Vakwerkhuizen

[zaanii]

In Duitsland zijn hele steden opgebouwd uit vakwerkhuizen, zoals in Hamburg, Kassel en Frankfurt. De steden waren tot ver in de 19e en begin 20e eeuw nog net als 400 jaar geleden. Na de WW2 zijn de meeste huizen verdwenen, veel door brandbommen. Zijn er ook van deze steden in Nederland geweest? Steden met vakwerkhuizen van 3, 4 verdiepingen hoog?

[Christiaan]

Of Hamburg zo'n enorme vakwerkstad is geweest betwijfel ik. Volgens mij zijn de Noord-Duitse steden, zoals bijv. ook Lübeck, meer baksteen-gericht.
Nederland is nooit echt een vakwerkland geweest, al zijn er her en der wel vakwerkgebouwen te vinden, met name in de grensstreek.
Het heeft vooral te maken met beschikbare grondstoffen. In Nederland werd tot rond 1200 vooral met hout gebouwd, daarna beschikte men over kennis om van klei bakstenen te fabriceren. Ook werd zandsteen gebruikt.

Als je je hart op wilt halen in Duitsland moet je eens in steden als Rothenburg o/d Tauber, Dinkelsbühl of, iets dichterbij, Soest (Westf.) kijken. Ook is veel plekken het vakwerk herbouwd. Hildesheim heeft er vrij kort geleden voor gekozen een deel van het centrum in oude luister te herstellen. Vind je ineens een vakwerkoase in een zee van grauw beton.

[railway stick]

In Zuid-Limburg zijn enkele plaatsen met wat witgepleisterde vakwerkhuizen (Schin op Geul, Vaals, Valkenburg, Margraten) en dan kom je verspreid door Oost-Nederland ook nog wel eens wat met rode baksteen/gele leem gevulde vakwerkhuizen tegen (Ootmarsum, Arnhem) maar het loopt in ons land allemaal niet over met vakwerkhuizen. Ik heb veel series gemaakt van Duitse steden en daar kom ik veel meer tegen.

In Haselünne, Cloppenburg, Burgsteinfurt en Oldenburg betrof het houtvakwerk, met baksteen gevuld, vooral bij handelshuizen en boerenhofstedes in Niedersachsen-stijl. In Werne, Hamm en Soest betrof het een aaneenschakeling van witgepleisterd baksteen in een houtvakwerkprofiel. Hoe dichter bij Sauerland of de Eifel, des te meer kans er is op vakwerkhuizen in de steden. Monschau en Winterberg doen het ook goed in dat opzicht. Ik houd wel van vakwerk-architectuur, temeer omdat ieder huis uniek is. Bovendien is het ook een aparte bouwwijze.

[Utopian]

In Nederland zijn, zoals al gezegd, door de verstening van de huizen weinig voorbeelden over van vakwerkbouw in de steden.

De enige voorbeelden die ik ken zijn gebouwen te Maastricht (Stokstraatkwartier e.o.) en Sittard (aan de Markt staat er eentje), maar voor hoever dit typisch Nederlandse gebouwen zijn, valt te bediscussiëren.
Natuurlijk zijn er vakwerkboerderijen in Zuid Limburg, maar deze vallen niet onder de stedelijke architectuur. In Bredevoort is nog wel wat "stedelijk" vakwerk te vinden.

Verder staan de 19e eeuwse Singels en stadsuitbreidingen "vol" met vakwerk! (Goed, het is af en toe even zoeken.)

Mocht je trouwens nog eens in Chester, UK komen: dat is voor mij de ultieme vakwerkstad! Middeleeuws, Tudor, Victoriaans, alles door elkaar.

[da_scotty]

Hmmm vrienden in een vakwerkhuis?

[Liampie]

Als je middeleeuwse schilderijen ziet van Nederlandse steden kom je nog wel eens de vakwerkhuizen tegen die je bedoelt. Tot zover de schilderijen laten zien (alleen late middeleeuwen en daarna) was het in Nederland echter vooral 'gewone' houten huizen.

Wat er nu nog allemaal aan vakwerk bestaat in Nederland concentreert zich inderdaad in Limburg, maar ik heb ook wel meerdere plaatjes met vakwerkspul voorbij zien komen uit Drenthe en West-Friesland. Wat steden betreft ken ik alleen het volgende:

- Sittard, 16e eeuw
- Sittard, eind 16e/begin 17e eeuw
- nog meer shit in sittard, geen trek om alles op te zoeken. Limburg valt grotendeels buiten mijn interessegebied. :P

- Dordrecht, ik denk 17e eeuws. Ik kan er niks over vinden op internet, maar ik vind dat het eruit ziet als een vakwerkhuis of in ieder geval vakwerkgevel. De voorgevel was volgens mij een klokgevel.



Een paar panden naar links is nog een geval met vakwerktrekjes, maar daar heb ik geen goeie foto van enzo. vierde gevel van rechts

- Utrecht, 14e eeuw (18e eeuwse voorgevel)




- Amersfoort, 16e eeuw



Ik vind het wel fascinerend omdat ze zo zeldzaam zijn. Zelfde geldt voor houten huizen, die zijn ook bijna op een hand te tellen: twee in Amsterdam, één in Alkmaar, en voor de rest houdt al wel zo'n beetje op volgens mij!



edit: foto's uit eigen doos toegevoegd, lijstje bijgewerkt.

[Zeno2]

Originally Posted by Christiaan

Nederland is nooit echt een vakwerkland geweest, al zijn er her en der wel vakwerkgebouwen te vinden, met name in de grensstreek.
Het heeft vooral te maken met beschikbare grondstoffen. In Nederland werd tot rond 1200 vooral met hout gebouwd, daarna beschikte men over kennis om van klei bakstenen te fabriceren. Ook werd zandsteen gebruikt.

+ in vele steden is er, toen er alternatieven waren, een verbod gekomen houten huizen te bouwen wegens het brandrisico. Zal in Nederland vermoedelijk ook wel het geval geweest zijn.

[Oh?!]

Weliswaar geen bouwwerken van 3 a 4 etages hoog, maar in het oosten van het land is her en der toch nog wel wat aan vakwerk te vinden. Enkele voorbeelden uit Hengelo:

Voorbeelden uit tuindorp 't Lansink:




Villa Tichelwerk


Villa 't Annink


Tolhuis Enschedesestraat


Nog wat voorbeelden omgeving Patoriestraat (o.a. uit de 17e eeuw):

Cafe 't Neutje


Dr. Poolhuis


Cafe 3 Musketeers, voormalige smederij


Lambooyhuis, gebouwd op oude grafzerken (is vanaf straat nog te zien) en tevens voormalig woonhuis CoBrA-schilder Theo Wolvecamp

[wc eend]

Mooi hoor, vakwerk. Buiten Duitsland ook in Denemarken, Engeland, en Frankrijk (Elzas, Normandië) nog heel veel te vinden.

[zaanii]

ik las in een artikel op wikipedia dat Enschede tot in de 19e eeuw veel houten vakwerkhuizen had, maar door de grote stadsbrand is alles verloren gegaan, weet iemand hoe dat eruit zag?

[Hart van Zeeland]

Hier in Goes staan voor zover ik weet alleen woningen met vakwerk-topgevels aan de Kloetingseweg (begin 20e eeuwse lintbebouwing).

[Utopian]

Originally Posted by zaanii

ik las in een artikel op wikipedia dat Enschede tot in de 19e eeuw veel houten vakwerkhuizen had, maar door de grote stadsbrand is alles verloren gegaan, weet iemand hoe dat eruit zag?

Na een kort zoektochtje kwam ik de volgende plaat tegen, welke door Klaas B. Hanning is gemaakt in 1958. Het is een reconstructie van de staat van Enschede in 1826, dus vóór de allesvernietigende stadsbrand van 1862 (begonnen in de Kalanderstraat, in het huis van ene Lodewijk van Voorst).

Helaas is deze digitale versie van de plaat niet erg goed van kwaliteit, maar men krijgt wel een idee van de schaal en het aanzien van de lemen en houten huizen/boerderijen. Hier en daar valt zelfs wat vakwerk te ontdekken.

image hosted on flickr

(Bron: http://www.flickr.com/photos/4913469...n/photostream" ©1998 Uitgeverij Waanders, Zwolle)

[zaanii]

ziet er leuk uit, zelfs een stadspoort! Ziet er alleen niet echt uit als een stad, terwijl Enschede toch wel een stadsmuur had?

[Utopian]

Originally Posted by zaanii

ziet er leuk uit, zelfs een stadspoort! Ziet er alleen niet echt uit als een stad, terwijl Enschede toch wel een stadsmuur had?

Jazeker, maar deze werd in 1600 op bevel van Prins Maurits geslecht. De binnengracht is op bovenstaande afbeelding nog wel te zien (door de slechte kwaliteit voornamelijk door de bruggetjes over dit water.)

Het dorpachtige van Enschede (de vele stadsboerderijen en de kleinschaligheid van de gebouwen) verdween snel na 1826 toen de industrialisatie pas echt goed begon.

[Abhean]

Originally Posted by Liampie

Zelfde geldt voor houten huizen, die zijn ook bijna op een hand te tellen: twee in Amsterdam, één in Alkmaar, en voor de rest houdt al wel zo'n beetje op volgens mij!

Dit is ook Amsterdam, hoor:



In het centrum van Amsterdam staan inderdaad maar twee houten huizen, maar in de oude dorpen die inmiddels opgeslokt zijn door Amsterdam-Noord zijn het er een heel stuk meer. Net als in de Zaanstreek en Waterland. (Maar vakwerkhuizen, om toch een beetje ontopic te blijven, zijn ook daar niet echt te vinden...)

[Plaas]

Ik denk dat Liampie op houten huizen in historische binnensteden doelde. In de Noord-Hollandse dorpen vind je inderdaad nog vrij veel houtbouw. Zaandam heeft pas laat stadsrechten gekregen (1812), maar zou formeel nog wel kunnen tellen als "historische binnenstad met houten huizen".

[Nemo]

Limburg (NL)

image hosted on flickr

Picture by by Arthur-A at Flickr - Epen, Limburg (NL)

image hosted on flickr

Picture by dirk huijssoon at Flickr

[bthj]

met zicht op de kruisberg?