KouFa.
August 26th, 2008, 06:24 PM
O Λευκός Πύργος «κάψουλα ιστορίας»
Τρία χρόνια αφότου «χάθηκαν» μεταξύ τους, Θεσσαλονίκη και Λευκός Πύργος συναντιούνται ξανά. Το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου το μνημείο - σύμβολο της πόλης θα ανοίξει και πάλι την κλειστή επί τριετία πόρτα του για το κοινό, υποσχόμενο ανανεωμένο ενδιαφέρον.
Ως «Λευκός Πύργος - Θεσσαλονίκη» στο εξής και όχι ως «Μουσείο Πόλης της Θεσσαλονίκης», όπως σχεδιαζόταν μέχρι πρότινος να ονομαστεί, το μνημείο θα φιλοξενεί στα μόλις 450 τετραγωνικά μέτρα του εσωτερικού του μία συμπυκνωμένη εκδοχή των 2.300 και πλέον χρόνων ιστορίας της πόλης, όπως την αποτυπώνει η νέα μεγάλη μόνιμη έκθεση που οργανώνει το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Τα εγκαίνια θα γίνουν κατά πάσα πιθανότητα από τον υπουργό Πολιτισμού, Μ. Λιάπη, κατά το διάστημα της λειτουργίας της 73ης ΔΕΘ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι εργασίες των αρχαιολόγων για την προετοιμασία της έκθεσης είχαν ολοκληρωθεί εδώ και αρκετούς μήνες, το μνημείο παρέμενε όμως κλειστό, καθώς έπρεπε να ολοκληρωθούν και οι εργασίες ανάπλασης του περιβάλλοντος χώρου του -τουλάχιστον κατά το μεγαλύτερο μέρος τους.
Διαχρονικά
Η έκθεση «Λευκός Πύργος - Θεσσαλονίκη» επιχειρεί να προβάλει τα στοιχεία που διακρίνουν διαχρονικά την πόλη -κυρίως τον αστικό και κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της. Oπως επισημαίνει στον «Α» η διευθύντρια του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, Αναστασία Τούρτα, «η Θεσσαλονίκη, από την ίδρυσή της το 315 π.Χ. και σε όλη σχεδόν την ιστορική της διαδρομή, παρέμεινε σημαντικό αστικό κέντρο, κάτι που ισχύει για ελάχιστες μόνον άλλες πόλεις στην Ευρώπη, όπως η Κωνσταντινούπολη και η Ρώμη. Oι περισσότερες σύγχρονες ευρωπαϊκές πόλεις πέρασαν φάσεις στην ιστορία τους που έχασαν τον αστικό τους χαρακτήρα, ξέπεσαν ακόμη και σε επίπεδο χωριού».
Η μουσειολογική προσέγγιση της νέας έκθεσης βασίζεται κυρίως στη χρήση πολυμέσων και όχι τόσο στην παρουσίαση αρχαιολογικών ευρημάτων. Στους έξι ορόφους του Λευκού Πύργου ξεδιπλώνεται μία σειρά από θεματικές ενότητες που καλύπτουν τα σημαντικότερα κεφάλαια στη ζωή της Θεσσαλονίκης: τους μεγάλους σταθμούς στην ιστορία της από την ίδρυσή της μέχρι τα νεότερα χρόνια, την ανθρωπογεωγραφία της, την πολεοδομική της εξέλιξη, τη θέση της ως κόμβου χερσαίων και θαλάσσιων δρόμων, την πνευματική και πολιτιστική ζωή της. Παράλληλα, ψηφιακός χάρτης που θα βρίσκεται στο ισόγειο θα απεικονίζει τους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία και τα μουσεία της πόλης και θα παρέχει ένα πλήθος πληροφοριών, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να παίρνει μια «μυρωδιά» από τη ζωή της πόλης.
Με φαντασία
Η νέα έκθεση θα έχει ενδιαφέρον όχι μόνο για τους επισκέπτες που επιθυμούν να γνωρίσουν την πόλη, αλλά και για τους κατοίκους της, καθώς θα αποτελεί ένα είδος κέντρου πληροφόρησης για τη Θεσσαλονίκη. «Χρειάστηκε να επιστρατεύσουμε αρκετή φαντασία και ευρηματικότητα ώστε να διαχειριστούμε έναν τόσο μεγάλο όγκο πληροφοριών μέσα σε μόλις 450 τ.μ. Επιπλέον, για τις ανάγκες της έκθεσης έγιναν αρκετές καινοτομίες. Για παράδειγμα, εφαρμόστηκε βιοκλιματικό μοντέλο σε συνεργασία με το ΑΠΘ προκειμένου να εξασφαλιστεί σταθερό κλίμα στο εσωτερικό του μνημείου, όπου είχαμε να αντιμετωπίσουμε μεταξύ άλλων το πρόβλημα της υγρασίας», εξηγεί η κ. Τούρτα.
Μνημείο με ιστορία τουλάχιστον 600 χρόνων, ο Λευκός Πύργος λειτούργησε μόλις την τελευταία 20ετία ως εκθεσιακός χώρος. Το 1985, έπειτα από μία σειρά αναστηλωτικών εργασιών, παρουσιάστηκε στο εσωτερικό του η μόνιμη έκθεση «Θεσσαλονίκη: Ιστορία και Τέχνη» έως το 1994, οπότε άνοιξε το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και τα εκθέματα μεταφέρθηκαν σταδιακά σε αυτό. Το 2001 φιλοξενήθηκε στο Λευκό Πύργο η μεγάλη έκθεση «Καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο», στο πλαίσιο της διοργάνωσης «Ωρες Βυζαντίου, Εργα και Ημέρες στο Βυζάντιο» και το 2002 η έκθεση «Aθως: Αποτυπώσεις και Μνήμες», ενώ την άνοιξη του 2005 το μνημείο έκλεισε λόγω των εργασιών ανάπλασης του περιβάλλοντος χώρου του. Ταυτόχρονα, άρχισαν οι εργασίες αναδιαμόρφωσης του εσωτερικού του από τους αρχαιολόγους.
Παράλληλα με τα εγκαίνια της νέας έκθεσης στο Λευκό Πύργο θα τεθεί σε λειτουργία και ο διαδικτυακός τόπος του μνημείου από το υπουργείο Πολιτισμού.
O περίβολος
Μια πρώτη γεύση της πλατείας του Λευκού Πύργου, μετά τα έργα ανάπλασης που πραγματοποιήθηκαν -και συνεχίζονται σε ένα τμήμα-, παίρνουν ήδη οι Θεσσαλονικείς, καθώς αποκαλύφθηκε το μνημείο, που βρισκόταν επί 3 και πλέον χρόνια πίσω από προστατευτικές λαμαρίνες.
Εν όψει των εγκαινίων της έκθεσης, έχουν επιταχυνθεί οι ρυθμοί, προκειμένου να ολοκληρωθούν και τα έργα στο υπόλοιπο τμήμα της πλατείας, καθώς και στον παρακαμπτήριο δρόμο επί της Λ. Νίκης, ο οποίος θα χρησιμοποιείται για ολιγόλεπτη στάση των τουριστικών λεωφορείων και αποβίβαση - επιβίβαση των τουριστών και επισκεπτών του μνημείου.
Oι λαμαρίνες έχουν μετακινηθεί και καλύπτουν τις δημόσιες τουαλέτες, οι οποίες μπορεί μεν να έχουν ολοκληρωθεί, όμως δε δίνονται σε χρήση πριν από τα εγκαίνια, υπό το φόβο καταστροφών.
Στη νέα πλατεία του Λ. Πύργου, που προκάλεσε αρκετές αντιπαραθέσεις, κυριαρχεί ο οκτάγωνος οχυρωματικός περίβολος. Το περιτείχισμα του μνημείου που εντοπίστηκε κάτω από το έδαφος, αφού μελετήθηκε και φωτογραφήθηκε, καλύφθηκε με στρώμα από «κροκάλα» και στη συνέχεια αποτυπώθηκε πάνω από το έδαφος σε ύψος 40 - 45 εκατοστών. Για την κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν τα ίδια υλικά με αυτά του πραγματικού περιτοιχίσματος, από το ίδιο λατομείο.
Παράλληλα, διαμορφώθηκαν ο χώρος πρασίνου και η είσοδος στο μνημείο. Για το φωτισμό, που ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί, χρησιμοποιούνται τόσο επιφανειακά όσο και ενδοδαπέδια φωτιστικά, τα οποία θα αναδεικνύουν το μνημείο.
Ταυτόχρονα, έγιναν και οι εργασίες μετατόπισης όλων των δικτύων (ΔΕΗ, ΕΥΑΘ, φυσικού αερίου), ώστε να μη χρειαστεί σε περίπτωση βλάβης να σκαφτεί ο χώρος και απομακρύνθηκαν τα τρία περίπτερα και το αντλιοστάσιο.
Το συνολικό κόστος του έργου, σύμφωνα με την αντιδημαρχία Αρχιτεκτονικού, αναμένεται να φτάσει μετά τα πρόσθετα έξοδα περίπου στα 2,5 εκατ. ευρώ.
Τρία χρόνια αφότου «χάθηκαν» μεταξύ τους, Θεσσαλονίκη και Λευκός Πύργος συναντιούνται ξανά. Το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου το μνημείο - σύμβολο της πόλης θα ανοίξει και πάλι την κλειστή επί τριετία πόρτα του για το κοινό, υποσχόμενο ανανεωμένο ενδιαφέρον.
Ως «Λευκός Πύργος - Θεσσαλονίκη» στο εξής και όχι ως «Μουσείο Πόλης της Θεσσαλονίκης», όπως σχεδιαζόταν μέχρι πρότινος να ονομαστεί, το μνημείο θα φιλοξενεί στα μόλις 450 τετραγωνικά μέτρα του εσωτερικού του μία συμπυκνωμένη εκδοχή των 2.300 και πλέον χρόνων ιστορίας της πόλης, όπως την αποτυπώνει η νέα μεγάλη μόνιμη έκθεση που οργανώνει το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Τα εγκαίνια θα γίνουν κατά πάσα πιθανότητα από τον υπουργό Πολιτισμού, Μ. Λιάπη, κατά το διάστημα της λειτουργίας της 73ης ΔΕΘ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι εργασίες των αρχαιολόγων για την προετοιμασία της έκθεσης είχαν ολοκληρωθεί εδώ και αρκετούς μήνες, το μνημείο παρέμενε όμως κλειστό, καθώς έπρεπε να ολοκληρωθούν και οι εργασίες ανάπλασης του περιβάλλοντος χώρου του -τουλάχιστον κατά το μεγαλύτερο μέρος τους.
Διαχρονικά
Η έκθεση «Λευκός Πύργος - Θεσσαλονίκη» επιχειρεί να προβάλει τα στοιχεία που διακρίνουν διαχρονικά την πόλη -κυρίως τον αστικό και κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της. Oπως επισημαίνει στον «Α» η διευθύντρια του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, Αναστασία Τούρτα, «η Θεσσαλονίκη, από την ίδρυσή της το 315 π.Χ. και σε όλη σχεδόν την ιστορική της διαδρομή, παρέμεινε σημαντικό αστικό κέντρο, κάτι που ισχύει για ελάχιστες μόνον άλλες πόλεις στην Ευρώπη, όπως η Κωνσταντινούπολη και η Ρώμη. Oι περισσότερες σύγχρονες ευρωπαϊκές πόλεις πέρασαν φάσεις στην ιστορία τους που έχασαν τον αστικό τους χαρακτήρα, ξέπεσαν ακόμη και σε επίπεδο χωριού».
Η μουσειολογική προσέγγιση της νέας έκθεσης βασίζεται κυρίως στη χρήση πολυμέσων και όχι τόσο στην παρουσίαση αρχαιολογικών ευρημάτων. Στους έξι ορόφους του Λευκού Πύργου ξεδιπλώνεται μία σειρά από θεματικές ενότητες που καλύπτουν τα σημαντικότερα κεφάλαια στη ζωή της Θεσσαλονίκης: τους μεγάλους σταθμούς στην ιστορία της από την ίδρυσή της μέχρι τα νεότερα χρόνια, την ανθρωπογεωγραφία της, την πολεοδομική της εξέλιξη, τη θέση της ως κόμβου χερσαίων και θαλάσσιων δρόμων, την πνευματική και πολιτιστική ζωή της. Παράλληλα, ψηφιακός χάρτης που θα βρίσκεται στο ισόγειο θα απεικονίζει τους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία και τα μουσεία της πόλης και θα παρέχει ένα πλήθος πληροφοριών, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να παίρνει μια «μυρωδιά» από τη ζωή της πόλης.
Με φαντασία
Η νέα έκθεση θα έχει ενδιαφέρον όχι μόνο για τους επισκέπτες που επιθυμούν να γνωρίσουν την πόλη, αλλά και για τους κατοίκους της, καθώς θα αποτελεί ένα είδος κέντρου πληροφόρησης για τη Θεσσαλονίκη. «Χρειάστηκε να επιστρατεύσουμε αρκετή φαντασία και ευρηματικότητα ώστε να διαχειριστούμε έναν τόσο μεγάλο όγκο πληροφοριών μέσα σε μόλις 450 τ.μ. Επιπλέον, για τις ανάγκες της έκθεσης έγιναν αρκετές καινοτομίες. Για παράδειγμα, εφαρμόστηκε βιοκλιματικό μοντέλο σε συνεργασία με το ΑΠΘ προκειμένου να εξασφαλιστεί σταθερό κλίμα στο εσωτερικό του μνημείου, όπου είχαμε να αντιμετωπίσουμε μεταξύ άλλων το πρόβλημα της υγρασίας», εξηγεί η κ. Τούρτα.
Μνημείο με ιστορία τουλάχιστον 600 χρόνων, ο Λευκός Πύργος λειτούργησε μόλις την τελευταία 20ετία ως εκθεσιακός χώρος. Το 1985, έπειτα από μία σειρά αναστηλωτικών εργασιών, παρουσιάστηκε στο εσωτερικό του η μόνιμη έκθεση «Θεσσαλονίκη: Ιστορία και Τέχνη» έως το 1994, οπότε άνοιξε το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και τα εκθέματα μεταφέρθηκαν σταδιακά σε αυτό. Το 2001 φιλοξενήθηκε στο Λευκό Πύργο η μεγάλη έκθεση «Καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο», στο πλαίσιο της διοργάνωσης «Ωρες Βυζαντίου, Εργα και Ημέρες στο Βυζάντιο» και το 2002 η έκθεση «Aθως: Αποτυπώσεις και Μνήμες», ενώ την άνοιξη του 2005 το μνημείο έκλεισε λόγω των εργασιών ανάπλασης του περιβάλλοντος χώρου του. Ταυτόχρονα, άρχισαν οι εργασίες αναδιαμόρφωσης του εσωτερικού του από τους αρχαιολόγους.
Παράλληλα με τα εγκαίνια της νέας έκθεσης στο Λευκό Πύργο θα τεθεί σε λειτουργία και ο διαδικτυακός τόπος του μνημείου από το υπουργείο Πολιτισμού.
O περίβολος
Μια πρώτη γεύση της πλατείας του Λευκού Πύργου, μετά τα έργα ανάπλασης που πραγματοποιήθηκαν -και συνεχίζονται σε ένα τμήμα-, παίρνουν ήδη οι Θεσσαλονικείς, καθώς αποκαλύφθηκε το μνημείο, που βρισκόταν επί 3 και πλέον χρόνια πίσω από προστατευτικές λαμαρίνες.
Εν όψει των εγκαινίων της έκθεσης, έχουν επιταχυνθεί οι ρυθμοί, προκειμένου να ολοκληρωθούν και τα έργα στο υπόλοιπο τμήμα της πλατείας, καθώς και στον παρακαμπτήριο δρόμο επί της Λ. Νίκης, ο οποίος θα χρησιμοποιείται για ολιγόλεπτη στάση των τουριστικών λεωφορείων και αποβίβαση - επιβίβαση των τουριστών και επισκεπτών του μνημείου.
Oι λαμαρίνες έχουν μετακινηθεί και καλύπτουν τις δημόσιες τουαλέτες, οι οποίες μπορεί μεν να έχουν ολοκληρωθεί, όμως δε δίνονται σε χρήση πριν από τα εγκαίνια, υπό το φόβο καταστροφών.
Στη νέα πλατεία του Λ. Πύργου, που προκάλεσε αρκετές αντιπαραθέσεις, κυριαρχεί ο οκτάγωνος οχυρωματικός περίβολος. Το περιτείχισμα του μνημείου που εντοπίστηκε κάτω από το έδαφος, αφού μελετήθηκε και φωτογραφήθηκε, καλύφθηκε με στρώμα από «κροκάλα» και στη συνέχεια αποτυπώθηκε πάνω από το έδαφος σε ύψος 40 - 45 εκατοστών. Για την κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν τα ίδια υλικά με αυτά του πραγματικού περιτοιχίσματος, από το ίδιο λατομείο.
Παράλληλα, διαμορφώθηκαν ο χώρος πρασίνου και η είσοδος στο μνημείο. Για το φωτισμό, που ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί, χρησιμοποιούνται τόσο επιφανειακά όσο και ενδοδαπέδια φωτιστικά, τα οποία θα αναδεικνύουν το μνημείο.
Ταυτόχρονα, έγιναν και οι εργασίες μετατόπισης όλων των δικτύων (ΔΕΗ, ΕΥΑΘ, φυσικού αερίου), ώστε να μη χρειαστεί σε περίπτωση βλάβης να σκαφτεί ο χώρος και απομακρύνθηκαν τα τρία περίπτερα και το αντλιοστάσιο.
Το συνολικό κόστος του έργου, σύμφωνα με την αντιδημαρχία Αρχιτεκτονικού, αναμένεται να φτάσει μετά τα πρόσθετα έξοδα περίπου στα 2,5 εκατ. ευρώ.