswagan”, usa ka inadlawng mantalaan nga maoy labing una nga inadlaw nga Binisaya sa Sugbo. Nahuptan niya kini gikan sa 1912 hangtod 1914. Niadtong panahona, nakahuman na siya sa iyang pagtuon sa pagka abogado sa Manila.

“Sa pagdala ug pagpangulo ko ning mantalaan, akong nakita dayon nga ang umaabot sa katitikan ug sa mantalaang Binisaya dako ug masilakon. Ang pag-alima kaniya mao day nakakulang. Mao nga sa pagtukod ko sa Nueva Fuerza sa 1915, wala nako biyai ang dahong Binisaya nga ako usab nga giulohag “Bag-ong Kusog,” saysay ni Don Vicente sa iyang “Mga Handumanan sa Akong Kinabuhi”.

Human sa “Kauswagan”, nahimo usab siyang editor sa “Ang Suga” (Kinatsila ug Binisaya) ni Vicente Sotto, “Luz de Visayas” (Kinatsila ug Binisaya) ug “El Precursor” (Kinatsila ug Binisaya).


[usba] PAGTUKOD OG MANTALAAN NGA WALAY IGONG PUHUNAN
INILA na kaayong magsusulat ug editor si Don Vicente dihang gitukod niya ang mantalaang “Nueva Fuerza” nga may dahong Binisaya nga “Bag-ong Kusog.” Bisag nahimuot siya sa iyang pagka pangulo sa mantalaan, wala siyay kalipay nga hingpit kay usa man lang siya ka sinuholan. Hinungdan gani nga bisag wala siyay igong puhunan nga dali unta siya nga makakuhag kapitalista sanglit nabantog na siya nga naeditor sa nagkalainlaing mantalaan, giabaga niya ang tanan kay dili siya buot nga mandoan siya. Buot niya ang hingpit nga kagawasan sa pagpadagan sa mantalaan.

Sa pagpagula ni Don Vicente sa Nueva Fuerza kaniadtong Mayo 2, 1915 malisod kaayo kay niadtong panahona dili daghan ang mahigugmaong mobasa ug mobayad. Ang mga balay sa patigayon wala maanad sa paggamit sa mga mantalaan aron mosangyaw sa ilang mga tindahan ug mga baligya.

Tungod lagi sa kakulang sa puhunan, gipakatawo ang mantalaan nga maagid-agid sa usa ka batang kabos nga walay kisaw ug mga nag-unang pamantala. Wala siyay mga kaubang katambayayong ug mga kawaning sinuholan gawas sa usa ka teleponong karaan ug tayaon. Sa ngalan sa kagawasan sa pagmantala nga walay laing magbuot kondili siya lang, nag-inusara siya nga mibugno ug mipas-an.

“Dili kadto sama sa mga mantalaan karon nga sangkap sa tanang kasayon; dunay mga magpupuhunang sapian, mga reporter nga mangitag mga balita. Lain ang magsulatan sa editoryal, lain sa paugnat sa kusog, lain sa mugbong balita, lain sa lihok sa katilingban, lain sa lihok sa politika ug uban pa,” matod sa nahisulat sa iyang “Mga Handumanan sa Akong Kinabuhi”.

Sa iyang pagpadagan sa “Nueva Fuerza” nga nag-inusara inabagan lang sa bugtong ug dili hitupngang magtatambag ug magtatabang, ang binati niyang kapikas, nakapadasig kaniya kay sa unang bulan, nakahipos silang magtiayon og P250 human nila kabayri ang tanang nagasto lakip ang bayad sa patikanan. Sa ikaduhang bulan, nahimo na kining kapin sa P300. Ug sa gidangtan nag tunga sa tuig ang kinabuhi sa mantalaan, nakahipos silag dili mokubos sa P700 ang matag bulan.

Nagmabungahon ang pag-antos ni Don Vicente. Sa hinay-hinay nga pagsaka sa kinitaan sa iyang mantalaan, nakahimo na siya sa pagkuha og mga tawo nga sinuholan. Sa kaayo ug walay sagabal nga lakaw sa “Nueva Fuerza” ug “Bag-ong Kusog,” natukod niya ang iyang kaugalingong patikanan, ang “The Cebu Press” ug nakapamalit na siya og duha ka dagkong makina alang sa pagpatik pinalihok sa elektrisidad.

Kon nganong kusog ug dali nga miuswag ang mantalaan ni Don Vicente, kana tungod sa mga unod niini nga dali kaayo nga makadani og daghang magbabasa. Daghan siyag mga sinulat ug maayo kaayo siyang mipili sa mga gipatik. May mga sugilanon siya, balak, mga sinulat bahin sa siyensiya, teknolohiya ug kalihokan bahin sa katilingban. Ang iya na lang kolum nga “Siling Kulikot” maoy gikaintapan niadtong panahona, ilabi na sa mga opisyal sa gobyerno nga naghimo og mga kahiwian.


[usba] PAGKAHIMUGSO SA MAGASING BAG-ONG KUSOG
PAGLABAY sa kapin sa lima ka tuig, niadtong Septiyembre 1921, giusab niya ang dagway ug sulod sa mantalaan. Gihimo na niya nga usa ka magasin ang “Nueva Fuerza” nga migula matag semana ug gidugangan niyag bahin sa Iningles. Gibulag na niya ang “Bag-ong Kusog” ug sa pagkahimugso niini nga usa usab ka magasin nga migula matag semana nga lunlon Binisaya ang sulod, nagpatik na siya og mga nobela ug dugang sugilanon. Diha niini, sa unang higayon, migula nga Binisaya ang Kinatsilang nobela nga “Noli Me Tangere” ug “El Filibusterismo” ni Jose Rizal.

Kon unsa kamauswagon ug kakusog ang pagsaka sa mantalaan ni Don Vicente nga sa kapin lang sa lima ka tuig nga nag-inusara niyang giugba may kaugalingon nang imprenta sa ingon kahamubong panahon, anha nato mahunahuna ang kamahinangpong pagdawat kaniya sa mga magbabasa.

Ug kini labaw nga namatud-an dihang nagkabulag na ang duha ka magasin. Sa bag-ong kausaban, miusbaw ug mitubo pagkalit ang mga magbabasa sa “Nueva Fuerza” ug “Bag-ong Kusog”. Sa nagkabulag na ang duha, nagpabilin siyang pangulo sa bahin sa Kinatsila ug gitudlo niya ang ginganlag Julio Pongan nga taga Unibersidad sa Pilipinas nga editor sa bahing Iningles. Sa sinemanang Bag-ong Kusog,” si Eustaquio B. Gonzales, batid nga magsusulat, maoy gitudlo niyang pangulo.

Sa 1921, misulod si Don Vicente sa politika. Napili dayon siyang diputado sa tuig 1922. Tungod kay kanunay na siyang atua sa Manila aron sa pagtambong sa sesyon, napugos siya sa paghunong sa pagmantala sa “Nueva Fuerza” sa Disyembre 1922 kay naglisod siya sa pagpangitag pangulo sa Kinatsila apan ang “Bag-ong Kusog” nagpadayon sa natad sa kamantalaanan.

Ubos sa pagpadagan sa iyang piniling mga tawo nga nangunay sa pag-atiman sa Bag-ong Kusog ubos sa iyang pagdumala silbing tagmantala sanglit atua siya kanunay sa Manila nga nag-alagad sa kagamhanan isip diputado, nagpadayon ang kainila sa magasin. Kaniadtong panahona nga ang mga magbabasa sa magasin dili lang sa Kabisay-an ug Mindanao apan hangtod ngadto sa Haway sa mga Sugboanong nangadto didto aron manarbaho, kini maoy may kinadak-ag sirkulasyon sa mga mantalaan sa gawas sa Manila.

Samtang nag-alagad si Don Vicente sa publiko sukad sa pagkadiputado sa ikatulo ug ikaupat nga distrito sa Sugbo sa pagkapili niya sa tuig 1922, 1924, 1925 ug 1934; sa pagkamayor sa Siyudad sa Sugbo sa tuig 1938 hangtod sa tuig 1940 ug sa pagkapili niyang senador sa 1941, nagpabiling nag-alagad sa mga magbabasa ang “Bag-ong Kusog” nga nahunong lang sa kataposang gula sa Disyembre 5, 1941 sa pagsugod sa gubat. Mikabat og 26 ka tuig ang gidugayon sa pag-alagad sa “Bag-ong Kusog” sa iyang mga magbabasa. Sa mga kawhaan ka tuig niini, diha ang hingpit nga gahom ug kahigayonan sa pagka politiko na ni Don Vicente nga sa samang higayon may gamhanang mantalaan nga magamit unta niya sa pagpahimulos nga makabaton og tinumping bahandi ug kapid-an ka ektaryang katigayonan apan wala siya makaako sa paghimo niini. Mipahulay siya sa dayon nga walay laing gibilin kondili ang walay mansang ngalan ug mga anak nga maoy bahandi ang tukmang pagtulun-an ug edukasyon.

Sa dako niyang gikatampo sa pagpanulat sa Sinugboanong Binisaya, aduna ba kitay laing matawag nga amahan sa Sinugboanong pagpanulat? Usa kini ka dakong hagit sa mga kapunongan sa mga magsusulat kon angay ba si Don Vicente nga ilhong amahan. Ang pagdukiduki ug pag-usisa, pinasikad sa gidak-on sa mga agi sa natad sa katitikan sa atong dila maoy angay nga sab-itan sa pasidungog nga amahan sa atong pagpanulat.

Ug ubos sa nautingkay niining tagsulat nga kanhi presidente sa nahunong na nga grupong Magsusulat, Inc. sa Manila, anaa ang mga kalig-onan nga si Don Vicente Rama maoy angay nga tawgon nga amahan sa panulat sa Sinugboanong Binisaya nga ang usa gani sa bunga niini mao ang iyang pagkahimong Amahan sa Cebu City Charter.—

Retrieved from "http://ceb.wikipedia.org/wiki/Vicente_Rama"

[bukid]

Someone asked me why visayans don't use "po" and "opo" which is a term of respect and according to them a sign having a high degree of culture and of being more civilized, of having a more advanced culture and civilization as if the visayans are in a third world status and have what they call the "patay-gutom/basura" attitude. while the tagalogs are placed among the first world who are highly civilized and have good manners and right conduct. i hate those folks who think that way but what can i do they exist and i sometimes met these kind of people that most often pissed me because although i'm filipino i'm visayan too.

so i decided to also respond to that question in this thread.

visayans are not being disrespectful just because they don't use "po" and "opo" or "ho" and "oho".

because unlike the tagalogs, the visayans address people with terms of endearment. that is why we should understand why some visayans are senstive about people making fun of our terms of endearment.

we may not use "po" and "opo", "ho" and "oho" but we use words like "nong" or "noy" or "manoy" (big bro), "nang" or "manang" (big sis), "iyo" (granpa), "iya" (granma), "dong" or "doy" or "idoy" or "toy" or "intoy" or "utoy" (little boy or little bro), "day" or "inday" or "iday" (little girl or little sis), "titing" (little uncle), "titi" (uncle), "tata" (aunt) and so on...

so when we speak to you, we speak to you like you are a relative. we do not use the very impersonal word "po", "opo", "ho", "oho".

we do not say "magandang umago po!, we say "maayong buntag, noy!" (literally, good morning big bro!)

we do not say "ano po ito?", we say "unsa mani, nang?" (literally, what is this big sister?)

we do not say "magkano po ba ito?", we say "tagpila mani, yo?" (literally, how much is this, grandpa?"

instead of using the impersonal po, opo, ho, oho; the visayans use the terms of endearment as a sign of respect for whoever they are talking to.

hope this brings better understanding between those in the north and we who are here in the south. and hope our schools would educate our citizens well on the culture and customs of the other tribes/groups and stop the tagalog monopoly in education or else the ignorance of the citizens especially those in the north would continue to exist. conflict could have been avoided through education but our educational system is very tagalog-centric. so sad, many of our citizens do not know much about their own fellow citizens.

[habagatcentral1]

^^ Ahay. I agree with you, and I know how it feels like first-hand.

[Wind Shear]

ENG:

That's why in our households (in a boarding house I stay) one of the carenderia assistants sometimes call me Dodong James. Hehehehe...

There was once a boardmate named Michelle. One of carenderia assistants called her Inday Michelle, and incidentally, there was a DJ named Inday Misiyel. :lol:

Too bad, some of Tagalog movies and TV shows misuse and abuse the endearment "inday." as they address it to Cebuano-speaking maids.

CEB:

Mao sa amo, ang usa ka katabang sa karenderia motawag nako Dodong James. Hehehehe... sa masuya lang! :P

Naay usa ka kauban sa boarding house mao si Michelle. Ang usa sa mga katabang sa karenderya tawag niya ug Inday Michelle. Karon, naa may DJ nga ang pangalan si Inday Misyiel! :lol:

Sayang, naay uban nga salida (sa TV o sa puting tabil) ilang giabusaran ang pulong "inday", ila nila tawagon sa mga katabang nga mosulti ug Sinugbuanon.

[bukid]

^^ bitaw, mga way ayo!

english: true, they misuse it in the north!

here in the south even children or those younger than you are given respect with words like "dodong" or "dong", "inday" or "day" and so on...

visayans knows better when it comes to giving respect because you would even hear old people responding "Tag kinsi rana, dong" to questions like "tagpila mani, yo?". when you say "unsa mani, nang?" they'll respond with "panit sa bitin na, dong". when you go to a visayan shop, you will hear them ask you "unsay ato, dong?" or if it is a lady or a girl "unsay ato, day?"

even the word "bay" and "padi" or "pare" or "pards" and "mards" or "migs", "migo", "miga", "sangkay" are words of endearment among peers. it doesn't only show that we are equals, it shows us that we have a bond, an intimate connection. we are pare, migo and kabarkada (bay).

It is really time that our school's values and education subject make it clear to our citizens that "po" and "opo", "ho" and "oho" are not the only measure by which we measure the degree of civilization (the process of becoming civilized).

pasensya na sa english nato kay di kaayo ta maayo ani apan di man pud ta ani tugotan magbinisaya nalang mao pugospugos nalang ni ato ininglis. :)

[Wind Shear]

ENG: Seems like there are more endearment words in Cebuano than Tagalog. That proves that Cebuanos are united, ever. It is even mentioned in Cebuano song (eg. Rosas Pandan, and recently Ulipon sa Gugmang Giatay)

CEB: Murag labaw pa sa daghan ang mga pulong nga endearment sa Sinugbuanon kay sa Tinagalog. Mao ipakita nga ang mga Sugbuanon managhiusa. Naa man gani sa mga awit. (Panganlit Rosas Pandan, ug karon lang ang kantang Ulipon sa Gugmang Giatay)


I just list down the Cebuano words of endearment:

1. undo - refers to an adult man
2. inday - refers to an woman
3. dodong - refers to a boy
4. pards
5. mards
6. manang
7. bai - refers to a friend, regardless of gender and age
8. manoy - refers to a big brother or elder brother
9. manang - refers to a big sister or elder sister
10. iyo
11. iya
12. titi
13. tata

[bukid]

^^ bitaw. true!

bisag kanang maglagot na, muingon pa man gani gihapon ang mga bisaya "hay nimo, undo!"

even if they are already "naiinis", the visayans would still use those terms of endearment. that is how a visayan show respect and our high degree of civilization and culture. our good manners and right conduct.

[Mercato]

^^
Calo-oy pud sa acong mga higala nga dau masulob-on sa ilajang mga guibati… Ngano man caja?

@ bai bukid,Oye,… cinsa man intaun ang nagpanamastamas canimo? Sa unsa mang hitaboa cining imojang suguilanon?

@bai bernie, otro ca pud diay nga medio nacamatikud sa mga walay hinungdan nga situaccion?
:lol: :colgate: :devil:

Ana-a coy soluccion sa maong “great imbalance” quintahay sa nasudnung mga pinulongan. Simple ra caayo ug gibase sa mga ejemplo sa ubang nasud. Ang problema man gud mao nga con ang lenguaje dili “nacional”, ang pagtuo sa mga tao nga nacional dili pud angay nga tahuron ang ubang lenguaje como “regional” o “auxiliary” lang…

Na jala buot mong maminaw sa acong soluccion? :lol: :dance2:

I don’t feel any of that because out here, everyone is the same. The great equalizer is living in a foreign land. The great equalizer is who has the most command of the English language for trade, commerce and industry. Ja ja ja

[bukid]

^^ aw, kay kanang mga way buot na kabatan-onan ron na tagalog na gitudloan ug dili maayo sa ila ra pud mga tagalog na magtutudlo. gitudloan man nuon ug di maayo na ingon pa nila ang hinungdan daw ngano gihimo na "national language" ang tagalog kay civilized kuno ang tagalog na makita sa paggamit ug matinahurong pulong pareha sa "po", "opo", "ho, "oho" ug daghan kuno mga maayong literatura ug nindot daw paminawon ang sinultian na tagalog kaysa sa bisaya. murag nainsulto pud ko ato dah! kay lain man ang pasabot nila sa pagkabutang anang pulong na "civilized" ug "articles of respect" ug ang mas nakapalagot nako kay ila gitandi sa bisaya ug gibutang ang bisaya sa category na "uncivilized", "primitive" kulang nalang ingnon "barbaric". mao naglagot ko naminaw kay kabao ko dili mana tinuod na wala tay mga pagtahud (respect) sa mga tao kay ang ato pagtahud gipakita nato pinaagi sa paggamit sa mga "terms of endearment" na wala kaayo masabot sa mga naa sa norte kay wala man sila matudloi sa mga eskwelahan kay saun puro nalang ta ani tagalog.

[Mercato]

^^
pasa'y' lo, bai. seriouso ca diay. Apan dili na man na mausab ang mga kinaiya o pagtuo. Con magpadayon ang cahimtang nga usa ra ang lenguaje nacional. Ug ang mga grupo parejas nila Satur Ocampo, Lisa Masa (mga communista) ug ang lain nga grupo nila Isagani Cruz, Patricia Licuanan, WIKA (mga tagalista) nagpursigido nga usa ra gayud ang lenguaje nacional - ang taga'wg. :) ug bajala nag atayon tanang mga dili ingon nila (mga provinciano)basta usa ra gayud ang ilaja.

Pero anaa lagi simple ra caayo nga solution...:lol:

[Wind Shear]

CEB in Pre-War Orthography

^^ Tucod ug República sa Sugbu? Jejejejeje.... :lol: Apan, sa tiniuod lang, okay ra sa aco, canang last resort political move.

CEB in Modern Orthography

^^ Tukod ug Republika sa Sugbu? Hehehehe... :lol: Apan sa tinuoray, okay ra sa ako, kanang last resort political move.

ENG

^^ Make Republic of Cebu? Hehehehehe... :lol: But seriously, I take it as last resort political move.

[Mercato]

^^
Aww, unya na lang pod nang Republica de Cebu, cay maorag grave ra caayo… ensacto sab, last resort cuno quintahay pero daghan pa caayo nag complicacion. Molicay pa co niana. :dizzy:

Mao quini. Simple ra caayo. Gibase sa ejemplo sa ubang mga ordinariong nasud. Quinahanglang sultihan ug suportahan si Gullas ug Del Mar sa paghimug balaod niini.
:lol: :D
Primero ejemplo, Singapore. Lenguaje Nativo, Mandarin/Hokkien 72%, Malay, mga 15%, Indian Tamil mga 8%, others ang remaining. Lenguaje official = English. Bisan pag overwhelming ang majoria sa mga Intsik, wala giud sa ilahang hunahuna ang pag-dominar sa tibuok nasud. Ang ilajang systema sa educaccion, Official language English, Compulsory Native language (your choice of Mandarin, Malay or Tamil). (Mangutana co palijug, ang mga taga’wg ba miabut ug ingon niani cadaco nga majoria 72% sa atong nasud?)

Segundo ejemplo, Mexico, Honduras. Lenguaje official = Spanish. Apan dagjan pud silag mga Lenguaje Nativo, Aztec, Maya, Toltec nga ilajang guimantener pud.

Tercera ejemplo, Equatorial Guinea, dagjang mga Lenguaje Nativo Africano. Lenguaje official = Spanish, French. (naghico hico ba ang mga Africano nga pa-sosyal o pa-elitista sila? Wa man.)

Cuarta ejemplo, Brazil. Lenguaje official = Portuguese. Apan dagjan pud silag mga Lenguaje Nativo Amazona.
:rofl:
Wala may caso para naco ang paggamit sa usa ca European cuno nga lenguaje official (di ba English European man sab). Apan law-ay para canaco nga usa ra ca nativo nga lenguaje ang magdominar sa tibuok nasud. Ngano man giud? Wala may kapuslanan. Dili mahalin sa gawas ang lenguaje pilipino. :hilarious

[Mercato]

<naputol nuon nagsige cog tuqui-qui ug catawa. di mahalin sa tabu-an sa asia, ja ja ja.> :lol:

Con acoy pangutan-on, ang acong favor nga systema:
Ang Lenguaje Nativo himoong compulsory didto ra sa mga dapit con diin siya ang majoria. Taga’wg adto ra sa mga dapit nga taga’wg, cebuano adto ra sa mga sugbuanon nga dapit, etc etc…
Caron unsa ma’y Lenguaje Nacional? Pili ra mo sa duha (base sa acong mga ejemplo nga nasud). English o Spanish, ok lang ko con bisag hain sa duha. Wala may capuslanan ang magpugos pugos ug lugos tuon nianang pilipino cay wala man guy usa ra ca pilipino, dagjan man caayo bai! Cay dili ba maoy labing tinuod?

Apan para sa mga Visayans nga casagaran tri-lingual ug mas maantigo, ang ideal tingali para canato, pili lang mo cay democracia man ni:
1. Spanish, Visayan, English.
2. Puede sab Visayan, English, Spanish.
3. Or English, Visayan , Spanish.
:D
Ygo ra natong guipulihan ang Tagaw'g ug Spanish.
Caya man nato nga mag-trilingual. Naprobahan na man. Advantage pa sa trabajo. Pasagdi na lang tong mga tribu nga bugo; dili macasugacod ug sulti ug 3 ca lenguaje. Je jeje. Na jala pili mo:
1. 2 Native languages, 1 International language
2. Or 2 major international languages, 1 compulsory native. Ok diba? Halin caayo ta abroad. Usa na lay cuawang para cumpleto – Mandarin…
Na jala masuko na pud ang mga monolingual nga tawo… ja ja ja castigojon na pod co intaun. Puerte ra ba co cahinawayon ambot con ngano. Ja ja ja
:angel: :hilarious

[Wind Shear]

^^

CEB: Nindot ang imong plano da!

ENG: Nice plan!

[bukid]

@mercato

sa ako lang ni, wala man ta mureklamo na gihimo ang tagalog na "nasudnong pinulongan". ang ako lang kay gipahiubos nila ang bisaya para daygon ang tagalog.

i am not complaining about the proclamation of tagalog as "national language". but i don't like the way they praise tagalog by belittling the other languages. it can be seen in the way they compare tagalog as "magalang" as if the others are "bastos". there must be ways of making such clarifications when teaching our children. even if we passed a law like what you proposed, if such wrong perception is not properly addressed, there would still be conflict, a war between tribes/groups because our educational system have created this big wall and failed to build a bridge where there could be communication and understanding between these tribes/groups. i blame it on tagalog-centric education.

by the way, when i speak of visayan, i'm speaking of the languages found in the visayas which includes cebuano.

[habagatcentral1]

All we need is to educate the younger generation (especially Manila and the Tagalog-speaking provinces) about different cultures in the Philippines and create an atmosphere of respecting each differences. We are very regionalistic as Filipinos and we should respect each others differences.



I remembered one time in Ayala Terminal during the ASEAN Summit, there was a soldier who was asking for directions, and when the dispatcher told him in Cebuano the direction, he interrupted the latter and said "Tagalog! Tagalog please! Hindi ko maintindihan!". The dispatcher was embarrassed at that time and hesitant to speak in the Tagalog.

This sense of arrogance from the Tagalogs as seen by Visayans is clearly manifested in any way as Tagalogs sees Visayans as second-class Filipinos. Malevolent regionalism.

I wonder if Cebu would be the capital of the country, I wonder what will be our national language would be?

[bukid]

^^ i agree with you, bernie!

^^
pasa'y' lo, bai. seriouso ca diay.

okey ra bai. :)

[Wind Shear]

I remembered one time in Ayala Terminal during the ASEAN Summit, there was a soldier who was asking for directions, and when the dispatcher told him in Cebuano the direction, he interrupted the latter and said "Tagalog! Tagalog please! Hindi ko maintindihan!". The dispatcher was embarrassed at that time and hesitant to speak in the Tagalog.

This sense of arrogance from the Tagalogs as seen by Visayans is clearly manifested in any way as Tagalogs sees Visayans as second-class Filipinos. Malevolent regionalism.

If I were him, I rather answer in English to give embarrasment to a soldier! :lol:

[Sinjin P.]

I remembered one time in Ayala Terminal during the ASEAN Summit, there was a soldier who was asking for directions, and when the dispatcher told him in Cebuano the direction, he interrupted the latter and said "Tagalog! Tagalog please! Hindi ko maintindihan!". The dispatcher was embarrassed at that time and hesitant to speak in the Tagalog.

This sense of arrogance from the Tagalogs as seen by Visayans is clearly manifested in any way as Tagalogs sees Visayans as second-class Filipinos. Malevolent regionalism.



How did he utter it though? With tact, courtesy and respect? Or in a demanding and harassing manner?

[habagatcentral1]

How did he utter it though? With tact, courtesy and respect? Or in a demanding and harassing manner?
Demanding. Very demanding. A lot of passengers look up onto him with irritation.

[Mercato]

@mercato

sa ako lang ni, wala man ta mureklamo na gihimo ang tagalog na "nasudnong pinulongan". ang ako lang kay gipahiubos nila ang bisaya para daygon ang tagalog.

i am not complaining about the proclamation of tagalog as "national language". but i don't like the way they praise tagalog by belittling the other languages. it can be seen in the way they compare tagalog as "magalang" as if the others are "bastos". there must be ways of making such clarifications when teaching our children. even if we passed a law like what you proposed, if such wrong perception is not properly addressed, there would still be conflict, a war between tribes/groups because our educational system have created this big wall and failed to build a bridge where there could be communication and understanding between these tribes/groups. i blame it on tagalog-centric education.

by the way, when i speak of visayan, i'm speaking of the languages found in the visayas which includes cebuano.

:)

Ensacto bai, con hisgotan ang Visayan, atong gui-apil ang tanang clase sa Visayan, Cebuano usa ra ca ejemplo sa Visayan.

Pero sa acong pag-observar sucad caniadto pang 1946 hangtod caron, dili na man mausab ang natural nga pagpa-ibabaw sa garbo sa mga taga'wg, cana tungod mismo cay pirme man ana-a ang ilajang tagalog disguised as pilipino sa pagdominar sa tibuok nasud. Usa cana ca clase sa imperialismo cultural. Ang acong guipasabot nga garbo mao na lagi, mga inanay nga ejemplo sa mga ordinariong panghitabo sa cada adlaw. Guinagmay lang apan con mapuruhan ca, sakit pod con ma-ygo. Parejas sa sunda'wo nga taga'wg, o cadtong mga batan-ong walay batasan canimo. Quinsa man conoy motudlo canila nga otro man mga guinikanan nila mao sab ang pagtuo canato, aver?

Sa acong formula, tanan nga lenguaje Nativo, guikan sa pinakadaco hangtud sa pinaka-gamay (ug nearly extinct) nga Nativo lenguaje, guarantisado nga hapsay ang dagan cay himoon mang Compulsory. Walay nativo lenguaje nga magpa-ibabaw, apan labaw nga wala say magpa-ubos. Patas tanan, apil ang tagaw'wg. :D

Ug unya, mas mahaduol tingali ta sa Original nga Constitution sa Malolos republic, diin gui-yngon ni emilio aguinaldo nga Spanish ang national lenguaje. Yuna pa, dili ni vested interes aco-a ha, cay dili ra ba co hispanista nga miembro didto sa pikas kalibotan. Di man gani co maca-hambal ug cachila. Sentido comun lang. The 3 languages I mentioned will complement each other because they share so many common words.

Pero ok lang pud naco con gusto sa mga visayan, Visayan-English-Mandarin or Visayan-English-French. :lol:

Pero usbon co, law-ay lagi para naco nga aco, pananglitan, nagtuon sa unibersidad ug tagaw'g disguised as pilipino apan wala man gani co maca-tuon ug Cebuano bisag usa ca semana na lang. Ang acong Cebuano guikan sa Bisaya magasin lalim mo na?

Pilipino is irrelevant because it's form is basically monolithic and monolingual and does not, has not and will never represent the vast majority of ALL Filipinos. For as long as groups like WIKA and the communists are there. If WIKA and the communists win in the Supreme Court, it will spell the extinction of most of the regional lenguajes, starting with the smallest ones. :ohno:

[Mercato]

@bai bukid,

Nacalimot cog hisgot. Observaje ang Cebuanos ug ubang mga Filipinos in the Commonwealth days, the pre-War period. Gui-unsa man nilag communicar sa ubang mga tribu? Spanish ug English. In that period, no one studied Pilipino yet, am I right? United guihapon apan paagi sa usa ca neutral nga lenguaje.

Anaa man to sa wikipedia ang 1916 report ni Henry Ford, founder of Ford Motors, para ni Pres. Woodrow Wilson, diin gi-ingon niya sa Presidente sa Estados Unidos nga ang mga Filipino nga guican sa lain-laing tribu maka-communicar pinaagi sa Cachila. Dili quinahanglan ang tagaw'wg.

[habagatcentral1]

I believe that Cebuano is not dying yet the true or pure state of it IS dying. There are words that have been forgotten or bastardized.

I believe that due to the polarity of Tagalog and Cebuano, Tagalog cannot kill or endanger Cebuano.

[bukid]

@bai bukid,

Nacalimot cog hisgot. Observaje ang Cebuanos ug ubang mga Filipinos in the Commonwealth days, the pre-War period. Gui-unsa man nilag communicar sa ubang mga tribu? Spanish ug English. In that period, no one studied Pilipino yet, am I right? United guihapon apan paagi sa usa ca neutral nga lenguaje.

Anaa man to sa wikipedia ang 1916 report ni Henry Ford, founder of Ford Motors, para ni Pres. Woodrow Wilson, diin gi-ingon niya sa Presidente sa Estados Unidos nga ang mga Filipino nga guican sa lain-laing tribu maka-communicar pinaagi sa Cachila. Dili quinahanglan ang tagaw'wg.

kabao ko bahin ana kay ang ako lolo mismo na chino pati na ang amahan sa ako lola na chino gihapon mag-kinatsila man kung magkig-hambal sa mga ahente (sales agent). ug maayo sila kaayo mag-kinatsila. tinuod nang imo giingon.

sometimes the tagalogs think that all filipino citizens can speak tagalog. but they are very wrong, many non-tagalogs may have the ability to understand tagalog but they have difficulty speaking the language specially the older ones because tagalog was not part of the educational system during their time and at present unless you have been to school, you would only learn tagalog on tv, movies and ads.

ang imohang proposed formula, sa ako tanaw, okey ra man pud kay sa tinuod lang sa ako namatikdan (observation) ang mga nitipa (opposed) anang kinatsila sagaran kana ra mang mga tagalog na "nationalista" kuno kay sa mga bisaya murag mas ganahan pa gani sila magkat-on ug usa ka mas "global" na pinulongan kaysa sa tagalog.

[amigo32]

nahala, labyog sa ta.:lol:

[Wind Shear]

^^ Labyog sa ta (Let's swing!)! Hehehehehe.

You know what, during my high school days, Filipino is the subject I flunked most (comment: which is Tagalog anyway). Kontento na man gud ko sa conservational level, not literature level.

[bukid]

^^ tanan man siguro ta halos mahagbung sa subject na filipino (tagalog).

i believe most of us non-tagalog had the lowest grade in filipino (tagalog).

[Mercato]

Modern Cebuano orthography::bowtie:

@bai windshear, mahait nga hangin,

Daghan salamat. Terimah kaseh, domo arigatto, Xie xie ni. Je je je. Pasa‘y’lo kay dugay tubag ... corrupted “pasar y lo siento”, o di ba. Je je je :lol:

@bai bukid,

Ang akong anhing lola pud mas maantigo ug Cinachila kay didto nagtuon sa Colegio dela Immaculada Concepcion ug ang ilahang mga kauban mas fluent sa Cinachila kay sa Tagaw’wg. Diin man na guikan ang tagaw’wg nga lenguaje nacional? Ambot lang.

Pero con buot huna-hunaon, mas maabilidad ka pa kay kanako kay ang imong kamaho-an nga lenguaje mas daghan – mga 5 o 6 tingali comparar sa ako nga 3 ra. Mao na ang “advantage” sa “multilingual”. Miingon ang “Readers Digest” ba to nga “learning a new language increases one’s IQ or I saw it in a scientific journal like Discovery”.

Tan-awa, sa akong “formula” tanang lenguaje parehas ug patas. “Compulsory Native” mao nga protectado ug mapreservar silang tanan. :)

Don’t take my word for it. I’d rather think Henry Ford is a more credible source compared to other dubious sources. I’ve seen this clip being printed elsewhere in SSC:

http://en.wikipedia.org/wiki/Spanish_language_in_the_Philippines

The 1916 report by Henry Ford to President Woodrow Wilson says
...as I traveled through the Philippine Islands, using ordinary transportation and mixing with all classes of people under all conditions. Although based on the school statistics it is said that more Filipinos speak English than any other language, no one can be in agreement with this declaration if they base their assessment on what they hear...
Spanish is everywhere the language of business and social intercourse...In order for anyone to obtain prompt service from anyone, Spanish turns out to be more useful than English...And outside of Manila it is almost indispensable. The Americans who travel around all the islands customarily use it.
In 1924, the Philippine Academy of the Spanish Language was created. In 1936, Filipino films in Spanish began to be produced.

Pre-War Filipinos were united under a different tongue, absolutely not Pilipino. Emilio Aguinaldo decreed the first Malolos Republic to be Spanish first, not Tagalog first, because he foresaw the need to unite the islands. Kun contra kaayo sa mga tagalista ang Spanish, aww di mag French ‘ta. O di’ ba Russian. Nippongo na lang caha? Tutal ander man sab ta sa mga Japones, di ba? :lol:
Apan fluent baya ko sa tinagaw’wg, way tiaw. Pero nagusik usik lang ko ug “tuition” ug panahon kay way silbi sa gawas.
:devil:

[Mercato]

Kinaray-a--------------1,051,000
Tausug-----------------1,022,000
Chavacano---------------607,000
Surigaonon---------------600,000
Masbatenyo--------------530,000
Aklanon------------------520,000
Ibanag-------------------320,000

@ bai bernie,

Walay caso, sa pagka karon, para sa Cebuano kay sa 20,000,000++ dugay dugay pa tingali ni mawagtang. Apan dako sab kaayo ug “erosion” o pagka-anay. Ang akong guipasabot ang mga lenguaje menoria “with less than 1million speakers”. Unsa man intawon ang ilahang kaugmaon sa usa ka higanteng tsunami - tagaw’wg alias pilipino? Wa’y dag-anan. Diyutay ra kaayo sila. “Do the nationalists care about the smaller lenguajes? Answer = NO.” Bahala na laguig atayon tang tanan basta dili matarog ang ilahang baruganan nga usa ra gayud ang Pilipino, ambot kaha kon ngano. “This injustice had remained unchanged since Liberation in 1946. Do you honestly believe they are inclined to change it now in the 21st century? Never. Gents, it has been 61 long years already. Let’s not kid ourselves about changes from them.” Inanay nga mapapas na ang mga menoria nga lenguaje ug mag-una tingali ang Ibanag.

Ang mga communista ug mga tagalista nagsigue’g pasaka nianang mga “bills” sa “Congress” para himoong supremo lenguaje ang tagaw’wg. Gipa-agi lag “lip service” nga “auxiliary” kuno ang mga “regionals” apan ana-a ba go’y mga sa-ad sila nga natuman? "Since when had Cebuano or any other regional tongue been formally taught? Is it morally right to allow the 3 smallest minorities, Masbatenyo, Aklanon & Ibanag to disappear without speaking out?"

[j-pol]

OT: kinsay maka tabang nako ug translate ani into cebuano?

"the goal is to be unified, take my hand, be my brother... society blind by color, why hold down one to raise another?"

[Animo]

OT: kinsay maka tabang nako ug translate ani into cebuano?

"the goal is to be unified, take my hand, be my brother... society blind by color, why hold down one to raise another?"

Ang atong objetivo/plano kay mag-isa tang tanan, kuha-a akong kamot, para mag-igsuon ta... isa ka sociedad/lugar na buta sa masking unsang color, ngano man ihulog nato ang isa para mo taas ang isa pa?

Hain pa naa diay Academia Filipina de la Lengua Bisaya sa una. :D

http://farm1.static.flickr.com/193/512734600_df3f8b5f4f_o.jpg

[j-pol]

^^ salamat kaayo bai animo. di man gud ko kabalo sa bisaya anang "society", "goal," ug "raise." hehehe.

[Wind Shear]

"the goal is to be unified, take my hand, be my brother... society blind by color, why hold down one to raise another?"

Ang tuyo mao ang magkahiusa, kuha-a ang akong kamot, manag-igsuon ta... ang katilingban buta sa bulok, ngano ihulog ang usa aron mosaka ang lain?

soceity - katilingban
goal - tuyo
raise - mosaka

[Ang_Bantayanon]

loosely..

"Ang tumong mao ang kahiusahan, kupti ang akong kamot ug manag-igsuonay kita.... ang katilingban buta sa mga bulok (incomplete thought), nganong iduso paubos ang usa para agakon ang lain?

[habagatcentral1]

Kinaray-a--------------1,051,000
Tausug-----------------1,022,000
Chavacano---------------607,000
Surigaonon---------------600,000
Masbatenyo--------------530,000
Aklanon------------------520,000
Ibanag-------------------320,000


^^ Aklanon is very concentrated in Aklan and its a very hard language. Still spoken in urban Aklan (Kalibo).

On the other hand, Kinaray-a is fading away slowly because most of the younger generation of Kinaray-a speakers tend to speak the "imperial Hiligaynon" in Panay rather than the native Kinaray-a. Most of the Kinaray-a speakers are located in Central and South Iloilo and Antique.

I think Bantayanon in Bantayan Island has the same issue as of Kinaray-a of Panay.

[Mercato]

Lakbit-Saysay sa Kaagi sa Sugbo (Hugna II)

........................................................................................................
-Sumpayan pa-

Dah! Migawas lagi. Ana-a ka pay sumpayanan bai! :yes:

[Ang_Bantayanon]

Mercato,

Pasayloag daku uyamot. Unsaon nga daghan man kaayo tag giatiman mao na nga nabyaan nato ang atong buhat. Apan ayaw kaguol ania na ang ikatulong hugna...

Lakbit-Saysay sa Kaagi sa Sugbo (Hugna III)

Nikusog kadiyot ang pamatigayon dinhi pinaagi sa pag-apil sa Galleon Trade, apan nahunong ra pud kini dayon. Nahimong makaluluoy kaayo ang Sugbo nga matud pa ni Juan de Medina, nga usa ka paring Agustino, ang mga Katsila nga nanimuyo dinhi mga uyamot kaayo, nga kung dili pa lang sa tabang sa mga kaparian, mangamatay tungod sa lunos. Ug tungod pud niini, nikunhod ang popolasyon sa Sugbo.

Niadtong tuig 1760 misulat sa Guillermo Le Gentil nga:

“Ang dakbayan sa Sugbo – nga dili gayud angay pagatawgon og siyudad – usa ka lugar nga may daghang uyamot nga mga payag tungod kay ang tanan mga poluy-anan ra man sa mga lumad niini.”

Niining sigloha, ang Sugbo dunay mga edipisyo nga tinukod sa mga Katsila susama sa simbahan sa San Agustin (Santo Niño), ang simbahan ug kumbento sa mga paring Rekoleto, ang simbahan sa Parian, ang baluarte ni San Pedro (Fort San Pedro) nga naa mahimutang sa Plaza Maria Cristina ug ang Colegio-Seminario de San Carlos sa mga paring Heswita.

Sa ikaduhang hugna sa siglo 18, ang Sugbo naila isip siyudad sa mga mestisong-Katsila ug sa mga lumad nga Sugboanon, nga gidominahan sa gamay apan impluwensiyado nga komunidad sa mga mestiso-Tsino o mga mestisong-Insek. Nagbase gikan sa lungsod sa Parian, ang pinakaadunahan nila mastinamud pa kay sa mga opisyales sa gobyernong Katsila. Gikaingon nga ang ila rang mga karibal sa gahum mao ra ang mga gobernador, mga Obispo ug ang pipila ka kaparian sa orden sa mga Agustinos.

Niining panahona, nangawala na ang mga Sugboanon sa natad sa pamatigayon ug gipulihan na sa mga mestiso-Tsino, nga mao’y nakasunod sa mga negosyo sa ilang mga ginikanan.

Sa tuig 1820, nagsugod pagbalik og saka ang nalukapang ekonomiya sa Sugbo isip importanteng pantalan sa tibuok Bisayas ug Mindanao tungod kay nihinay naman ang pagpangatake sa mga Moros sa mga kalungsuran nga sakop sa mga Katsila. Tungod niini, miuswag pagbalik ang pamatigayon ug ang mga mestiso sa Parian ang nakabenepisyo pag-ayo niini. Nabuhi og balik ang pantalan sa aktibidades sa pamatigayon, diin ikanaog ang mga produkto sa sikbit nga mga isla ug ikarga ug balik para sa destinasyon niini. Niining panahona pud namalit og mga barko nga kasakyan sa produkto ang mga mestiso ug ang pagkatukod sa mga dagkong bodega.

[sugbuanon]

Noy kulas: Nagbalik


Dear Noy Kulas,

JUST call me Weng, turning 21. Bag-o ra ko mi-graduate sa college. I have a problem and I really need your help.Let me begin. I have a boyfriend kon kinsa tawgon lang nato og Jin. Jin and I have been dating for about three years now. Pagsugod namo og date, lively kaayo among relationship ug wa gyuy adlaw nga di mi magkuyog. Everyday siya ra gyud akong mahuna-hunaan. Apan bisag in love kaayo mi, concentrate gihapon mi sa among studies ug mo-spare sad mi og time alang sa among family.

Pag-abot namo og two years, nihangyo siya nako nga among dad-on among relationship to the next level ug nisugot ko. Iyang giplano nga mo-check-in mi sa usa ka-motel. Niabot nang gabhiuna ug duna gyuy nahitabo namo. Siya ang nakakuha sa akong pagkababaye.:cheers: After what happened between us, ni-vow ko sa akong kaugalingon nga di na mi mousab kay nasayod ko nga sayop ang pre-marital sex.:bash:

One week ang milabay, paghuman adtong hitaboa, nanghagad na sab si Jin nga mo-check-in mi og hotel.:bash: Akoa siyang gisultihan nga di na ko ganahan mousab. Nasuko siya nako, Noy, ug milakaw og diretso. Nalain ko ato. Apan on the next day, nag-sorry siya nako ug iyaha kong gisultihan nga iyaha ra daw kong huwaton. So everything became okay then.

As months passed, nianam og ka-boring among relationship. Di na kaayo mi magkita ug ang among mga text sa usag usa maorag wa nay unod. Niabot ang time nga wa na mi nagkita ug di na ma-contact iyang cell phone. Ako sad gipangutana iyang friends kon nagtungha pa ba siya sa ilang unibersidad ug tubag nila kay wa na daw. Gibaliwala ra nako ni ug ni-focus ko og maayo sa akong pagtuon.

Niabot ang panahon nga nakaila nako si Makoy. Nag-abang siya sa apartment nga gipanag-iya sa akong lolo. Decent siya nga pagkatawo ug humorous. In other words, Noy, siya ang type sa lalake nga akong kanunay magustohan. Nagka-friends mi. Early this year, Noy, gipanguyaban ko ni Makoy through text kay wa na miy communication ni Jin ug wa na mi nagkita, akoa siyang gisugot.

Pag-abot og March, Noy, mibisita kanako si Jin. Iya kong gisultihan tanan kon nganong wa na siya maka-contact nako ug ngano nga wa siya nagpakita. Iyang reason kay gikawat daw iyang cell phone ug namatay iyang papa kon kinsa didto mipuyo sa Davao. Nisabot ko niya ug nihilak siya atubangan nako kay gimingaw daw siya nako. Tungod adto iyang pagbisita nakalimot ko ni Makoy. Kon mo-text si Makoy nako, dili ko mo-reply ug kon motawag sab siya, di nako tubagon kay nibalik naman si Jin nako. Sure na ko nga si Jin akong love eventhough naka-feel ko nga type nako si Makoy.

Unsa man akong angay buhaton Noy Kulas? Hangtod karon sige gihapon og pangita si Makoy nako kay love daw ko niya apan ako maorag nawala na man akong feelings alang kaniya ug di ko ganahan nga masakitan siya kay buotan kaayo siya diri nako. Sa imong panglantaw, Noy, mobalik ba kaha ang pagkamaanindot sa among relationship ni Jin pareha kaniadto? Noy, kon akong sultihan si Makoy about sa akong ongoing relationship with Jin, can you suggest a way to tell him nga di siya masakitan?

Sultihan ba sad nako si Jin nga naa koy nakarelasyon samtang wa siya bisag short ra kaayo among relasyon ni Makoy? Noy, nanginahanglan ko sa imong tambag. Mohuwat ra ko sa paggawas sa akong suliran. Hoping all the best for you!

God bless!

WENG

Weng,

Be honest to them. Ayaw huna-hunaa nga dunay masakitan kay naandan man gyud sa relasyon sa panag-uyab nga dunay masakitan. Kon unsa ang imong feeling, ayaw kini itago. Busa, ayaw na pagpangita pag bisan unsa nga rason kay mahulog na man unya kang bakakon. Pasabta sila tagsa-tagsa sa imong posisyon. Wa ka may dautan nga gibuhat. Di mo tumong nga pasakitan ang ikaduha mong uyab, labaw nang wa kay planong magluib sa una mong uyab. Bisan kinsa na man tingali nga babaye nga naa sa imong posisyon, makahimo sab niana.

Maayo sab kay lig-on kag baruganan kabahin sa imong pagkababaye. Di ka sama sa uban nga mosugot na lang bisan unsay gusto sa lalake. Kana ra bang batasana, mas maka-appreciate pa ang mga lalake kay nianang uban nga mosugot na lang bisan unsay gusto sa lalake aron lang sila higugmaon og maayo.

Dunay giingon nga love is sweetier the second time around.Duna say giingong “the quarrel of lovers is the renewal of love.”Pagsugod mo og bag-ong relasyon as if nga wa pa moy nangagi.

[bukid]

ayay si noy kulas. :) ako pa ingnon niya ang duha para mahibaoan niya kung kinsa gyud ang magpabilin ug tininuod na magmahal niya human sila mahibao sa iya mga giagian.

[oddstyle]

biya.....ga ki-at lang ang mga nawong ani ay.........!!!!

[Mercato]

By: Max Surban

Kanindot sa ngabil mo, Kanindot sa ngabil mo
Nindot hagkan mahal
kalaming pisliton, kalaming pisliton, sa aping mo mahal
Kahumot simhuton, Kahumot simhuton, sa buhok mong kulong
Sinaw gyud nga hikapon, damlog hapyud-hapyuron

Apan dali kang nalimut, Apan dali kang nalimut, sa gugma mong gisa-ad
Kahumok sa dughan mo, Kahumok sa dughan mo, natintal sa uban
Kataas sa akong, Kataas sa akong, na angkon na pag-antos
Wala ko dahuma, kanako mabuhi ka

Pagka pait diay kining, mahigugma sa tinu-oray
Daw sa maboang, kung talikdan, o gisalikway
Daw di maantos ang kangutngut sa dako nga samad
Sa akung dughan, nga daw gipikas sa babaeng limbungan

:cheers2:

[bukid]

kani kay nalingaw ko. :D

9CZ_olRF3CA

[Gervistill]

Nia ako balak:

Anino sa mga dahong nagbad-ay bad-ay, nagsinukmatay, nagsinungogay, nagsinapnayay, ug nagtinandayanay sa yuta sa barangay Paril


Libuan ka anino sa nagpaninggit nga dahon
miparayeg sa sabakan ning yutang kulonon
mihiyod-hiyod tinayhupan sa hanging aya-ay
sa lunhaw'ng balili mapangahasong mitanday.

Buot mopasapnay, namugos makiglambigit
nagpangislo sa di matukib nga agulo'g panampit
midason pagsarap sa mga bitoong nangahagtak
mipupho sa mga tipaka sa gipanday kong balak.

Sa langit kuli nang motabas ang maikogong dag-om
ang kilat dili na mohadla sa pagtipas sa sawumsom
panganod wa manungog sa paglumos sa mga bitoon
pagbugalbugal nakawang kay ang dalugdog nahilom.

Sapnayon sa mga anino ang napukang kahayag
sapupuhon sa mga bukton ang nagtingang lamdag
kalimtan ang pangindahay nga sa yamog hunaran
ang samad nga namugna sa dughan sa kalikupan.

May huning midunggab sa kahilom nga makabungog
mga anino mikaransay sa dinagaang ug tinagubtob
ang taknaan sa panahon mipunting sa kamatuoran
dahon mosala'g mohaya ning abog sa kawanangan.

[Gervistill]

diapa gyud para di mabungol (para timbang)

KAMINGAW
Ni Estanislao T. Empinado
Pinunpong Mananaog ug Piniling mga balak nga Bisaya

Ang kamingaw maoy mga tunob sa
Nagkintong aginod sa panahon;
Maoy mga bangaw nga nagpanghawid
Sa sidsid sa nagatidlom nga kahayag;
Maoy mawilihong danguyngoy sa mga balod
Nga mibiya sa baybayon sa nagahunas
Nga dagat.

Ang kamingaw;
Nakapukawg nagkadaiyang mga pagbati,
Nakapagitib ug mga saluma sa
Mga kuwerdas sa kitara,
Nakabuhi sa mga damgo nga patay na
Nga mohadla sa kasingkasing nag-inusara.

Ang kamingaw;
Maoy mga kuyamoy sa nangapkap nga
Handurawan,
Nga nagpamunit sa mga tipaka sa kagahapon
Aron balayon ngadto’s umaabot nga tigbayon.

Ang kamingaw naghambin sa misteryo:
Sa mga gutlong nanglabay,
Sa kawanangan sa kinabuhi,
Sa mga pagbati, ug mga kaamgo
Nga dili dayon…

[sugbuanon]

Sugilanon: Agta nga bayot


ANG BALAY sa magtiayong Rogelio-Minda nahimutang sa sudlunon nga bahin gikan sa karsada.

Bisag miuswag na ang Brgy. Basak, daghan nang mga kompaniya ang gipangtukod ug gani gipalapdan na man usab ang karsada, apan ang nahimutangan sa ilang balay, gumikan lagi kay sudlunon man, medyo nasiutsiot gihapon kay halayo na man lagi sa kalsada, daghan gihapon ang mga dagkong kahoy sa palibot niini.

Si Rogelio sukad nga nagpanuigon nag singkuwenta-isiyete anyos daghan nag gipamatyag sa panglawas. Gawas nga tagidyot na lang kaayog kinatulgan, anaa pa kanang magsige og pangihi.

Gani kasagaran nga mohigda siya mohawok na sa ala-una sa kaadlawon kay kon mohigda siyag sayo dili man siya makatulog ilabi na kon dili siya ‘makatubil’ og T-65.

Sa takna nga mohigda na siya magpiratpirat gihapon ang iyang mga mata nga budlaton. Naanad na lang kay tagdugay man siyang mohigda gumikan kay kada gabii man sab siyang mamuwaw og suwat aron adunay ikabangkilya sa iyang pensiyon.

Naningkamot man ugod siya nga madugangdugangan ang iyang pensiyon kay gamay ra man god lagi kay sayo man siyang naundang sa kompaniya nga iyang gialagaran kaniadto kay nasakit man siya. Termination due to medical reasons ang pagbiya niya sa kompaniya.

Sa ilang lawak-katulganan inigtambo nimo sa bentana mao dayoy mosugat sa imong panan-aw ang usa ka dakong punoan sa mangga nga ang edad katalirungan pa sa amahan ni Rogelio nga hagbay rang gitawag ni San Pedro.

Inighigda ni Rogelio, kon makatagpilaw na siya, dili magdugay mahigmata lang sab dayon kay pukawon man siya sa kaihion.

Mobangon siya ug mangabli sa bentana aron mangihi. Anha na man lang god siya mag-ihian sa gawas sa bentana kay hasulan na man kaayo siyang manaog aron moadto sa kasilyas. Dihay kausa nga nanaog siya aron adto mangihi sa kasilyas, apan misirit na sa iyang purol ang ihi.

Usa ka higayon niana, tingali nilapas na kadto sa ala-una sa kaadlawon, giablihan ni Rogelio ang bentana aron mangihi.

“Tabi…!” matod ni Rogelio nga sagad maoy iyang litukon sa dili pa siya mangihi. Kini agig pasidaan sa mga dili-ingon-nato aron sila dili maihian.

Apan sa dihang misirit na ang tubig gikan sa iyang pantog, kalit nga nalubatan si Rogelio kay dihay nagdagtom nga pormag dakong tawo nga nagtabako ug nagpaantaw sa bentana. Hapit kini niya maihii. Niadtong higayuna medyo naisog-isog si Rogelio kay gikan man siyang nakig-inom sa iyang kumpareng si Benog. Tungod sa gahom sa T-65, gisingkahan ni Rogelio kadtong linalang nga nagpaatbang sa bentana.

“Hoy! Kinsa kaaa? Naniid na sad kag kawatunon? Wa na man gani diha’s silong ang kaha’s biseklitang racer, ha!”

Kalit nga mikiros ang nagdagtom ug ang sunod nga nakita ni Rogelio ang nagbaga nga tabako o tinustos nga didto na sa itaas sa mangga. Na, midali-dali diay pagkatkat ang nagdagtom nga linalang.

Dili kay kadto ra ang higayon nga nakakita si Rogelio og sama niadto. Kadaghan na mahitabo nga inigpangihi niya sa gawas sa bentana, may nakita gayud siyang pormag dakong tawo nga magpaatbang inigpangihi niya, apan dili siya makatingog ilabi nag wala siya makatubil og T-65.

Usahay gani dili man siya makatiwas og pangihi kon may Makita na siyang nagdagtom.
Manarangka dayon siya sa bentana. Si Minda walay kalibutan kabahin niini kay sayo man kaayo kining mohagok nga bisan ganig pabuthan og bomba dili dayon makamata.

“Preng, ikaw tong nagpaatbang sa bentana kagabii nga hapit nako maihii?” Gipangutana ni Rogelio si Megmeg nga iyang pag-umangkon. Preng ang ilang tinawganay niini. Kini god si Megmeg kanunay nga mabuntagan sa gawas kay dili na man moundang og inom kon makasugod na. Ambot unsay gilihi ini’s namatay niyang amahan?

“Dili, Preng, uy. Didto ko sa Sudtonggan matug gabii,” tubag ni Megmeg nga nagbitbit og lapad nga T-65. “Didto ko gabii kay akong gipanid-an tong miaksiyon og kamang sa akong asawa sa miaging adlaw.”

Nianang pagkasunod gabii dugay na sab nga mihigda si Rogelio kay namuwaw siyag suwat kay inigkaugma iya na kining ihatod sa Superbalita nga iyang pagatampuhan. Wala siya makainom.

Giantos lang niya ang ‘kauhaw’ kay wala man siya pautanga sa iyang suking tindahan kay hapit na mapuno ang listahan ug wa pa siya makabayad. May hinabwa unta siyang pipila ka sinsilyo sa iyang alkansiya, apan iya lang gayung gipugngan kay itagana lagi para iplete niya ngadto sa siyudad inigkaugma.

Alas-dos na gyud sa kaadlawon sa dihang misaka si Rogelio sa ilang kuwarto ni Minda. Apan mao pa lang ganiy pagdapat sa iyang buko-buko sa banig, gibalda na pod siya sa nagpuot niyang pantog. Mibangon siya ug giablihan ang bentana aron magpabuhagay.

“Tabi…!” ni Rogelio. Wa siya makamatikod nga diha na pod diay sa tungod gyud ang dakong linalang nga nagdagtom kay gigamhan siya sa kalalim sa dihang mibuhagay na ang tubig gikan sa iyang pantog.

Unya sa dihang nakahuman na siya …

“Um!” Gihakop sa nagdagtom nga dakong linalang ang ‘kuan’ ni Rogelio. Didto pa niya hisayri nga diha na diay kini sa tungod sa bentana.

“Aguroooyyy…! Unsa na ni, uyyy?” nakasiyagit si Rogelio. “Kinsa ka bang kanahana ka?”

Nahigmata si Minda. Gipasiga niini ang suga ug maoy iyang nakita ang lubot ni Rogelio (kay nag-atubang pa sa gawas sa bentana)kansang purol nahushos tungod sa labihang kakuyaw.

Unya mikabad ang nagdagtom nga dakong linalang ug nakita ni Rogelio pagkataudtaod nga didto na say nagtabako sa itaas sa mangga. Unya namulong kini sa hagubhob apan pinaluray nga tingog, “Hahaaayyy, Elyong… pagkhaghamway bha diay nimwog pikwoy, uwy!”

“Lamon!” mao ray nalitok ni Rogelio dayong bunlot paitaas sa iyang purol.


Mar Mañus, Jr.
Basak-Iba, Lapu-Lapu City

[Ang_Bantayanon]

Lakbit-Saysay sa Kaagi sa Sugbo (Katapusang Hugna)



Masnilambo pa gayud ang pamatigayon sa dihang giablihan ang Sugbo isip pantalan nga puyde gamiton sa pagkarga og mga produkto alang sa mga kanasuran sa gawas sa Pilipinas niadtong tuig 1860. Niining panahona, ang tibuok kapatagan sa lukop sa isla sa Sugbo gipatamnan ug tubo, nga mao’y pinakadakong produktong pang-eksport sa probinsiya. Tungod niini, namalit ang mga taga-Parian og ekta-ektaryang luna sa mga kalungsuran aron himuong asyenda.

Sa tuig 1866, upat ka mga negosyong langyaw ang miabli og sanga dinhi timaan sa nagkalig-ong ekonomiya. Bisan ang ubang produkto kinahanglan pang mu-agi sa Manila, apan ang asukar ug ang abaka, nga mao’y pinaka-importanteng produkto gidirekta na sa mga buhatan sa mga Amerikano ug mga Ingles. Nahimo nang “sentro nga merkado sa mga produkto sa Bisayas” ang Sugbo u gang ikatulong pinakadakong pantalan sa tibuok kapupud-an.

Gikan sa 17 lamang ka mga Katsilang molupyo sa tuig 1857, mikalit lang pagpanaghan ang mga Katsila sa Sugbo nga miabot og 224 sa tuig 1870. Tungod sa pagkamalambuon, giila ang Sugbo isip usa ka “little nice place” niadtong tuig 1890 nga giduminahan sa mga banayng Velez, Climaco, Osmeña ug uban pa. Apan ang nagpabiling hawod niining panahona mao ra gihapon ang mga 30 ngadto sa 40 ka banay nga magparyentihay sa Parian.

Nagpadayon pa gayud kini bisan pa sa pag-abot sa mga Amerikano nga mao’y responsible sa pagkatukod sa mga dagkung bodega ug mga buhatan sa pamatigayon sa pantalan sa Sugbo.

-Tapos-

[Animo]

http://i3.photobucket.com/albums/y62/stephencuyos3/ilovebisdakbloggerssmall.jpg

:master: :master: :master:

[Mercato]

^^
bai animo

daghang salamat, nakuha na nako ang link sa radio station.. ha ha

giunsa man nimog luguit niining thread abi nakog guilabay na ni sa kalibonan? Pero maayo tingaluig ipatik sab nimo dinhi kadtong imohang link sa "SOLFED" kay bagay tingali dinhi u.:)

[habagatcentral1]

Bisayas at hindi Visayas

Ayon kay Prof. Virgilio S. Almario, Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan, ang dapat itawag sa gitnang bahagi ng Pilipinas ay “Bisayas” at hindi “Visayas.” Ito ay kanyang sinabi sa idinaos na Pre-sentenyal Lektyur-forum ng UPV Sentro ng Wikang Filipino noong 10, Agosto 2007 sa UPV Auditoryum, lungsod ng Iloilo.


“Ang salitang Visayas ay walang kahulugan dahil wala namang tunog na “v” sa salita ng mga Bisaya bago dumating ang mga Kastila,” sabi niya. Sa kanyang saliksik ay napag-alaman niya na ang ginamit na salita noong 17 siglo ni Padre Francisco Alcina ay “Bisayas” at hindi “Visayas.” Sa haka-haka ni Alcina maaaring mula ito sa salitang Bi at aya, Bi at saya o Bi at caya.



Ang salitang Bisaya ay hombre allegre sa sulat ni Alcina, na
nangangahulugan ng “masayang tao” o “may magandang kalagayan at disposisyon sa buhay”. Ayon naman sa isang mananaliksik na si Salibi, ang salitang “Visaya” sa wikang Sanskrit ay nangangahulugang “alipin.”


Ang pagkakatawag ng Visayas sa bahaging ito ng Pilipinas ay hindi nakapagtataka dahil ito ay konektado sa iba pang katawagan na ibinibigay ng mga Pilipino sa mga importanteng bagay tulad na lang halimbawa ng ating kinikilalang 8th wonder of the world na “rice terraces” o “hagdan-hagdang palayan”, at ang pambansang ibon na “monkey-eating eagle” o “agila”. Ayon sa kanya, ang mga ito ay may katutubong katawagan na hindi ginagamit: ang “rice terraces” ay “payyo” o payo” at ang agila naman ay “banog”.


Ang ganitong uri ng gawain ay tinawag niyang “Rice Terraces Syndrome”. Isang sakit ng mga Pilipino na mas nagbibigay-halaga sa mga banyagang konsepto kesa sa katutubo.


Pinuna rin ni Almario ang mga naging sistema ng paglikha ng mga salita sa paggawa ng mga diksiyonaryo. Sinabi niya na imbis na hanapin ang mga katutubong salita sa iba’t ibang wika sa Pilipinas ay minarapat pa ng mga leksikograpo na umimbento o di kaya’y humiram sa Kastila o sa Ingles kung walang makitang panumbas sa Tagalog.



Ang pagpapaunlad ng wikang Filipino at ang pagpili ng mga salitang ipapasok sa diksiyonaryo ay gawain ng taumbayan at hindi ng gobyerno, ayon pa rin kay Almario. Hindi man hayagang nasusulat, ito ay nakasaad sa Saligang Batas partikular na sa Artikulo 14, Sek 6. kung saan mababasa ang “pauunlarin at payayamanin batay sa mga umiiral na wika sa Pilipinas...”


Si Almario ay higit na kilala sa kanyang pseudonym na Rio Alma. Isa siyang kilalang makata, kritiko, editor, tagasalin, guro at cultural manager. Marami na siyang naisulat na aklat tungkol sa panitikan at naging pinuno ng iba’t ibang ahensiyang kultural. Siya ay pinarangalan at ginawaran bilang Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan noong taong 2003.


Si Almario ay naimbitahang magsalita ng UPV SWF tungkol sa papel ng mga wikang Bisaya sa paglikha ng diksiyonaryong Filipino para sa isang serye ng lektyur –forum na ginanap sa tatlong kampus ng UPV. Ang lektyur-forum sa UP Tacloban ay ginanap noong ika-6 at ang sa UP Cebu naman ay noong ika-17 ng Agosto.


(Source: UPV Sentro ng Wikang Filipino, Lungsod ng Iloilo)
Webpage click here (http://www.upv.edu.ph/news/news.php?id=167&PHPSESSID=8ef39edf011e1bb1f81c5fd365bdd2f4)

[Mercato]

OT: kinsay maka tabang nako ug translate ani into cebuano?

"the goal is to be unified, take my hand, be my brother... society blind by color, why hold down one to raise another?"

sus ginoo, cay nganong maglisud man sab kag translate sa maong frase? Gitay-an na gyud kag maayo sa imohang binisaya?

aver, sud-onga ug maayo ang awahing bahin sa imong frase.

You can tell that to Your Royal Majesties in the NCR. They are the ones holding down the other regional languages to uplift their own...

Until such time that our own Binisaya is taught as a compulsory subject to Cebuano schoolchildren, genuine unity remains but a farce, the relationship between the NCR and the regions will continue to be one of Master and Servant.

[Mercato]

Bisayas at hindi Visayas

Ayon kay Prof. Virgilio S. Almario, Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan, ang dapat itawag sa gitnang bahagi ng Pilipinas ay “Bisayas” at hindi “Visayas.” Ito ay kanyang sinabi sa idinaos na Pre-sentenyal Lektyur-forum ng UPV Sentro ng Wikang Filipino noong 10, Agosto 2007 sa UPV Auditoryum, lungsod ng Iloilo.


“Ang salitang Visayas ay walang kahulugan dahil wala namang tunog na “v” sa salita ng mga Bisaya bago dumating ang mga Kastila,” sabi niya. Sa kanyang saliksik ay napag-alaman niya na ang ginamit na salita noong 17 siglo ni Padre Francisco Alcina ay “Bisayas” at hindi “Visayas.” Sa haka-haka ni Alcina maaaring mula ito sa salitang Bi at aya, Bi at saya o Bi at caya.



Ang salitang Bisaya ay hombre allegre sa sulat ni Alcina, na
nangangahulugan ng “masayang tao” o “may magandang kalagayan at disposisyon sa buhay”. Ayon naman sa isang mananaliksik na si Salibi, ang salitang “Visaya” sa wikang Sanskrit ay nangangahulugang “alipin.”


Ang pagkakatawag ng Visayas sa bahaging ito ng Pilipinas ay hindi nakapagtataka dahil ito ay konektado sa iba pang katawagan na ibinibigay ng mga Pilipino sa mga importanteng bagay tulad na lang halimbawa ng ating kinikilalang 8th wonder of the world na “rice terraces” o “hagdan-hagdang palayan”, at ang pambansang ibon na “monkey-eating eagle” o “agila”. Ayon sa kanya, ang mga ito ay may katutubong katawagan na hindi ginagamit: ang “rice terraces” ay “payyo” o payo” at ang agila naman ay “banog”.


Ang ganitong uri ng gawain ay tinawag niyang “Rice Terraces Syndrome”. Isang sakit ng mga Pilipino na mas nagbibigay-halaga sa mga banyagang konsepto kesa sa katutubo.


Pinuna rin ni Almario ang mga naging sistema ng paglikha ng mga salita sa paggawa ng mga diksiyonaryo. Sinabi niya na imbis na hanapin ang mga katutubong salita sa iba’t ibang wika sa Pilipinas ay minarapat pa ng mga leksikograpo na umimbento o di kaya’y humiram sa Kastila o sa Ingles kung walang makitang panumbas sa Tagalog.



Ang pagpapaunlad ng wikang Filipino at ang pagpili ng mga salitang ipapasok sa diksiyonaryo ay gawain ng taumbayan at hindi ng gobyerno, ayon pa rin kay Almario. Hindi man hayagang nasusulat, ito ay nakasaad sa Saligang Batas partikular na sa Artikulo 14, Sek 6. kung saan mababasa ang “pauunlarin at payayamanin batay sa mga umiiral na wika sa Pilipinas...”


Si Almario ay higit na kilala sa kanyang pseudonym na Rio Alma. Isa siyang kilalang makata, kritiko, editor, tagasalin, guro at cultural manager. Marami na siyang naisulat na aklat tungkol sa panitikan at naging pinuno ng iba’t ibang ahensiyang kultural. Siya ay pinarangalan at ginawaran bilang Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan noong taong 2003.


Si Almario ay naimbitahang magsalita ng UPV SWF tungkol sa papel ng mga wikang Bisaya sa paglikha ng diksiyonaryong Filipino para sa isang serye ng lektyur –forum na ginanap sa tatlong kampus ng UPV. Ang lektyur-forum sa UP Tacloban ay ginanap noong ika-6 at ang sa UP Cebu naman ay noong ika-17 ng Agosto.


(Source: UPV Sentro ng Wikang Filipino, Lungsod ng Iloilo)
Webpage click here (http://www.upv.edu.ph/news/news.php?id=167&PHPSESSID=8ef39edf011e1bb1f81c5fd365bdd2f4)


I think you are correct. I friend of mine from Brunei brought to my attention a tribe in Sabah who are called by the same name - Bisaya. After listening to me speak, he said our language seems similar to that dialect spoken in Sabah.

http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=BSY

Bisaya, Sabah

Population 10,000 to 12,000 (1985 SIL).
Region On the coast north of and around Brunei Bay, mainly in west Beaufort along Padas River, south of Weston, and south Kuala Penyu districts to coast.

Alternate names BASAYA, BESAYA, BISAIA, BISAYAH, JILAMA BAWANG, JILAMA SUNGAI

Classification Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Borneo, Northwest, Sabahan, Dusunic, Bisaya.

Comments 90% intelligibility with Tatana. 58% lexical similarity with Sarawak Bisaya, 57% to 59% with Brunei Bisaya ('Dusun'). Negative attitudes toward Tatana and Coastal Kadazan. Both North and South Bisaya are in Sabah (Wurm and Hattori 1981). Most people are educated to primary level, not many to secondary.

[Ang_Bantayanon]

Atong buhion kini nga hilo

Diay akong tampo -- Short Story

Dominica
Ang Bantayanon

Kisdum ang kabuntagon sa pag-abot ni Dominica sa iyang opisina. Maayo gud ang panahon pero mura na lang pud og adunay umaabot nga bagyo tungod sa kulismaot sa iyang dagway nga dili gyud ma-drowing.

Tingali gisapot na pud siya sa iyang kamanghurang anak nga salihan niya’g tawag og bugo nga bisan pa nga siya’y naghimugso niini.

“Pisti,” mao’y iyang balikas sa hilom. Sadista. Ug tuod man, sa gitagna nang daan sa iyang mga sakop, mangita gyud og kapahimungtan dayon si Dominica aron mamaayo ang iyang buot nianang adlawa.

“Aileen!” pinasingka nga sangpit sa iyang sekretarya, “paaria si Joey sa opisina kay makighinabi ko niya.”

“Yes, mam. Karon dayon.”

Wala mahibulong ang mga empleyado sa opisina kay mangtas man gud kaayo ni kung sapoton mura’g moklo nga naghuramentado nga gusto dayon mopabanaw og dugo.

Taudtaod sad usa miabot si Joey apan sa wala pa kini miabot mura na og kanyon nga kabuthonon ang simod ni Dominica sa kabudlot. Wala pa gani dusliti, nag-asoaso na.

“Maayong buntag mam. Gipatawag man kuno ko nimo.”

“O dali Joey, mag-istoryahay ta. Isira ang pultahan.”

Ug dayon, nilingkod si Joey sa linkuranan sa kilid nga bahin atubangan sa lamesa sa iyang amo.

Sayod nang daan ang uban nganong gipatawag ang lalake. Ikaduha na kini niyang atubang ni Dominica. Duna man gu’y mga tabitabi nga niabot sa iyang amo nga higpit gyung gilimod ni Joey nga wala gyud niya buhata. Wala man gu’y gamayng istorya nga dili palabyon ni Dominica. Maayo unta siya nga administrador tungod kay milambo man gyud ang kumpaniya ubos niya, pero kung wala lagi siya’y lingaw andam kaayo nga maminaw sa mga istorya-istorya nga ihatud sa iyang mga kwaknit diha sa kumpaniya og dili usab niya sutaon usa siya motuo niini. Taklesa lagi kuno, sulti pa sa uban.

Diha sa bildo sa opisina nakita sa mga empleyado ang pagpa-arak ni Dominica sa iyang baba, samtang naminaw lang nga nagyuko si Joey. Lawom kaayo ang iyang gihunahuna, apan wala gayud kini motingog ug nagtando-tando lang.

Sakit kaayo manulti si Dominica, nga dili gani matulon bisan sa iro. Pero tungod kay amo man lagi wala gyu’y makatingog.


“Sige, human sa tulo ka adlaw maningil ko nianang akong gipangayo ha.” Sa hunahuna ni Dominica diyosa gyud siya nga wala na lang gyu’y sayop nga kung unsa’y ibuka sa baba mahimong balaod.

Gihunahuna og maayo ni Joey kung unsa gyu’y dautan nga iyang nabuhat, apan sayod ang iyang konsiyensya nga wala gayud siya’y dautang nahimo. Malisod gayud kaayo ang mga nanglabay nga mga adlaw, apan nakab-ot ra niya ang pinakamaayong desisyon.

Sa pag-abot sa gitakda nga adlaw sayo kaayo nga gipatawag si Joey didto sa opisina. Sayo man gud niabot si Dominica, mura’g naghinamhinam mopasakit.

“Dia na ang imong gipangayo mam,” matud pa ni Joey ug dayon nitunol sa iyang resignation letter sa opisina.

Ug gibasa sa amo ang iyang sulat.

“Isulti kuno nako kung unsa’y buot nimo ipasabot niini?” ang sukot ni Dominica nga nahasiga ang mata.

“Nasulat na nako tanan ang akong angayng isulti mam. Wala nako’y matuki pa’ng lain.”

Ug tungod kay nagmakuli man si Joey nisamot og ulbo ang kaspa ni Dominica. Nisurok ang iyang dugo nga mura siya’g nayawaan. Sa iyang panagway lang daan, mura’g gusto niya kusokusohon si Joey o kaha tagodtaguron.

Wala ra gyu’y reaksiyon si Joey. Mitutok siya sa mata sa iyang amo nga wala’y gibating kahadlok o gamay nga kahinugon nga makulban sa kaldero. Napuno na siya sa katampalasan niini.

“Sige mam, mao ra kana,” dayong aksyon sa paglamano kang Dominica nga nangamig ang kamot og nagkurog sa kapungot. “Salamat mam.” Niining higayona wala katingog si Dominica. Kung nakunsiyensya man siya sa iyang gibuhat dili na kana mahibaw-an pero nakapuntos si Joey.

“… Kung si kinsa man sila nga mura’g Makagagahum nga naghukom kanako nga mas labaw pa kaitom og kalag?..” sumala pa sa katapusang linya sa resignation letter ni Joey.

Dili man taas ang pulong ni Joey, apan undanon kaayo kay nakapanglipaghong kini sa iyang amo. Ug pinaagi niini, nisumbalik ra ni Dominica ang kahait sa iyang kaugalingong dila. The end.

[Jarenz]

ganahan ko ani nga thread da... interasado kaayo... hehehe

[dreamtime07]

sus ginoo, cay nganong maglisud man sab kag translate sa maong frase? Gitay-an na gyud kag maayo sa imohang binisaya?

aver, sud-onga ug maayo ang awahing bahin sa imong frase.

You can tell that to Your Royal Majesties in the NCR. They are the ones holding down the other regional languages to uplift their own...

Until such time that our own Binisaya is taught as a compulsory subject to Cebuano schoolchildren, genuine unity remains but a farce, the relationship between the NCR and the regions will continue to be one of Master and Servant.

You can't say that.


History

Year 1935 = nagkaroon ng saligang-batas ang Pilipinas

Article 14 Section 3:
"Ang Kongreso ay magsasagawa ng mga hakbang sa pagkakaroon ng wikang Pambansa na ibabatay sa isa sa mga umiiral na wika sa Pilipinas."

Bumuo ngayon ng lupon (board) ng mga lingwista
Leader of the Board: Jayme C. De Veyra from Samar or Leyte

Wikang Pinagpilian ng Lupon/Pangunahing Wika sa Pilipinas
1. Tagalog --|
2. Cebuano | Three Major langauges in the Philippines
3. Ilokano --|
4. Pampango
5. Pangasinense
6. Bicolano
7. Waray
8. Hilagaynon/Ilonggo


December 30, 1937 - Ang resulta ng pag-aaral ng lupon ay ang Tagalog ang wikang batayan ng Pilipinas

Tatlong Dahilan Bakit Tagalog ang Pinili
1. Ang Tagalog ay mayaman sa lexicon.
2. Ginagamit ang Tagalog sa sentro ng kalakalan (center of business).
3. Marami ang nlimbag na babasahing Tagalog.

Pilipino = kumbinasyon ng Tagalog at iba pang wikang katutubo


Sep. 21 , 1972 = Martial Law declared by Marcos

1973
Article XIV Section 2
"Wikang Pambansa ay Pilipino."

Aug. 21, 1983 = Ninoy Aquino's assasination

Feb 22-25, 1986 = People Power Revolution

1987
Article XIV Section 6
"Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino."

Filipino is a combination of Tagalog, some english, some chinese, some spanish (ex. kalesa, kalye) and some other Philippine languages like Cebuano and Bicolano. Iba sya sa word na Pilipino.

Filipino is different from Tagalog, although it is based on Tagalog, but it is not Tagalog. Nakarinig na ako may nagsalita ng pure Tagalog, di ko maintindihan.

hehe, yan notes ko yan sa subject na Filipino. Pasensya na kung medyo malalim wahaha.
Yan, ang leader ng Board nila ay isang taga-Samar o Leyte at pinili nila ay Tagalog as a base not as a language.

[yataki tombe tamaki]

:dance: :dance: :dance:
Please note that it was Pres. ML Quezon who pushed Tagalog to be the basis of the National Language being a Tagalog himself. At that time, there was way more Cebuano speakers than the Tagalog speakers. There was a push at that time for Cebuano to be the National Language but obviously it failed. The Cebuanos did not meet a certain deadline for it to be filed and considered in the House.
Cebuano is richer, more colorful,more precise and is very much evolving. Cebuano has a lot of literature to rival that of the Tagalogs. The Tagalog writers however had more "exposure" after the above declaration, while the Cebuano literature was pushed to the side. So now we now more about Balagtas et al rather than our own. That's a shame.
I speak both languages fluently - just like a native, but there seem to be something lacking with Tagalog.

[animasola]

^^There should be efforts to revive Cebuano literature. :(

I want that to be a part of my life-long goals.

[dreamtime07]

:dance: :dance: :dance:
Please note that it was Pres. ML Quezon who pushed Tagalog to be the basis of the National Language being a Tagalog himself. At that time, there was way more Cebuano speakers than the Tagalog speakers. There was a push at that time for Cebuano to be the National Language but obviously it failed. The Cebuanos did not meet a certain deadline for it to be filed and considered in the House.


What I really have in mind is that its already been done. Tagalog has already been established as the basis of the Filipino.
I don't have anything against Cebuano or something. I just don't like the idea of people calling Manila as a culprit for the everything that's happening in the country. It can't be, because Manila is not run by Tagalogs, but by the whole country, the congressman's especially and not all government officials are Tagalog in origin.

Anyway, not only have Cebuanos and people in Mindanao have a problem with Manila. I have cousins from Nueva Ecija who dislikes people from Manila. Note that Nueva Ecija is a Tagalog province.

I understand that people from Manila are always boasting and boasting about everything and they think that everything out of Manila is "bundok" and they were hurt by it when they were told that, "San yung skul na yun? sa bundok?" I heard the stories from my cousins back there in Nueva Ecija.

I'm half chinese and half-tagalog. I was born and raised in Manila.

What I'm trying to say is. Don't blame Tagalogs for the problem of Manila. Manila is not run by Tagalogs, because Manila is a cosmopolitan city where you can see almost all people from the whole country and the government officials came from the whole country. I just don't like what Mercato said.


You can tell that to Your Royal Majesties in the NCR. They are the ones holding down the other regional languages to uplift their own...


What I don't like to see is the disunification of the Philippines.
So, we must not quarrel with each other.

[bukid]

I think you are correct. I friend of mine from Brunei brought to my attention a tribe in Sabah who are called by the same name - Bisaya. After listening to me speak, he said our language seems similar to that dialect spoken in Sabah.

http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=BSY

Bisaya, Sabah

Population 10,000 to 12,000 (1985 SIL).
Region On the coast north of and around Brunei Bay, mainly in west Beaufort along Padas River, south of Weston, and south Kuala Penyu districts to coast.

Alternate names BASAYA, BESAYA, BISAIA, BISAYAH, JILAMA BAWANG, JILAMA SUNGAI

Classification Austronesian, Malayo-Polynesian, Western Malayo-Polynesian, Borneo, Northwest, Sabahan, Dusunic, Bisaya.

Comments 90% intelligibility with Tatana. 58% lexical similarity with Sarawak Bisaya, 57% to 59% with Brunei Bisaya ('Dusun'). Negative attitudes toward Tatana and Coastal Kadazan. Both North and South Bisaya are in Sabah (Wurm and Hattori 1981). Most people are educated to primary level, not many to secondary.

that would make the bisayan oral tradition correct for saying that the ancestors of datu manggal (father of lapulapu) and lapulapu are from borneo and belongs to a pagan (non-muslim) tribe who practice tattoo art. so the tausug claim for lapulapu as a tausug is unreliable. the name "kalipulaku" is not from "caliph" but from the hindu "kali" meaning "dark" and "pula" meaning "red". therefore, it would be incorrect to say that lapulapu is a muslim.

[Mercato]

What I really have in mind is that its already been done. Tagalog has already been established as the basis of the Filipino.
I don't have anything against Cebuano or something. I just don't like the idea of people calling Manila as a culprit for the everything that's happening in the country. It can't be, because Manila is not run by Tagalogs, but by the whole country, the congressman's especially and not all government officials are Tagalog in origin.

Anyway, not only have Cebuanos and people in Mindanao have a problem with Manila. I have cousins from Nueva Ecija who dislikes people from Manila. Note that Nueva Ecija is a Tagalog province.

I understand that people from Manila are always boasting and boasting about everything and they think that everything out of Manila is "bundok" and they were hurt by it when they were told that, "San yung skul na yun? sa bundok?" I heard the stories from my cousins back there in Nueva Ecija.

I'm half chinese and half-tagalog. I was born and raised in Manila.

What I'm trying to say is. Don't blame Tagalogs for the problem of Manila. Manila is not run by Tagalogs, because Manila is a cosmopolitan city where you can see almost all people from the whole country and the government officials came from the whole country. I just don't like what Mercato said.



What I don't like to see is the disunification of the Philippines.
So, we must not quarrel with each other.


Evidently you hadn’t been doing your homework. I did speak out quite strongly against disunity and fragmentation in other threads. But you only see fit to see one of my posts (and dwell on it).

Yea, I have indeed read about the 1937 Commission and its decisions. Yea, it is true that one does not need to be tagalog born to be imbued with that dreadful tagalista ideology. (Now pls read up on the definitions and distinctions between the two as this had been amply discussed in other threads). Sadly, several of our provincial born countrymen continue to uplift tagalog more than their own native tongue.

I judge by results, not by promises. Let us start from 1937, then 1946 and fast forward to 2007. What do you find? If you are going to tell me Filipino today is a mixture of all our major Filipino languages, well I’ll be damned! Let every provincial read this and judge for himself / herself. Filipino / Pilipino aka Tagalog continues to be predominantly Tagalog, for all intents and purposes. Why even go on the pretense? Is 61 years of independence not enough to create the desired mix?

Article 14 Section 3:
"Ang Kongreso ay magsasagawa ng mga hakbang sa pagkakaroon ng wikang Pambansa na ibabatay sa isa sa mga umiiral na wika sa Pilipinas."

Did you say this Article was published in 1935? It couldn’t be, because the lingua franca back then was American English & Spanish. Tagalog hadn’t even been taught in school yet. Elementary, Professor Watson…

So which phrase of mine did you infer that I cannot say? That I cannot push for Cebuano to be taught as compulsory in our own regions? Why not? Oh, you needn't worry since I am not pushing for Cebuano to be the national language, just that it be taught in our schools. The issue of national language is clearly a tossup between Spanish, English or Filipino(as per its true design).

I had also read various publications and articles (last one was an Ateneo school article) wherein Manilans in a nutshell would say, “Tanggapin na lang yan, andyan na e. Lingua franca na sa ngayon.” That is blatantly condescending and it perpetuates something which had always been an anomaly since the time of its inception. A white lie is a white lie is a white lie. Adolf Hitler once said, “ A Lie repeated for a thousand times becomes the truth.” People who believe this kind of reasoning is fascist prone. :lol: :lol: :lol:

[Mercato]

that would make the bisayan oral tradition correct for saying that the ancestors of datu manggal (father of lapulapu) and lapulapu are from borneo and belongs to a pagan (non-muslim) tribe who practice tattoo art. so the tausug claim for lapulapu as a tausug is unreliable. the name "kalipulaku" is not from "caliph" but from the hindu "kali" meaning "dark" and "pula" meaning "red". therefore, it would be incorrect to say that lapulapu is a muslim.


:)

I see, very interesting. Aw, mao ba diay. Tinuod tingali cay maorag dili man comun sa mga muslim nga mag-tattoo. Kahinumdum sab ko nga tawgon sila sa mga cachila nga pintado tungod sa mga tattoo man tingali to.

[bukid]

^^ dili jud puede sa muslim ang magtattoo kay gidili mana sa ilang relihiyon. ambot asa to na verse sa ilang koran na nagsulti na ginadili sa mga muslim ang magtattoo basta naa na didto pangitaon to nato.

[amigo32]

OT

Kanus-a man ang SINULOG?

[bukid]

^^ every 3rd week of january, migo.

[Mercato]

Stop the arguments. This is a Cebuano language thread, a thread for those who speak Cebuano and for those who wish to learn Cebuano, not a thread to bash the Tagalog language or to push your own advocacies, this is not the place for that. The moderators are currently aware of your shitty attitude Mercato, stop that please!

:)

BTW, I’m not quarrelling, some people call it healthy debate. I’ve seen more heated & animated discussions elsewhere in SSC, yet you’re silent on those. It isn’t my fault some college wannabe can’t handle a debate or show more intelligent posts that can convince me otherwise. Why the double standard, eh? Before one goes on quoting articles, they better get their facts straight, it is as simple as that really.

Ha ha ha. But you gotta admit it keeps the thread alive, doesn’t it? :lol:

Before the council hands its verdict + the college kid here, would you care to backtrack on all my posts and see if I had ever advocated for fragmentation or revolution before you start screaming murder. (Esp on threads started by other provincials?) That is the trouble with single track minded people, they cannot see beyond one post.

Oooooh, very well, as you wish. The magic word “please” albeit doused by the uncouth adjective “shitty”. My, my, my what a tragic combination. Pity.

So, dear council of moderators, may your humble servant ask what are the parameters wherein one can engage in healthy debates on SSC? You have to admit that there are several past and current debates in the other threads and are more heated and animated than the ones you are accusing me of. I trust no hard feelings, eh matey? All in good sport ol' chum, all in good sport. :lol:

[dreamtime07]

Evidently you hadn’t been doing your homework. I did speak out quite strongly against disunity and fragmentation in other threads. But you only see fit to see one of my posts (and dwell on it).

Yea, I have indeed read about the 1937 Commission and its decisions. Yea, it is true that one does not need to be tagalog born to be imbued with that dreadful tagalista ideology. (Now pls read up on the definitions and distinctions between the two as this had been amply discussed in other threads). Sadly, several of our provincial born countrymen continue to uplift tagalog more than their own native tongue.

I judge by results, not by promises. Let us start from 1937, then 1946 and fast forward to 2007. What do you find? If you are going to tell me Filipino today is a mixture of all our major Filipino languages, well I’ll be damned! Let every provincial read this and judge for himself / herself. Filipino / Pilipino aka Tagalog continues to be predominantly Tagalog, for all intents and purposes. Why even go on the pretense? Is 61 years of independence not enough to create the desired mix?

Article 14 Section 3:
"Ang Kongreso ay magsasagawa ng mga hakbang sa pagkakaroon ng wikang Pambansa na ibabatay sa isa sa mga umiiral na wika sa Pilipinas."

Did you say this Article was published in 1935? It couldn’t be, because the lingua franca back then was American English & Spanish. Tagalog hadn’t even been taught in school yet. Elementary, Professor Watson…

So which phrase of mine did you infer that I cannot say? That I cannot push for Cebuano to be taught as compulsory in our own regions? Why not? Oh, you needn't worry since I am not pushing for Cebuano to be the national language, just that it be taught in our schools. The issue of national language is clearly a tossup between Spanish, English or Filipino(as per its true design).

I had also read various publications and articles (last one was an Ateneo school article) wherein Manilans in a nutshell would say, “Tanggapin na lang yan, andyan na e. Lingua franca na sa ngayon.” That is blatantly condescending and it perpetuates something which had always been an anomaly since the time of its inception. A white lie is a white lie is a white lie. Adolf Hitler once said, “ A Lie repeated for a thousand times becomes the truth.” People who believe this kind of reasoning is fascist prone. :lol: :lol: :lol:

Di ako ang nagsabi nyan, diba sinabi ko nga sa post ko na lesson namin sa FIlipino yan, pero yan ang tinuro kaya yan ang sinabi ng professor ko.

And don't accuse me of LYING!! atsaka wala akong sinabi na ang Filipino ngayon ay halo-halo.

YOu must know that I am completely aware that the Filipino today is much more of a Tagalog. pero may konting halong Cebuano and many other languages. tulad ng Manang, etc etc

What I'm telling is the history. I'm not personally attacking anyone. Sinasabi ko lang po kung ano ang nasa notes ko na tinuro ng professor. yun lang po

The objective kaya ko sinabi yan is to prevent disunification. If you want, mag-revolution and create a new Philippines kayo pero wag lang watak-watakin ang Pilipinas, because I'm hearing something like Cebuano Republic, Davao republic, Ilokos Republic etc etc

[amigo32]

^^ every 3rd week of january, migo.


thanks.

[Sinjin P.]

Stop the arguments. This is a Cebuano language thread, a thread for those who speak Cebuano and for those who wish to learn Cebuano, not a thread to bash the Tagalog language or to push your own advocacies, this is not the place for that. The moderators are currently aware of your shitty attitude Mercato, stop that please!

[Mercato]

^^

ngyek... sorry.. nganong na-out of sequence man to ang akong tubag? he he he :)

[bukid]

thanks.

way sampayan, bai!

[amigo32]

naglaba ka, way sampayan?
hehehe, oooopsss hala nasuko na si mode,

sige man gud ug lalis.

[technoblaze]

From Wikipedia sources:
Tagalog
22 million native (2000 census), ~65 million second language, = 85 million total
Cebuano
18.5 million native (2000 census), ~11.5 million second language, =30 million total
Ilokano
7.7 million native (2000 census), ~2.3 second language = 10 million total
Hiligaynon
6.9 million native (2000 census), est. 4.1 million second language = ~11 million total
Tagalog Speaking Region
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/5/5d/Katagalugan.png/384px-Katagalugan.png

Cebuano Speaking Region
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Distribution-ceb.png/384px-Distribution-ceb.png

[amigo32]

that doesn't include the cebuanos in MM.

[technoblaze]

^^ the image just shows the area in which that language is spoken by majority of the people of that area..:)

[bukid]

naglaba ka, way sampayan?
hehehe, oooopsss hala nasuko na si mode,

sige man gud ug lalis.

naunsa ba diay nasobrahan man diay ug dokdok. kaadlawon naman gud. :colgate:

[Sinjin P.]

way sampayan, bai!

Wa'y Sapayan :D

From Wikipedia sources:
Tagalog
22 million native (2000 census), ~65 million second language, = 85 million total
Cebuano
18.5 million native (2000 census), ~11.5 million second language, =30 million total
Ilokano
7.7 million native (2000 census), ~2.3 second language = 10 million total
Hiligaynon
6.9 million native (2000 census), est. 4.1 million second language = ~11 million total
Tagalog Speaking Region
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/5/5d/Katagalugan.png/384px-Katagalugan.png

Cebuano Speaking Region
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Distribution-ceb.png/384px-Distribution-ceb.png

Again, this thread is made for those who speak Cebuano and for those who wish to learn Cebuano, Cebuano Literature, etc., not a thread to compare the Cebuano language to other languages or any other personal advocacies, this is not the place for that.

[amigo32]

naunsa ba diay nasobrahan man diay ug dokdok. kaadlawon naman gud. :colgate:

dokdok sa inyo, hehehe

dakdak sa amo:lol:

[animasola]

^^ the image just shows the area in which that dialect is spoken by majority of the people of that area..:)

Sinjin is right and to correct you, it isn't a dialect, it's a language. :)

[bukid]

dokdok sa inyo, hehehe

dakdak sa amo:lol:

lahi manang dakdak sa amo. kanang matumba mana na pinabundak.

[technoblaze]

Wa'y Sapayan :D

Again, this thread is made for those who speak Cebuano and for those who wish to learn Cebuano, Cebuano Literature, etc., not a thread to compare the Cebuano language to other languages or any other personal advocacies, this is not the place for that.

sorry ddnt notice the previous post.:ohno:
------------------
anyways .. did you know that

Vicente Yap Sotto, also known as Nyor Inting (1877-1950) was a former senator of the Philippines, and considered as one of the greatest Cebuanos of the 20th century.
He was a man of protean accomplishments: "father of modern Cebuano Literature", prolific writer and publisher,pioneering labor leader,renowned lawyer,and quintessential principled politician

http://en.wikipedia.org/wiki/Cebuano_literature
____________________________________________________________
Bisaya: Cebu's Oldest Magazine
http://www.ngkhai.com/pointcebu/culture/images/bisaya.jpgThe magazine Bisaya is an institution of Cebuano popular culture. Founded in 1930 as part of the Ramon Roces chain of Philippine-language weeklies (Liwayway, Bannawag, and Hiligaynon), it is the lone survivor among the Cebuano-language magazines that flourished in the first decades of the century. In the 1960s, it reached a peak circulation of 70,000 copies.
Still published today, it is not what it once was, a veritable "bible" of Cebuano readers. Through the years, it offered its leadership a cornucopia of items - recipes, advice-to-the-lovelorn, horoscopes, farming tips, religious and inspirational pieces, national and international news, how-to articles in etiquette, fashion, parenting, and even good sex. Its advertisements are today a window to the changing business landscape of the Visayas.
In the main, however, Bisaya was most important as a vehicle of literature and popular art. It published the works of generations of Cebuano poets, short-story writers, and novelists, in addition to columns and articles of folklore and popular culture. Through its komiks section featuring such characters as Darna and Hagibis, Visayan children were introduced to the wonders of the imagination.
New forms of mass entertainment have rendered Bisaya an anachronism. It is, however, an important touchtone of local culture.
http://www.ngkhai.com/pointcebu/culture/emag1.htm

[amigo32]

lahi manang dakdak sa amo. kanang matumba mana na pinabundak.
:lol:

maayo unta ma standardized ba ang cebuano, kay sa among lugar sa Leyte daghang terms nga lahi sa Cebuano version sa Cebu, lahi sab diha sa Mindanao, mao usahay magalibog ta. hehehe.

dakdak mao man sab sa amoa, pero gamit sab nga term inig manglaba unya imo nang waswasan, mao imong idakdak sa bato aron ma limpyo dayon. hehehe

[bukid]

^^ hehehe oo tinuod bitaw na idakdak sa bato aron malimpyo. wa bitaw ka masayop kay ibunal mana mao dakdak ang tawag ana. kuhaon nimo ang usa ka butang unya idakdak nimo. ug kung ang usa ka butang pinabunal pud na matumba, ang tawag ana diri sa cebu kay "nadakdak". kanang dokdok pud pareha anang magmartilyo magdokdok ka sa lansang. kaning ato dokdok gamit pud ang mga tudlo magdokdok sa keyboard.

[Sinjin P.]

Learn Bisaya on Phrase per day

English: Excuse me. / May I pass?
Bisaya: Padaplin usa.

[animasola]

^^Mao ba jud na? mura ma'g wala'y buot. :lol:

[Mercato]

Ce: Nangamatay ang napu'o ka 'erro.

En: Ten dog in town die.

Ce: Ten dog in town die.

En: Pls stand up girl.


:booze: :runaway:

[animasola]

^^LOL. :lol:

It's like telling a stray dog to go away.

Sugboanon: Sheh Sheh Sheh!
American: Are you calling that dog shit?

[Wind Shear]

^^

Reminds me of....


CEB: Donut bai!
ENG: Do not buy!

:rofl:

[Sinjin P.]

Learn Bisaya on Phrase per day

English: Welcome! (May you live long!)
Bisaya: Maayong pag-abot.

[Jarenz]

^^

Reminds me of....


CEB: Donut bai!
ENG: Do not buy!

:rofl:

gimingaw ko ani nga pahinumdom sa tv ug radyo...

[Sinjin P.]

Learn Bisaya on Phrase per day

English: Thank you very much.
Bisaya: Daghang salamat.

[esagerato]

that doesn't include the cebuanos in MM.

haha.. oo nga.. napakaraming cebuano dito sa manila..

[esagerato]

how about naiihi ako at naeebs ako in cebuano? :lol: sorry.. i just want to know..

[Sinjin P.]

how about naiihi ako at naeebs ako in cebuano? :lol: sorry.. i just want to know..

Naiihi ako: "Kaiihion ko"
Naeebs ako: "Kalibangon ko" (pag medyo may LBM ka: "Kaigiton ko")

[esagerato]

^^ Mas maganda palang pakinggan sa cebuano yung "naeebs ako o natatae ako" kesa sa tagalog. "Kalibangon ako".. hehehe...

I often hear the cebuanos here in Manila exclaim "oi" after a sentence.

Example:

Ayaw kahadlok, oi!

it's just an expression, right? Wala lang, kakatuwang pakinggan eh. :)

[Sinjin P.]

I think "Oi" is like "Hey" in English.

Hey, don't be afraid!
Ayaw kahadlok, oi!

Hey!
Oi!

[esagerato]

^^ganun pala.. equivalent din siya ng"Hoy" sa tagalog.. Sa tagalog kasi, inuuna yung "hoy" bago sentence. :)

i also knew that "langgam" is chicken in cebuano? whereas in tagalog, it means "ant". "Ant' in cebuano is "holmigas"? "Hormigas" in Spanish.

[Sinjin P.]

^ Langgam is "bird" in Cebuano

[esagerato]

^oh sorry...
what does "jud' means?

[esagerato]

Thaks, I'm also learning some cebuano from my dormmates..

They always tell me "Pagmata na!" whenever they want to wake me up.

[Sinjin P.]

Somehow, it means "really"

Are you really ugly?
Bati jud ka ug nawong?

Sure na jud ka?
Are you really sure?

Boang jud ko!
I am really crazy!

[esagerato]

^^thanks!! is laksot a synonym for nawong??

[Sinjin P.]

^ That I have no idea :D

[esagerato]

^^ok thanks...my cebuano dormmates use laksot and nawong interchangeably.. they say laksot also means ugly though nawong is more commonly used.

[ofw_cebu]

pero unsaon pag iningles ani: imo igsoon, bayi or laki? :)

[animasola]

^^

my siblings, is it a girl or a boy? :lol:

perhaps comrade, friends, brothers and sisters, ladies and gentlemen could be the english counterpart for igsoon.

[ofw_cebu]

unsa ka tinood nga ang kagikan sa word nga "kwanggol" is kuwang sa goul? sama sa "pinusil" pinus an ug sili, "shabu" shampurado bulad...ug uban pa...

[animasola]

^^ganun pala.. equivalent din siya ng"Hoy" sa tagalog.. Sa tagalog kasi, inuuna yung "hoy" bago sentence. :)


Pwede rin gamitin ang oi bilang panimula.

Oi! Ayaw Kahadlok! Bayot!

Regarding the jud, we can't really say that it is a literal translation or really. In some cases your can't interchange it with really and vice-versa. My friends have also asked me the same question and I end up tongue-tied. :lol:

[bukid]

^^ok thanks...my cebuano dormmates use laksot and nawong interchangeably.. they say laksot also means ugly though nawong is more commonly used.

laksot (sugbuanon leyte, don't know if it exist outside leyte); maksot (sugbuanon cebu); raksot (leytenhon waray) = ugly

nawong or dagway - face or looks

ex:

maksot ug nawong

[dreamtime07]

Is it true that in Tagalog:

ibon ==> bird
langgam ==> ant

But, in Cebuano, it is the other way around?

ibon ==> ant
langgam ==> bird

And in Ilonggo:

karon ==> later
subong ==> now

But, in Cebuano, it is the other way around again?

karon ==> now
subong ==> later

[bukid]

ant in cebuano is "migas" or "hulmigas".

later in cebuano is "unya".

never heard of ibon as ant and subong as later.

[Wind Shear]

Bird and Ant in Two Languages

In Tagalog:

1. Bird - Ibon
2. Ant - Langgam

In Cebuano

1. Bird - Langgam
2. Ant - Holmigas


Now and Later in Two Languages

In Hiligaynon

1. Now - Subong
2. Later - Karon

In Cebuano

1. Now - Karon
2. Later - Unya


In conclusion, it's not the other way around.


Is it true that in Tagalog:

ibon ==> bird
langgam ==> ant

But, in Cebuano, it is the other way around?

ibon ==> ant
langgam ==> bird

And in Ilonggo:

karon ==> later
subong ==> now

But, in Cebuano, it is the other way around again?

karon ==> now
subong ==> later

[Mercato]

^^

Is it true that in Tagalog:

ibon ==> bird
langgam ==> ant

But, in Cebuano, it is the other way around?

ibon ==> ant
langgam ==> bird

And in Ilonggo:

karon ==> later
subong ==> now

But, in Cebuano, it is the other way around again?

karon ==> now
subong ==> later

True:
in Cebuano:
langgam = bird
holmigas = ant

but I never heard subong except in Ylonggo.

@bai bukid,

back in school, we had this double-edged joke. It is vague but can mean nothing or insulting.

"Ang imong nawong maorag dagway" or "Ang imong dagway maorag nawong".

Mga kalokohan nung aming panahon. It just means "Your face looks like a face" but it is loaded with meaning (usually mild insult leaning toward unattractive). Ugly in Cebuano is "Bati ug nawong" or "Bati ug dagway". I don't really know why we have 2 words that essentially have the same meaning.

:lol:

[Wind Shear]

^^

We can use "ngil-ad" as ugly, but it applies to things, events, and attitude.

[bukid]

^^ you can also say "maot" for ugly; "yaot" in surigaonon; "maraot" in samarnon.

[Jarenz]

u can also used korangot...

[amigo32]

haha.. oo nga.. napakaraming cebuano dito sa manila..

sa sm at national bookstore, ang nasa paging system/ customer service mga cebuano. pumapalya ang dila:lol:

[Ang_Bantayanon]

sa sm at national bookstore, ang nasa paging system/ customer service mga cebuano. pumapalya ang dila:lol:

HAHAHAHA! :lol:

Yes, our tongues fail but nevertheless we are at an edge over the Tagals because we know another language.. and we speak better English

[amigo32]

mao jud na dong, maong maglisod ang mga cebuano diri mawala ang accent unsaon nga maga bisaya man sab ang mga kauban sa balay, inig rest day bisaya ka istorya, ang silingan mga bisaya pod. hehehe.

akong cashier, klaro kaayo ang accent ba, kabantay ko sa ubang customer, inig mokatawa gani na, tua na sab ang cashier hing gawas na sab ang natural. hehehe

[bukid]

^^
usahay kanang mga expressions usa na sa mga bantayan nako. nabantayan nako nang mga expression na "aw" (aw, sige pupuntahan kita.) labi na kung makalitan sila ug kanang "kay.." (kay kasi...) usa na sa mga lisud matangtang sa mga bisaya.

[animasola]

^^Another word is "ni". I often use it when referring to a person.

Saan ang soccer ball?

My response: Andun ni Joseph.
Correct response: Andun kay Joseph.

mao jud na dong, maong maglisod ang mga cebuano diri mawala ang accent unsaon nga maga bisaya man sab ang mga kauban sa balay, inig rest day bisaya ka istorya, ang silingan mga bisaya pod. hehehe.


Hahaha... so true. Our dorm is full of Cebuano speaking people, roughly 50%. Even some of our non-Cebuano friends are interested and have learned some phrases.

Most common:

Yawah bai! Kaya*a oi! Dili oi! Hindi pwede bai... and more.

What I've noticed when they try to speak Cebuano is that they tend to emphasize some words.

Some of our friends ridicule us for the recurring usage of "oi" and "na". :lol:

[Mercato]

HAHAHAHA! :lol:

Yes, our tongues fail but nevertheless we are at an edge over the Tagals because we know another language.. and we speak better English

:)
bai bantayanoooooooooon!!!

long time no see but now see now! ha ha ha.

Ce : See now.
Ta : Makintab.
En : Shiny.

:lol:


Bai, puera binuang. Did we ever discuss the structure or template of a Bisaya sentence?

Like in English, they have Subject - Verb - Object. Or something of the sort, however, I really don't know how to explain a Binisaya sentence. I just instinctively know how to use it. What had you learnt in school?

:banana:

[animasola]

^^Which school teaches Cebuano Lit/Com as a core subject? or is it a Major for those who have degrees in Literature?

[Mercato]

^^

Maybe the University of San Carlos does. @Ang_Bantayanon is the expert on this. I'm not sure about his Major, though. But I know that the foremost expert on our language is Dr. Erlinda Alburo.

[animasola]

^^So every student in USC takes a course in Cebuano lit regardless of their degrees? That is soooo cool!

I really want to learn more about our language. :)

[Mercato]

^^

:)

Pardon me, I misunderstood you. No, its not a core subject and no, not everyone in USC takes it as compulsory. What I meant was I forgot what Bantayanon’s Major is, coz he’s the one deeply involved in Cebuano literature. His mentor is the esteemed Dr. Erlinda Alburo.

I know what you mean, I learnt oral Binisaya from my environment but I learnt written Binisaya by myself from the Bisaya Magazine. In the old days, the written form of Cebuano there was elegant, I don’t know how the Magazine is today.

@bai bantayanoooooooooon! Yooohooo. Hain ka na man ron,bai? Kay ana’ay pangutana ngari. Ikay man gyud ang labing maantigo niini!

:banana:

[Ang_Bantayanon]

:)
bai bantayanoooooooooon!!!

long time no see but now see now! ha ha ha.

Ce : See now.
Ta : Makintab.
En : Shiny.

:lol:


Bai, puera binuang. Did we ever discuss the structure or template of a Bisaya sentence?

Like in English, they have Subject - Verb - Object. Or something of the sort, however, I really don't know how to explain a Binisaya sentence. I just instinctively know how to use it. What had you learnt in school?

:banana:

Bai Mercato, kumusta na?

Pasayloa dugay ko nakabalik dinhi kay pastilan nagtapun-og akong trabahuon. I believe we havent discussed much about Cebuano language here. But it is good if we do, if naa na ko'y panahon magpost ko ana diri. I recommend Prof. Mimi Trosdal's dictionary and other publication at the Cebuano Studies Center.

Regarding your other query, only students enrolled in the Literature and Languages program take Cebuano literature which is handled by Dr. Linda Alburo. Sometimes, it is handled by Prof. Emeritus Resil Mojares. Next semester, it might be handled by Dr. Hope Yu. As for the undergraduate programs, it is handled by Hannah Gabales.

Regarding my major, actually, I'm a history graduate and currently writing my thesis for the MA History program.

Sige hangtud sa sunod natong kulukabildo ug pagbinaylu-ay og hunahuna.

[animasola]

@Mercato

Thanks for the clarification. I too, learned Cebuano colloquially.

Just a question for the experts in Cebuano Language and Literature, is the current accent and colloquial Cebuano the same as those in the 1930s?

[Mercato]

^^

way sapayan.


@bai bantayanon,

daghan pud ug salamat, dodong. ayu ayu sa imohang pagtu-on. sa sunod na pong panagkabildo.


mercato da pu'ang kwaknit

[amigo32]

kwaknit? is dragon? dili ba bat?

[Mercato]

^^

pasensyahi na lang bai kay wala ma'y pulong nga "Dragon" sa binisaya o bisan sa tagalog. Unsa kaha kon Pu'a nga Tabili? Dili sab tingali kay mopuno pa ko ug pak-an nga pu'ang tabili. Maayo na lang tingali mientras tanto ang pu'ang kwaknit mas mubo. tutal gamitoy man sab ning akong logo para himoong dragon.

[amigo32]

red dragon, kape man na bai, hehehe


nahirapan ka sa tumang kalisod bai no?

[Mercato]

^^ hirap molang. unsa-on nga nauso man didto sa lantugi sa cinachila ang mga signature nasuya pod ko. Pu'ang Tabili, Pu'ang To-to, Pu'ang Sigbin, Red Dragon? Maorag mas cute man ang Pu'ang kwaknit...

Yuna pa, nagtuon ka diay sa cervantes entonces makamao ka diayng mohambal. Yati. maayo unta nga maperfect na nila ang ilahang online courses.

[amigo32]

^^ hirap molang. unsa-on nga nauso man didto sa lantugi sa cinachila ang mga signature nasuya pod ko. Pu'ang Tabili, Pu'ang To-to, Pu'ang Sigbin, Red Dragon? Maorag mas cute man ang Pu'ang kwaknit...

Yuna pa, nagtuon ka diay sa cervantes entonces makamao ka diayng mohambal. Yati. maayo unta nga maperfect na nila ang ilahang online courses.


:lol: jati:lol:

bitaw bai, basic ra man pero nakalimtan na sab kay dugay-dugay na man to, unya kulang pa sa praktis.

si budz akong maestro didto.:)

[Mercato]

Miduaw mi didto dugay na pod para sa online course pero wala mosacar lagi kay sigueg ka-palyar ang ilahang site niadto. Ambut kaha ron kon na -trouble shoot na ba nila. Lisud sab kay layo kaayo kog base guikan sa malate.

Lain pay ato:

Kaniadtong 1978, nagsugod ang Interim Batasang Pambansa, usa ka legislative assembly sa panahon ni Marcos. Angay nga ipasigarbo sa mga Bisaya nga solid bloc silang mi-votar sa tibuok opposition ug landslide victory ang Pusyon Bisaya contra sa partido sa Dictadura kaniadto, ang Kilusang Bagong Lipunan (KBL).

http://en.wikipedia.org/wiki/Interim_Batasang_Pambansa

Region VII
Central Visayas

Natalio B. Bacalso----------Pusyon Bisaya
Bartolome C. Cabangbang---Pusyon Bisaya
Eutiquio C. Cimafranca------Pusyon Bisaya
Alfonso N. Corominas, Jr.----Pusyon Bisaya
Hilario G. Davide, Jr.--------Pusyon Bisaya
Filemon L. Fernandez-------Pusyon Bisaya
Jorge M. Kintanar----------Pusyon Bisaya
Valentino L. Legaspi--------Pusyon Bisaya
Mariano R. Logarta---------Pusyon Bisaya
Enrique L. Medina, Jr.------Pusyon Bisaya
Dominador M. Pernes-------Pusyon Bisaya
Jesus L. Villegas-----------Pusyon Bisaya
Julian B. Yballe-------------Pusyon Bisaya

:cheers:

[yataki tombe tamaki]

:dance::dance:


In Wikipedia, there is a Cebuano language option!

[Mercato]

sb51XkLyFHs
http://www.youtube.com/watch?v=sb51XkLyFHs

jcoKxpxP7YQ
http://www.youtube.com/watch?v=jcoKxpxP7YQ

bout ko'ng ikaw masayud,
ug paminawn mo,
kay kun pananglit,
yam-iran mo,
mga panumpa ug pasalig ko
kay kun ugaling
kalit kang mubiya,
d ko kapugngan [mahog/ walug] ning mga luha
kay ikaw akong himaya
handumon ko matag karon ug unya
ikaw langit ug yuta
AKONG PINANGGA…….

ULAY….

unya mihabol ang kangitngit
nga giduyugan sa ulan..
ug sa kalit lang nahanaw
ang bidlisiw sa adlaw..
oh, kahayag sa imong panagway
nga naulipon sa gugmang giatay..
inday paminawa
kabus kong gugma
nga kanimo akong gi gasa..
dili ko man mahatag
ang tanang bahandi ning
kalibutan apan inday,,
dungga intawn
ang alaot nga na
ULIPON sa GUGMANG GIATAY............

:D

[diehardbisdak]

^^ something's wrong with your posted lyrics:


"mga panumpaw ug pasalig ko" - should be "panumpa" only


"d ko kapugngan mahog ning mga luha" - should be "walug ni'ng mga luha"

[Ex!lE]

^^bai, unsay buot pasabot anang walug?

[amigo32]

di ba lawog o lawod?

lawog ning mga luha

ocean of tears

[Mercato]

Dah, giatay na gyud hinuon pataka lang ko ug cut wa’ay basa basa. Pasay’lo mga bai, sa labing tinuod karon pa ko makadungog niining makalingaw nga canta, courtesy ni windshear. Mao ni nag-una sa google search…

http://www.lyricsmagnet.com/song/THE+AMBASSADORS/ULIPON+SA+GUGMANG+GIATAY_lyrics_izllbi.html

^^ something's wrong with your posted lyrics:


"mga panumpaw ug pasalig ko" - should be "panumpa" only


"d ko kapugngan mahog ning mga luha" - should be "walug ni'ng mga luha"

Bitaw panumpa ang exacto. Pero maorag exacto ang mahu’og / mahog ning mga luha. Kay dili man na comun ang walug sa Mandaue ug Cebu


di ba lawog o lawod?

lawog ning mga luha

ocean of tears

Ang nahibaw-an ko sa Ocean of tears – Lawod ning mga luha. Lawod, lawom na na siya nga dagat.

:)

[diehardbisdak]

^^ i've been listening to that song a hundred times already, believe me it's "walug ni'ng mga luha" .....too bad for a diehardbisdak like me, i don't know what it means....

[diehardbisdak]

...though, i've heard this "walug ni'ng mga luha" from other Bisaya song....can't remember the title....

[amigo32]

mitulo na, mitulo na, ang luha ning mga mata..... sumpay bi

[Ex!lE]

^^what can i do, what can i do, my life is nothing w/o you..hahaha.. nanglaktud.

[Mercato]

^^ "Forgive me darling if I cry, come back to me where you belong..." :lol:

lisud lisud ni i-search ang canta ni Max Surban, Gihidlaw na Intawon Ako (Mitulo Na),...

[Ex!lE]

^^unsay buot ipasabot anang gihidlaw, bai? gimingaw ba?

[Mercato]

^^

mao gyud na,
To miss someone = gimingaw = gihidlaw

Gihidlaw is also another form of Gimingaw, but is less commonly used in Cebu City and surrounding areas, I'm not sure where is it a common word

[amigo32]

gihidlaw puede pod gamiton sa pagkaon nga dugay na wala matilawi.

bisag unsang pagkaon, bahala na mo kung unsa. hehehe

[Animo]

^^ Mao na! Kahinumdom man ko anang gihidlaw pero sa pagkaon ang pag-usa dili katong "gimingaw" o "to miss someone"

[amigo32]

gihidlaw sa pakighilawas puede pod. lol

[Mercato]

Mga bai!

I need help. Can some1 pls teach me how to embed a youtube image here so that instead of just a link there is a clickable image? For better presentation. Salamat antemano...

(Maayo sab nang guapo ang presentation dili tab-ang ba. Makauulaw kabugo pud intawon ni mercato uy :lol:)

[Mercato]

A Visayan Kundiman by Ruben Tagalog. Still searchin for the lyrics, gents... thank's for bearing with us.

lFZfgoivRa4

[Mercato]

Luz Loreto from Bohol sings:
azR47EruLdU


Pilita Corrales sings:
jBgsE4j3zu0

[Mercato]

Ruben Tagalog sings:
OKtvD7AClW0

[Mercato]

Ruben Tagalog sings another Visayan Kundiman:
AoVVdGtCSY4

[Mercato]

Susan Fuentes sings:
a5JumV1gVl8

[Mercato]

Pilita Corrales sings our most famous Kundiman:
zk2BO2i09_c

[Mercato]

Karaoke version by MrBahaw
7Pfvk9vWU5M


LIKHA and Kababayang Pilipino Rondalla perform:
e3fGr6ZQfBw


Trendy Usahay by lakeicao; music by South Border
6ShMfWEIJYc

[Wind Shear]

^^

mao gyud na,
To miss someone = gimingaw = gihidlaw

Gihidlaw is also another form of Gimingaw, but is less commonly used in Cebu City and surrounding areas, I'm not sure where is it a common word

Hidlaw is originally an Hiligaynon word of the same meaning. :)

[eonynx]

what is "murag" and "daghan"?:)

[Mercato]

Credits to Ruben Tagalog, who btw, is an Ylonggo/ Hiligaynon from Iloilo. :cheers:
waaaaaaa... gimingaw/ gihidlaw nako sa Cebu... :cry:


Murag / Mao'rag = somewhat / it looks like / resembles / tagalog - parang
Daghan = plenty / abundance / can be noun or adjective
:)

Thanks to bai Exile for the technology...

[eonynx]

^^thank you so much!:) my target kasi is to be able to really understand and speak cebuano like 1-2 years from now!

[Mercato]

^^

The pleasure is all mine. It's easy to crossover from one Visayan tongue to another; the basics are similar (you must've "someone" special in Cebu?:okay:)

Mabuhi ang tanang mga Visayans! :cheers:

[animasola]

bout ko'ng ikaw masayud,
ug paminawn mo,
kay kun pananglit,
yam-iran mo,
mga panumpa ug pasalig ko
kay kun ugaling
kalit kang mubiya,
d ko kapugngan mahog ning mga luha
kay ikaw akong himaya
handumon ko matag karon ug unya
ikaw langit ug yuta
AKONG PINANGGA…….

ULAY….

unya mihabol ang kangitngit
nga giduyugan sa ulan..
ug sa kalit lang nahanaw
ang bidlisiw sa adlaw..
oh, kahayag sa imong panagway
nga naulipon sa gugmang giatay..
inday paminawa
kabus kong gugma
nga kanimo akong gi gasa..
dili ko man mahatag
ang tanang bahandi ning
kalibutan apan inday,,
dungga intawn
ang alaot nga na
ULIPON sa GUGMANG GIATAY............


Can someone translate this into English? Maglisod ko'g sabot sa ubang words... Salamat kaayo! Mabuhi ang Bisrock! :banana:

[Mercato]

Oh, this should be fun... ngano english, sa tanan giud?

bout ko'ng ikaw masayud,
I want you to know

ug paminawn mo,
and for you to listen

kay kun pananglit,
because for instance

yam-iran mo,
you may sneer

mga panumpa ug pasalig ko
at my oath and promise

kay kun ugaling
because in the event

kalit kang mubiya,
you suddenly leave

d ko kapugngan mahog ning mga luha
I cannot prevent my tears to fall

kay ikaw akong himaya
because you are my miracle

handumon ko matag karon ug unya
I will cherish every now and then

ikaw langit ug yuta
you are heaven and earth

AKONG PINANGGA…….
my beloved

ULAY….
pure or genuine??? (wakaranai, wanako makasabot, no lo se)

unya mihabol ang kangitngit
and then darkness blankets

nga giduyugan sa ulan..
with the rhythm of the rain

ug sa kalit lang nahanaw
and at once vanishes

ang bidlisiw sa adlaw..
the rays of the sun

oh, kahayag sa imong panagway
oh, your light shines forth

nga naulipon sa gugmang giatay..
that was enslaved by love (struck by cholera???)

inday paminawa
please listen lady

kabus kong gugma
my love sincere

nga kanimo akong gi gasa..
that I dedicate to you

dili ko man mahatag
though I may not give

ang tanang bahandi ning
all the things of this

kalibutan apan inday,,
world but lady

dungga intawn
please listen

ang alaot nga na
the unfortunate one who is

ULIPON sa GUGMANG GIATAY............
Enslaved to love (struck by cholera???)


:)

[Ex!lE]

^^giATAY - Liver. :rofl::runaway:

[animasola]

Oh, this should be fun... ngano english, sa tanan giud?

:)

Kay dili man kaayo ko kasabot ug Spanish or any other language for that matter as much as I can understand English... Sorry ug salamat kaayo bai Mercato! woo-hoo! :banana:

[Mercato]

^^Wa’ay caso, wa’ay sapayan. Nahibu’ong lang ko nga tibuok canta. Abi kog just a few words ang imong guikinahanglan.
:)

^^giATAY - Liver. :rofl::runaway:

:hilarious
Pamalikas man nang Giatay, pero usa pud na ka sakit sa mananap. Nakugang bitau ko nga gigamit tapad sa Gugma. :lol:

Pananglitan, when I was a young kid, nag World War III didto sa among lugar sa Cebu kay nangamatay ang tunga sa poultry sa akong tiya. Unya ang usa ka silingan nga tiyo milibak nga Giatay man tong mga manok ni Inday. Misurok ang dugo ni tiya pagkabati ug gisu’ong hasta gibato gyud niya ang balay nila ni tiyo dodong. Pastilan, ha ha ha… Giatay is also a chicken liver disease. Mao’rag haduol sa chicken cholera … daghang salamat, otra vez, bai exile…

:)

[Sizaryan]

^^ my favorite song. haha

[diehardbisdak]

what is "murag" and "daghan"?:)


murag = short for "mura og"


Ex.

Mura'g kauwanon lagi!

[habagatcentral1]

May I ask:

What is "Daw Sama sa Iro"? .. Its another song by The Ambassadors.

Thanks! :)

[amigo32]

like a dog.

like a bitch- ba? hehehe ambot

[diehardbisdak]

^^ meaning: like a dog!

[Ex!lE]

^^unsa man ang tagalog o english term sa "daw"?

[diehardbisdak]

^^ "daw" = it seems / feels like / looks like : "parang" in tagalog (not sure though)

[Sinjin P.]

daw/raw is also a Tagalog term of the same meaning

[Wind Shear]

If you say "daw", that means there is a degree of uncertainty of what the speaker is saying.

[bukid]

^^

mao gyud na,
To miss someone = gimingaw = gihidlaw

Gihidlaw is also another form of Gimingaw, but is less commonly used in Cebu City and surrounding areas, I'm not sure where is it a common word

gihidlaw naa na sa samar bai. gimingaw na sa leyte.

kanang dragon "abat" mana kanang dakoun na kwaknit na puwag mata ug naay kaayo sa baba mao na ang binuhi sa aswang.

dugaydugay ko nawala dri kay busy na ta sa bukid. maypa mo gasigi ra mog dukduk dri.

[Mercato]

^^^^ Bai bukid! Maayong pag-abot. Basig ang “bukid” sa inyo tagpila ka hectarya nga hacienda na na. ;) Lain pa’y ato, basig na’a sa inyo ang pu’ong nga “Ulay” ug “walug ning mga luha” or diri sa amo “mahog ning mga luha”.

Aw o diay no? Nakalimot ko sa abat kay nagsige kog hunahuna sa sigbin nga wa’ay pako. Sayon ra mag post kon mubo ra; dili man moabut ug 5minutos gain. :colgate:

Ang akong gikalingawan ron pamati ug mga karaang kanta. Pero hapit na sab ko mahanaw tungod sa cycle sa trabaho; kadto bitawng awahi nawa’a man kog 4 ka bu’an. :goodbye:

[amigo32]

^^^^ Bai bukid! Maayong pag-abot. Basig ang “bukid” sa inyo tagpila ka hectarya nga hacienda na na. ;) Lain pa’y ato, basig na’a sa inyo ang pu’ong nga “Ulay” ug “walug ning mga luha” or diri sa amo “mahog ning mga luha”.

Aw o diay no? Nakalimot ko sa abat kay nagsige kog hunahuna sa sigbin nga wa’ay pako. Sayon ra mag post kon mubo ra; dili man moabut ug 5minutos gain. :colgate:

Ang akong gikalingawan ron pamati ug mga karaang kanta. Pero hapit na sab ko mahanaw tungod sa cycle sa trabaho; kadto bitawng awahi nawa’a man kog 4 ka bu’an. :goodbye:


kulbaan man ko anang "hapit na mahanaw", mora mag himatyon.:lol:
ingna na lang gud hapit na ka molarga.:lol:

[diehardbisdak]

^^ himatyon = nag-pinal

[Mercato]

^^

:rofl:

di sab tawon oi!! di man sab ko molarga kay magpuyo ra man ko diri sa trabaho. maghupo hupo lang ko sa kalibunan magsud-ong sa mga post. :lol:

mopanaw = himatyon = nagpinal = about to die

mahanaw = mawagtang = to disappear

[amigo32]

mawagtang = sa cebu na sya gamit kaayo no?


sample.

mawagtang na imong agtang.

[Mercato]

ensacto. gamit kaayo sa Cebu. Apan maayo na lang nga mawagtang ang agtang kay buot pasabot gituboan diay ug buhok.

Ang kuyaw kun molapad ang agtang...!!!:lol: (Hain na tong kanta ni Yoyoy Villame bahin sa Opao...)

[sugbuanon]

share lang.. mao ni istorya ako gihimo bahin sa "vasectomy" para sa assignment sa ako miga na nursing.. kalingawi lng ninyo ug basa.. :D

Ako c Isyot S. Daogdaog, lumulopyo sa Barrio Karagala, Asturias, Cebu. Usa ako ka minyo nagpuyo uban sa akong asawa, ug nagbunga ang among panaghigugmaay ug 5 ka anak. Usa ra ako ka ultimo na magdadaro ug mao rakanay akong panginabuhi ug maoy bugtong nagbuhi sa akong pamilya. Mao rakana ang akong buhat sa tibuk adlaw unya inig abot sa kagabi-on human sa panihapon wala ny lain mahimo kundi ang maglingkod ilawm sa dakong kahoy maglantaw sa mahayag na buwan uban sa masidlak na mga bituon. Usahay maggitara-gitara sa sonata na mga bisaya na maoy among na andan na among kanta-kantahon kay wala jud kamiy telebisyon dire.

Nangandoy mi na makada-og mi sa WOWOWEE aron mapun-an ang among adlaw-adlaw na gimbuhaton kay dire man gud nagsugod ang akong problema kay sa panahon wala nakoy mabuhat inig saka nako sa balay mao jud ang akong makit-an ang akong asawa naghigda-higda sa lantay. Mao bitaw na ang hinungdan na daghan mi ug anak. Gawas na mingaw ang among lugar pirte pa jud tugnawa panahon sa kagabhi-on.

Usahay ako gud kay dag-unon kayo ug pugos unya akong asawa magsige ug pananday mao na mo init sad dayon ang akong tingkoy mao na mahitabo jud ang dakong jerjer. Mao na karon nangita mi ug paagi na dili na mapun-an ang among 5 ka anak. Ang2 mansad ipatahi nako ang bangag sa akong asawa wala nakoy lingaw. Unya ang-ang mansad akong bunal akong ipaputol wala nakoy ugay-ugayon. Mao na nakadesisyon ko na molugsong sa among lungsod aron mangayo ug tambag sa among bantugan na doctor na si Dr. Nilo Butay kung unsay maayong paagi para dili na mapun-an ang among mga bata.

Wala damti ug usa ka semana nibalik ako sa iyang clinica ug iyang gihatag ang tubag sa akong problema. Unya wala ko nagduha-duha gisunod ko ang iyang tambag na mao ang Vasectomy. Ang buot pasabot sa vasectomy kay mao diay ang pagputol sa tubo sa imong itlog human isilyo aron dili na makabuntis ang imong asawa. Wala damti ug 30 ka minutis nahuman dayon ang akong operasyon. Dako ang akong pasalamat sa NGO sa among lungsod na maoy nisuporta sa akong operasyon. Ug tungod ni ini dako akong pasalamat kay dako ang na usab sa among lawasnong kalipay. Ti-awmuna, pamahaw, pani-udto ug panihapon kay jerjer usahay mamuwaw pa. Kinsa gud tawn ang dili malipay ana.

[Wind Shear]

^^ :lol:

Aw hinuon, mao man sad ang gamit sa vasectomy.

[fil07]

Maayong adlaw!

[Animo]

Proem

Last Sunday I failed to mention that the Makati firm that wants to hire Boholanos for a Call Center job will be the one to come here in Tagbilaran City. They offer high salaries and full benefits. For interview reservation please call cell phones numbers 0917-8291223 or 0915-9016976 or landline # (02) 8927893.

Last November 2, 2007 the University of Bohol and the Tirol family celebrated the 100th birth anniversary of Atty. Victoriano D. Tirol. He was University of Bohol's first President, a great educator and great father.

Today November 4, we also celebrate the birthday of the Boholano former President of the Philippines Carlos P. Garcia.

As a tribute to CPG we will discuss his translation of the national anthem to Bisayan. This translation was based directly from Spanish, a language that CPG spoke well.

The National Anthem

The Marcha Nacional (National March) was first composed in music by Julian Felipe. It was played the first time during the celebration of independence on June 12, 1898 at Kawit, Cavite. It did not have lyrics. Later on, the poet Jose Palma was commissioned to put the Spanish lyrics to fit the music. When it was completed, the whole composition was adopted as the National Anthem.

Theme of the Spanish Lyrics

When the lyrics were composed, the Filipinos were still fighting a revolution against Spain. The thrust of the wordings is about the people offering their lives and services to the country. It was in the "active sense" and full of vigor.

The Pilipino translation was finalized on May 26, 1956 through Department of Education Order No. 5, s-1956 signed by the Secretary of Education G. Hernandez Jr.

I do not know whether it is by design or omission, the Tagalog translation we sing today is rendered in the passive sense. It is now about the country serving or acting towards the people instead of the original sense that the people serve the country.

The English version by Camilo Osias that we sang when we were yet young was a different case. It was not a translation but another set of poetic words composed to fit the music. It was similar to the Spanish original but couched in such a way that it will not offend the American colonizers.

How They Differ


The original Spanish lyrics says:


Tierra adorada (Land adored)
Hija del sol de Oriente (Child of the sun of the Orient)
Su fuego ardiente (Your ardent fire)
En ti latiendo esta (Is palpitating in us)


It is very clear, the action is to be done by the singer to his country.


The Tagalog translation says:


Bayang magiliw (Loving country)
Perlas ng Silanganan (Pearl of the Orient)
Alab ng puso (Fervor of the heart)
Sa dibdib mo'y buhay. (Is alive in your breast)

The sense is now reversed. The prefix "ma" in magiliw indicates that the bayan (country) is the one that loves. In the original sense it is the singer who loves his country. To capture the original sense the Tagalog words should be ginigiliw and not magiliw. If it is difficult to fit in the notes, then iniibig would still fit.


The last two lines in the Spanish original has the English sense, "Your ardent fire is palpitating in us." However, the Tagalog translation put the "ardent fire or fervor still in the country and not in the singer". It is apparent that the Tagalog translations have a "colonial mentality." They were careful not to offend American sensibilities.


CPG's Bisayan translation says:


Yutang hinalaran (Land adored)
Anak sa adlaw's sidlakan (Child of the sun of the Orient)
Ang kayo's kalag mo (The fire in your soul)
Nagsiga's among dughan (Is burning in our breast)


This translation of CPG captures the original Spanish sense of the singer acting or praising his country.


The last stanza of the Spanish original says:


Tierra de dichas, de sol y de amores (Land of honors, of the sun and loves)
En tu regazo dulce is vivir (In your lap is sweet to live)
!Es una Gloria para tus hijos (It is a glory for your sons)
Cuando ofenden, por ti morir! (When you are offended, to die for you)

The Tagalog version says;


Lupa ng araw, ng luwalhati't pagsinta (Land of the sun, of glory, and love)
Buhay ay langit sa piling mo (Life is heaven in yoru side)
Aming ligaya, na pag may mang-aapi (It is our happiness, when there will be oppressors)
Ang mamatay nang dahil sa iyo. (To die because of you)

In the original Spanish the singer will wait for an offender or oppressor and gladly die fighting for the country. In the Tagalog version, is vague and misleading. The singer will gladly die when there will be oppressors and the "because of you" is not clear. Is it the oppressor or the country? And besides, oppressors are always present. In the original the singer will wait for an offense but in the Tagalog version, the singer will immediately die. Maybe it's the reason why many Filipinos are going abroad. They do not want to die even if there is no offense.


CPG's Bisayan Translation

CPG was a poet and not a musician. His Bisayan translation captures the original Spanish sense but it is very difficult to sing because the syllables sometimes do not fit the musical notes.


Balaang Awit Nasodnon
Hubad ni: Carlos P. Garcia


Yutang hinalaran
Anak sa adlaw's sidlakan
Ang kayo's kalag mo
Nagsiga's among dughan
Yutawhan sa gugma
Duyan sa mga bayani
Walay manunulong
Kanimo mag-ulipon
Sa bughaw mong langit
Sa kabukiran ug sa kadagatan
Nagdilaab ang nindanag sa balak
Sa mahal mong kagawasan
Bandila mo nga sa panggubatan


Nagbanwag sa kadaogan
Ang iyang adlaw ug mga bituon
Dili gayod mapalong
Yuta sa adlaw sa kalipay ug gugma
Sa sabakan mo tam-is ang kinabuhi
Apan himaya namo ang kamatayon
Pagbuntog sa imong manunulong.
In the last stanza, CPG's translation is clear that the purpose of dying is to defeat the invaders and not to die due to the presence of the oppressors.

http://www.theboholchronicle.com/opinion.php?issue=295&s1=3907&s2=3912&s3=&s4=&s5=3911&s6=1020&s7=&s9=&s10=

[animasola]

^^Cool.

[LordCarnal]

Para sa mga Lalaki ug Babae..



Para sa mga lalaki....


1. kamong mga laki, kung mo tan-aw gani
ang mga babae sa inyo, ayaw pod pag
feeling2x
nga naka angay mi nu? maka turn off na
sha...

2. kung mag ask gani mo date, ayaw kayu
mo ngisi nga mura nag maniac tan-awon kay
mahadlok pod baya mi...

3. kung mo sabay gani mo sa amo, pag
sinina pod mog tarong dili nang murag
tambay...para mo samot mig ka in lab ninyo bah...
pamulbos gamay, pangkolon gamay... panudlay
gamay...

4. kung manguyab na gani mo, ayaw ug sulti
nga "pwede ko manguyab nimo? or naa koy
chance?" kay kung tubagon namo na, mura
nag gisugot mo namo...

5. kung sugton na gani mo namo, taronga
pod mi oi... dili kay biyaan na lang!
usahay himuon
pang sulugoon... maid inyong gipangita?

6. do not forget to remind us that you love
us... para kiligon sad mi panagsa...

7. ayaw mog pangita ug lain kay wa nay lami!

8. kung makigbulag na gani mo, ayaw ninyo
ingna ang girl nga "you're just nothing
to me now,
understand!? " hehehe... sakit baya nah....

9.aya w pud ninyo hulata nga kami mouna ug
pansin ninyo if ever magkita ta somewhere..
mao ra to... walay masuko ha.... :)


Para sa mga babae...

1. Kung muingon mi nga gwapa ka, ayaw
dayon tubag ug "atik!"...Panagsa ra mi
mu dayg ug
gwapa...obyusl eh, kung gitawag ka
nga "gwapa" naa jud mi enteres nimo...kinsa
man sad kuno ang tarong nga laki tawagon
kang "bati'g nawng!" atubangan sa
kadaghanan...D i kaha mi katilaw ug plying
kick ana?

2. Mangutana gani mi kung kanus-a imong
RD ug kung abelabol ba ka ana, kana
nagpasabot kung pwede ba ka ma detdet
(DATE ba sa ininggles)...ayaw sa mi baraha
kay magutana lagi mi nimu ug strait...amo
lang gityming-tyming kay mauwawon man
sab tawn mi mga kwanggolon...

3. Kung nakabantay na ka nga nagsige na mi
ug sunod-sunod nimo, maka-baynte na mi
ug grit nimo gud morning, or ikaw na lang
pirmi tagdon, makig dungan ug uli bisan nort
ug sawt, langit ug lupa ang gilay-on sa
atong
balay wid matching "Ako lang dala sa imo
tings beh!", kana ganahan jud mi nimo...
Pero sa pirmi natong kinuyog ug detdet
(DATE sa ininggles pa), ayaw sad pangutana
ug dali-dali "Wat r we?" or sa binisaya pa,
"Unsa man jud diay ta?"...Inahak, makulbaan
sad mi gamay...we also feel a bit presyur...
Kalma lang gud...musulti lagi mi in dyu
taym. =)

4. Kung kahibaw na jud ka nga ganahan mi
nimo kay nisulti na man jud mi (hala ka!)
Ayaw sad sige hisgot sa imo Ex-boypren
oi...i ts hurt man sad...not unlis kung
nisturya
ka sa panahong gigukod siya sa inyong IRO
nga nisutoy siya ug dagan kay por syur
I will lap wid u.

5. Hangyo lang sad, kung nakakita ka sa
imong crush o di ba kaha nakakita ka ug laki
nga purting gwapoha, ayaw sad panguhit
namo, "Gwapo kay siya noh?" Hala plis! Laki
intawn mi ug dili pud mi kiligon sa imong
crush... Masuko ra ba mo mu comentaryo
mi, "Gwapo pa man akong lolo ana!"

6. Sa panahon nga mag-date na tah, por syur
kami man jud gasto, be konsyus wid yor
dayet ha para konsyus pud mi sa among
bulsa...kun g kada adlaw na ta date ug
nakabantay mo nga chippy ug tubig na lang
among gi-order, KKB na ta ha...salamat sa
pagsabot.

7. But op cors labaw sa tanan, ayaw kaayo ni
ninyo siryusuha kay basin mu comantaryo
mo, mapikon mo ug ibalik ni ninyo nako,
mamisti mo....Dyok dyok ra ni...

8. Pero kung dili na jud madala kay naglagot
jud mo mga babaye ani...Iporward sa tanang
babaye nga kaila ninyo nga wala pa
makabasa.... Pag porma dayon mo ug grupo
nga Gabriella (lugar ninyo) chapter....

9 . Sa mga lalake, kalingawi ninyo ug porward
pero ayaw sa inyong naibgan kay basin
instant basted niya mo ana!

Pahabol: Kung magpakuyog mo
mirkado...ayaw pud mi paalsaha ug usa ka
sakong bugas... Kilo-kiloha pud na...

[habagatcentral1]

This is my translation of a popular Visayan song to Hiligaynon:

Original Cebuano:
Igigkumot-kumot
sa dakung kamot
ang dughan mong pagkadaku
daku sa gugma...

..kalit gibya-an, ikaw nga nag-hilak
mao ang dagway mo, kun sa samin makabu-ak
igigkumot-kumot

In Hiligaynon/Ilonggo:
Ginkumos-kumos
Sa dakung kamut
Ang dughan mong pagka-daku
Daku sa Gugma

Gulpi nga ginbay-an, ikaw nga nagahibi
Amo ang nawung mo kon sa piho maka-guba
Ginkumos-kumos. :D

The two languages are quite similar in some words.

[diehardbisdak]

^^ i think it's "gikumot-kumot" not "Igigkumot-kumot" ....hehehhehe!

[habagatcentral1]

^^ Basta mao na bai, gikumot-kumot. The song is quite popular here in Iloilo by the way. :D The last popular Cebuano music invasion here was during the era of RnB...Reggae Na Bisaya in which Junior Kilat was known here and made chart-toppers in the local radio stations.

[marxman]

maayong buntag udto mga bisaya!!!

[habagatcentral1]

^^ Asa ka ron bai? Nganu udto? :D

[diehardbisdak]

maayong buntag udto mga bisaya!!!


buntag = morning

udto = noon


....hhehehheheh!

[habagatcentral1]

^^Basin 11AM na diha, wahehehe!!! :D udto buntag. :D

[diehardbisdak]

... guys, are you familiar with these "slang" words in Cebu?


- mamords (other known terms: bigot, sinaw or hubag)

- parchie (buang, kalogon)

- mokels / moklo (inosente or in english: naive)

[habagatcentral1]

add this up, IMO its Bisaya slang expression:

"Pag-chor diha oi!/Pag-chor oi!" :D

[diehardbisdak]

Did the slang word "jer-jer" come from Cebu? ...here in Saudi Arabia, there is this word "gir-gir" meaning, talking or speaking...

[habagatcentral1]

^^ Matud nila, diha kuno.

[diehardbisdak]

.... here, they also have the word "dug-dug" meaning, "sex" or sa atoa pa, "makighilawas"


....na-a pa sab sila'y "sim-sim" meaning, "the same"


*** but i think these are colloquial terms

[flesh_is_weak]

what about

"Sem-Sem"

that serves as the opening word for those children's hand games, where does it come from?

[Wind Shear]

.... here, they also have the word "dug-dug" meaning, "sex" or sa atoa pa, "makighilawas"


Kon sa tinigulang pa, magremedyo.

Mahimo sad ug tariki, or tars, ug upa. :tongue2:

[animasola]

... guys, are you familiar with these "slang" words in Cebu?


- mamords (other known terms: bigot, sinaw or hubag)

- parchie (buang, kalogon)

- mokels / moklo (inosente or in english: naive)

ahh... mao diay pasabot sa moklo! :lol:
Thanks diehard!

Didn't the songs "Hubagang Ate Oi" and "Charing" come from Davao?

[habagatcentral1]

More Bisaya slang pa? :D

[Sinjin P.]

... guys, are you familiar with these "slang" words in Cebu?


- mamords (other known terms: bigot, sinaw or hubag)


Isn't it Mamards? :D

[animasola]

^^A possible variation, but from what I know, it's mamords. My friend from highschool kept on using Cebuano Slang such as mamords, moklo, pag-chur oi, hubag, tariki, jer-jer and the like. :D

[diehardbisdak]

^^ the word "mamords" was originally used as a description of a toy we called in Cebuano as "jolen" .....if one say "mamords", meaning the "jolen" is first class or good quality .....but then, this slang word was also used as an adjective describing a girl who is very beautiful and with flawless skin ..... like: "bai, mamords kaayo imong girlfriend"

...sometimes, we also used the term "white leghorn" or "bantres" to describe a beautiful girl....hehehhehehe!

[Ex!lE]

white leghorn kung flawless ug puti ug legs, bai. :)

[diehardbisdak]

^^ yeah.... mao na akong pasabot sa white leghorn....