[Lublin] Podziemia

[dariusnyc]

Monika Połowska-Zimoch 30-03-2005 , ostatnia aktualizacja 30-03-2005 18:10

To będzie wędrówka przez niemal tysiąc lat historii Lublina. Ośrodek "Brama Grodzka-Teatr NN" realizuje projekt trasy podziemnej. Pierwsi zwiedzający zejdą pod ziemię w maju

Koncepcja trasy powstała jeszcze w latach 80. Piwnice zostały przystosowane w grudniu 2003 roku, ale miasto nie było w stanie poradzić sobie z ich sensownym zagospodarowaniem. We wrześniu ubiegłego roku to zadanie powierzono ośrodkowi "Brama Grodzka-Teatr NN", który w lochach będzie popularyzował historię Lublina. Głównym elementem trasy będzie pięć makiet przedstawiających Lublin w pięciu najważniejszych momentach rozwoju: od czasów sprzed nadania praw miejskich do około 1670 roku.

- Pierwsza, najwcześniejsza makieta powstanie w dużej mierze na podstawie hipotez. Mamy nadzieję, że włożymy kij w mrowisko i rozgorzeje dyskusja o tym, jak wtedy wyglądał Lublin - mówi Tomasz Pietrasiewicz, dyrektor ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN".

Trasa będzie też podróżą przez najważniejsze dla miasta wydarzenia, aż do współczesności. Zaznaczone będą więc np. epidemie, pożary, wojny. W lochach staną także pojedyncze makiety charakterystycznych dla Lublina budowli. Trasa będzie się kończyła w Ośrodku "Brama Grodzka-Teatr NN", gdzie zwiedzający zobaczą Lublin z lat trzydziestych ubiegłego wieku, usłyszą relacje świadków.

- Chcemy także przywrócić wagę najgłębszej lubelskiej legendzie o Czarciej Łapie - dodaje Tomasz Pietrasiewicz.

W planach jest jeszcze organizowanie w podziemiach kameralnych koncertów i słuchanie radiowych słuchowisk.

Ośrodek chce zaangażować w tworzenie trasy jak najwięcej ludzi. Makiety miasta wykonają podopieczni warsztatów terapii zajęciowej przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym przy ul. Spółdzielczości Pracy. Makiety obiektów w ramach prac dyplomowych zrobią uczniowie projektowania architektonicznego ze studium przy Państwowych Szkołach Budownictwa. W projekt zaangażowani też są lubelscy historycy i konserwatorzy zabytków.

Pierwsze dwie makiety miasta będą gotowe pod koniec maja. Wtedy zaplanowano "próbne" zwiedzanie lochów. Ośrodek czeka na pierwsze zgłoszenia od nauczycieli. Całość będzie gotowa na wrzesień. Planowane są trzy wejścia w ciągu dnia, oprócz poniedziałku i wtorku, kiedy to odbywałyby się lekcje muzealne. Nauczyciele będą mogli zamawiać lekcje ukierunkowane na jedno zagadnienie, np. architekturę.

[stelo]

Z dzisiejszego Kuriera Lubelskiego:
[quote]
WIADOMOŚCI: Makiety w podziemiach

LUBLIN
Na początku grudnia w salach trasy podziemnej staną kolejne dwie makiety dawnego Lublina. Tym samym do uzupełnienia kolekcji makiet pozostaną jeszcze dwie, z którymi modelarze uporają się zimą. W przyszłorocznym sezonie turystycznym lubelskie podziemia w pełnym wymiarze wejdą do programu zwiedzania Lublina.
Od czerwca w pierwszej piwnicy trasy podziemnej, tej pod Trybunałem Koronnym, stoi masywna rekonstrukcja najstarszej osady, którą można uznać za początki Lublina.– Na początku grudnia rozstawimy na trasie dwie kolejne makiety, które właśnie są wykańczane – mówi Mirosław Ciekanowski, opiekun trasy podziemnej z Teatru NN.Nowe modele to „Wiek XIV”, „Rok 1570, Lublin po pożarze”. Ich montaż zaplanowano na 10 grudnia. W zimie modelarze przygotują dwie ostatnie makiety, ilustrujące okresy intensywnej rozbudowy miasta w latach 1620 i 1670. Kolekcję uzupełniają modele ratusza i trybunału. W ramach prac dyplomowych wykonali je uczniowie projektowania architektonicznego ze studium przy Państwowych Szkołach Budownictwa.W końcówce lata i jesienią sale trasy podziemnej zwiedziły już pierwsze grupy turystyczne, jednak jak dowiedzieliśmy się w Teatrze NN, pełny rozruch trasy zaplanowano na przyszły sezon. Zgłoszenia grup wycieczkowych przyjmowane są pod nr. tel. (081)532-58-67. Po skompletowaniu makiet trasa zostanie udostępniona także turystom indywidualnym. Wcześniej ustalone zostaną godziny zwiedzania. Turyści będą wpuszczani w podziemny labirynt grupami, o określonych porach, pod eskortą dwóch przewodników. Trasę tworzą XVI- i XVII-wieczne piwnice biegnące od lochów Trybunału Koronnego przez Rynek, ulicami Złotą i Archidiakońską do placu Po Farze. Ma ona ponad 200 metrów długości. Wiedzie przez 14 sal. Piwnice zostały przystosowane do zwiedzania w grudniu 2003 roku. We wrześniu ubiegłego roku to zadanie powierzono ośrodkowi „Brama Grodzka-Teatr NN."

[myszoman]

Troche już było pisane na ten temat, osobiście zwiedzałem i powiem że nic interesującego tam nie ma. Poprostu sama trasa został wyłożona kafelkami a ściany pochlapane tynkiem. wszystko wygląda schludnie i czyściutko, nie tak jak na zdjęciu . nie ma klimatu i żadne makiety nie pomogą

[SIMSI]

Ja sądzę, że dla wielu osób atrakcję stanowić może samo przejście pod starówką. A może chłopaki z T NN postarają się o jakieś dodatkowe atrakcje

[myszoman]

no nie przesądzam sprawy, napewno jak popracują to coś z tego może być, niestety nie mam porównania bo nie byłem jeszcze w zadnym innym tego typu zabytku. Ktoś był? może mógłby porównać

[halevi]

Byłem wielokrotnie w Sandomierzu i raz w Opatowie, ale niestety z kolei jeszcze nie w Lublinie, więc na porównanie trzeba będzie poczekać

[sonnenkind]

w Opatowie sa podziemia? Dlaczego nikt mi wczesniej nie powiedzial? Bylem w Sandomierzu oraz w Twierdzy Klodzkiej i zdecydowanie ciekawsze sa tunele twierdzy. W lubelskich jeszcze nie bylem, ale postaram sie zagladnac w najblizszym czasie.

[myszoman]

O ile pamiętam to podziemia mozna zwiedzać w każdą środę o 10te bodajże. oprowadzają tam ludzie z teatru NN więc trzeba się udać tam, do knajpy Szeroka i dowiedzieć sie dokładniej. zwiedzajcie i powiedzcie co myślicie. pozdr

[halevi]

Originally Posted by sonnenkind

w Opatowie sa podziemia? Dlaczego nikt mi wczesniej nie powiedzial? Bylem w Sandomierzu oraz w Twierdzy Klodzkiej i zdecydowanie ciekawsze sa tunele twierdzy. W lubelskich jeszcze nie bylem, ale postaram sie zagladnac w najblizszym czasie.

No oczywiście, Opatów podobnie jak Lublin i Sandomierz leży na pokładach lessowych, i w średniowieczu był ważnym ośrodkiem handlowym, więc jest tam rozwinięty system piwnic. Trasa podziemna jest moim zdaniem ciekawsza niż w Sandomierzu (bardziej autentyczna, wielopoziomowa i znacznie dłuższa).
Podczas okupacji zresztą w podziemiach tych były tajne kwatery i strzelnica AK.
Wejście znajduje się w kamieniczce przy rynku. Łatwo znaleźć, jest dobrze oznaczone. Poza tym warto w Opatowie zwiedzić kolegiatę i klasztor, a i trochę z murów miejskich zostało.

[halevi]

Originally Posted by myszoman

O ile pamiętam to podziemia mozna zwiedzać w każdą środę o 10te bodajże. oprowadzają tam ludzie z teatru NN więc trzeba się udać tam, do knajpy Szeroka i dowiedzieć sie dokładniej. zwiedzajcie i powiedzcie co myślicie. pozdr

Qrka, szkoda że nie w weekend.

[SIMSI]

Originally Posted by halevi

No oczywiście, Opatów podobnie jak Lublin i Sandomierz leży na pokładach lessowych, i w średniowieczu był ważnym ośrodkiem handlowym, więc jest tam rozwinięty system piwnic. Trasa podziemna jest moim zdaniem ciekawsza niż w Sandomierzu (bardziej autentyczna, wielopoziomowa i znacznie dłuższa).
Podczas okupacji zresztą w podziemiach tych były tajne kwatery i strzelnica AK.
Wejście znajduje się w kamieniczce przy rynku. Łatwo znaleźć, jest dobrze oznaczone. Poza tym warto w Opatowie zwiedzić kolegiatę i klasztor, a i trochę z murów miejskich zostało.

W Opatowie jestem często, bo mam tam dziadków. Podziemia są warte zwiedzenia podobnie jak kolegiata Św. Marcina, klasztor i Brama Warszawska.

[stelo]

Z dzisiejszej Gazety Wyborczej:

Poślizg z trasą podziemną
Jacek Brzuszkiewicz 05-12-2005 , ostatnia aktualizacja 04-12-2005 20:57

Kolejny poślizg na trasie podziemnej pod Starym Miastem. Atrakcja turystyczna Lublina miała być gotowa we wrześniu. Będzie, o ile dobrze pójdzie, dopiero wiosną. Za opóźnienia odpowiada Teatr NN
Trasa podziemna, która ma być jedną z głównych atrakcji turystycznych Starego Miasta, od początku nie miała szczęścia. Remont piwnic, przez które przebiega, rozpoczął się jeszcze w latach 80. i pochłonął trudne do oszacowania koszty. Tylko w 2003 r. miasto wydało na wykończenie trasy ok. 500 tys. zł. Kiedy podziemne prace były na finiszu, okazało się, że ich fragment biegnie piwnicami należącymi do prywatnych właścicieli; ustalenie warunków porozumienia spowodowało kolejny poślizg.

Początkowo zagospodarowaniem podziemi miał się zająć miejski PTTK. Jego szef Bogdan Kotowski tłumaczył nawet, że ma sponsorów chętnych do zainwestowanie w piwnice. Jednak jesienią zeszłego roku prezydent Lublina Andrzej Pruszkowski zaproponował zajęcie się trasą nie miejskiemu PTTK, tylko Tomaszowi Pietrasiewiczowi, szefowi Ośrodka "Brama Grodzka-Teatr NN" (ośrodek podlega miastu).

Pietrasiewicz przystał na propozycję. Jednak przekazanie mu kluczy do piwnic zajęło miastu kolejne miesiące. Pietrasiewicz oficjalnie przejął podziemną trasę dopiero w marcu tego roku. Wkrótce opracował koncepcję zagospodarowania trasy. Miało w niej stanąć pięć makiet przedstawiających Lublin w najważniejszych momentach rozwoju - od czasów sprzed nadania praw miejskich w 1317 r. do ok. 1670 r.

Pierwsza plansza przedstawiająca najstarszy Lublin stanęła w podziemiach zgodnie z planem, w czerwcu tego roku. Kolejne miały być gotowe, według zapewnień dyrektora Pietrasiewicza, we wrześniu. Miasto tylko w tym roku przekazało na trasę podziemną kwotę 200 tys. zł. Dyrektor Pietrasiewicz deklaruje, że całość pieniędzy zgodnie z przeznaczeniem wyda na zagospodarowanie szlaku. Tymczasem wciąż nie jest on gotowy. Byliśmy tam w ostatni czwartek: po ciągnących się 300 metrów pod ziemią osuszonych i odrestaurowanych piwnicach wciąż hula wiatr.

Nie dopilnowali wykonawców
Jacek Brzuszkiewicz: Dlaczego wciąż nie możemy zwiedzać trasy podziemnej?

Tomasz Pietrasiewicz, szef Ośrodka "Brama Grodzka-Teatr NN": Mieliśmy uzgodnione terminy z wykonawcami makiet. Niestety niektórzy z nich nie poradzili sobie z tymi zadaniami. Część makiet musieliśmy robić sami.

Dlaczego nie sprawdzaliście, czy zlecane prace przebiegają zgodnie z harmonogramem?

- Bezkrytycznie przyjęliśmy deklarację wykonawców. Zaufaliśmy im. Całą winę jednak za opóźnienie biorę na siebie i chciałbym z tego powodu wszystkich przeprosić.

Czy powodem poślizgu nie jest zaangażowanie, także finansowe, w inny realizowany przez ośrodek projekt z okazji 25-lecia Lubelskiego Lipca?

- Absolutnie nie. Wszystkie pieniądze przekazywane przez miasto na trasę podziemną były wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem. Służę dokumentacją finansową.

Kiedy trasa będzie gotowa do zwiedzania?

- Trasę już można zwiedzać. Jednak dziś znajduje się tam tylko jedna makieta przedstawiająca Lublin z czasów przed otrzymaniem praw miejskich. Budowa drugiej, obrazującej miasto z czasów panowania króla Kazimierza Wielkiego, jest już prawie gotowa. Zaangażowanie prac przy kolejnych trzech makietach określiłbym na 60-70 procent. Głęboko wierzę w to, że całość będzie gotowa w marcu przyszłego roku. Chcemy otworzyć podziemną trasę rok po otrzymaniu do niej kluczy.

Od Trybunału Koronnego do Bramy Grodzkiej

Liczący blisko 300 metrów podziemny szlak rozpoczyna się przy Trybunale Koronnym i ciągnie się przez Rynek ulicami Złotą i Archidiakońską aż do placu Po Farze. Trasa ma się kończyć w siedzibie Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN", gdzie zwiedzający zobaczą, jak wyglądał Lublin w latach 30. XX w.

[stelo]

Z Gazety Wyborczej:

Główna atrakcja trasy podziemnej

Jacek Brzuszkiewicz 21-12-2005 , ostatnia aktualizacja 21-12-2005 22:31

Odgłosy przerażonych ludzi, dźwięki kościelnych dzwonów, trzask pękających od ognia dachówek. Zza muru wyłania się procesja zakonników z relikwią Drzewa Świętego. Żywa inscenizacja pożaru Lublina sprzed trzech wieków będzie największą atrakcją trasy podziemnej na Starym Mieście

Zeszliśmy do staromiejskich podziemi, gdzie za trzy miesiące stanie multimedialna instalacja wielkiego pożaru Lublina. Przygotowuje ją Ośrodek "Brama Grodzka-Teatr NN". Koncepcja zagospodarowania szlaku jest już gotowa. Dobiega końca budowa makiet i tworzenie przestrzennego obrazu przedstawiającego Lublin w najważniejszych momentach rozwoju - od czasów sprzed nadania praw miejskich w 1317 r. do pożaru, który wybuchł na Starym Mieście w 1719 r.

Jak głosi legenda, ogień wybuchł 2 czerwca od uderzenia pioruna w słomiany dach jednego z domów w dzielnicy żydowskiej, która sąsiadowała z murami zamku. Żywioł błyskawicznie się rozprzestrzeniał. Kiedy sytuacja stawała się dramatyczna, dominikanie losy miasta powierzyli siłom wyższym: sześciu zakonników, modląc się, wyruszyło z procesją z relikwią Drzewa Świętego, która otoczyła Stare Miasto. Wtedy stał się cud, ogień udało się ugasić. Miasto ocalało.

- Ogień oprócz epidemii zarazy od wieków był największym zagrożeniem dla zwartej zabudowy Lublina. Wielki pożar z roku 1575, który strawił prawie całe miasto, na długie lata zatrzymał jego rozwój, stając się jego klątwą. W klasztorze Dominikanów można obejrzeć płótno przedstawiające dramatyczne sceny, jakie rozegrały się w mieście 2 czerwca 1719 r. Wtedy Lublin nawiedził kolejny kataklizm. Właśnie to dzieło nieznanego autora stało się dla nas inspiracją - opowiada Tomasz Pietrasiewicz, dyrektor ośrodka.

W siedzibie Ośrodka "Brama Grodzka-Teatr NN" podglądaliśmy przy pracy Izraelczyka Awiszaja Hadariego, absolwenta Szkoły Teatralnej z Krakowa, scenografa i ucznia Andrzeja Wajdy, który tworzy wierną kopię płótna z kościoła Dominikanów.

- Obraz będzie tłem żywej, przestrzennej inscenizacji. Rozpocznie ją głos narratora, który opowie o Lublinie z początku XVIII w. Sielankowy obraz rozkwitającego miasta przerwie nadciągająca burza i odgłos piorunów. Iluminacja świetlna i przesuwające się na tle obrazu postaci dominikanów, bijącego w werble dobosza, jeźdźca alarmującego o zagrożeniu, strażaka z toporkiem sprawią, że widzowie poczują się w środku pożaru. Niesamowite wrażenie będą potęgować wydobywające się ze stereofonicznych głośników krzyki ludzi, lament kobiet, tupot końskich podków i odgłos dzwonów kościelnych - ciągnie Tomasz Pietrasiewicz.

Opowiadanie o ocaleniu Lublina będzie trwało ok. ośmiu minut. Ma być kulminacyjnym punktem w trakcie zwiedzania podziemnej trasy. W Ośrodku "Brama Grodzka-Teatr NN" gotowa jest już niemal cała instalacja. W styczniu rozpocznie się składanie wszystkich elementów. Pierwsza prezentacja odbędzie się w marcu przyszłego roku. Wtedy gotowa będzie cała podziemna trasa.

Historia trasy podziemnej

Lubelskie podziemia to 300-metrowy szlak rozpoczynający się pod Trybunałem Koronnym, biegnący przez Rynek, aż do placu Po Farze. Remont piwnic, przez które przebiega, rozpoczął się jeszcze w latach 80. i pochłonął trudne do oszacowania koszty. Tylko w 2003 r. miasto wydało na wykończenie trasy ok. 500 tys. zł. Kiedy podziemne prace były na finiszu, okazało się, że ich fragment biegnie piwnicami należącymi do prywatnych właścicieli - ustalenie warunków porozumienia spowodowało kolejny poślizg. Ich zagospodarowanie przed rokiem powierzono Ośrodkowi "Brama Grodzka-Teatr NN". Na początku grudnia pisaliśmy o półrocznym poślizgu: początkowo trasa miała być gotowa we wrześniu. Winnymi okazali się wykonawcy poszczególnych projektów, ale szef ośrodka Tomasz Pietrasiewicz całą winę wziął na siebie.

[Tomaso]

Originally Posted by sonnenkind

w Opatowie sa podziemia? Dlaczego nikt mi wczesniej nie powiedzial? Bylem w Sandomierzu oraz w Twierdzy Klodzkiej i zdecydowanie ciekawsze sa tunele twierdzy. W lubelskich jeszcze nie bylem, ale postaram sie zagladnac w najblizszym czasie.

Podziemia w twierdzy Kłodzkiej to prawdziwa rewela! Czy jest juz może topic o Kłodzku, ktoś coś wie?

[anakin]

Oby się Lublinowi udało bo pomysł z taką trasą do zwiedzania jest przedni

[halevi]

A tu macie sznurka do strony o podziemnych trasach turystycznych w Polsce, nie wiem czy jest kompletna.

http://www.podziemia.pl/

[stelo]

Z Gazety Wyborczej:

Lubelskie podziemia wkrótce odżyją


Fot. Rafal Michalowski / AGENCJA GAZE

Jacek Brzuszkiewicz 12-03-2006 , ostatnia aktualizacja 12-03-2006 19:09
W staromiejskich podziemiach rozpoczął się montaż multimedialnej inscenizacji pożaru Lublina. Będzie ona gotowa pod koniec marca, jednak oficjalną premierę zaplanowano na 2 czerwca, w 287. rocznicę pożogi

Inscenizację przygotowuje Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN. Powstaje ona na tle repliki obrazu "Pożar miasta Lublina w 1719 roku", który znajduje się w kaplicy Szaniawskich w bazylice Dominikanów na Starym Mieście. Jednak to, co na obrazie u dominikanów jest płaskie, w podziemiach będzie przestrzenne i ruchome, podkreślone grą świateł i cieni. Pojawi się nawet ogień. Kiedy procesja ruszy, widzowie usłyszą również chóralne śpiewy, które wznoszono do Ducha Świętego. Całością inscenizacji ma sterować komputer.

Dotąd prace nad inscenizacją trwały w siedzibie Ośrodka przy Grodzkiej. W sobotę większość z nich dobiegła końca i wszystkie elementy zostały przeniesione do podziemi, gdzie rozpoczął się ich misterny montaż. Nad skomplikowaną operacją czuwał Izraelczyk Awiszaj Hadari, 30-latek, absolwent Szkoły Teatralnej z Krakowa, scenograf i uczeń Andrzeja Wajdy. To on stworzył wierną kopię płótna z bazyliki Dominikanów i wszystkie drewniane elementy inscenizacji.

Awiszaj konstruując żywą inscenizację, skorzystał z pomocy Ryszarda Zalewskiego, rzemieślnika z ul. Kowalskiej, który specjalizuje się w naprawianiu starych maszyn do pisania (dzięki mechanizmom będą się przesuwać poszczególne figury), i Marcina Wacińskiego, lubelskiego kolekcjonera miniaturowych pociągów (inscenizacja, tak jak zabawki, będzie napędzana elektrycznie).

Kiedy w sobotę w podziemiach rozpoczynał się montaż, lubelski kompozytor Piotr Bańka w swoim studiu muzycznym z udziałem kleryków z seminarium duchownego tworzył stereofoniczną ścieżkę muzyczną, która ma towarzyszyć obrazowi. Dzięki temu widz odniesie wrażenie, że znajduje się w środku pożogi.

- Kilkunastominutową inscenizację rozpocznie "Poemat o mieście Lublinie" Józefa Czechowicza, recytowany przez uwieczniony na taśmie głos samego Czesława Miłosza - opowiada Tomasz Pietrasiewicz, szef Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN.

Czerwcowa premiera będzie ona połączona z wielkim happeningiem na Starym Mieście, w którym wezmą udział m.in. lubelscy strażacy.

Przed 287 laty

Jak głosi legenda, ogień wybuchł 2 czerwca 1719 roku od uderzenia pioruna w słomiany dach jednego z domów w dzielnicy żydowskiej, która sąsiadowała z murami zamku. Żywioł błyskawicznie się rozprzestrzeniał. Gdy sytuacja stawała się dramatyczna, dominikanie powierzyli losy miasta siłom wyższym: sześciu zakonników, modląc się, wyruszyło z relikwią Drzewa Świętego w procesję wokół miasta. Wtedy stał się cud, ogień udało się ugasić. Miasto ocalało.

Trasa z poślizgiem

Lubelskie podziemia to 300-metrowy szlak rozpoczynający się pod Trybunałem Koronnym, biegnący pod Rynkiem aż do placu Po Farze. Remont piwnic rozpoczął się jeszcze w latach 80. XX wieku. Tylko w 2003 r. miasto wydało na wykończenie trasy ok. 500 tys. zł. Kiedy prace były na finiszu, okazało się, że fragment trasy biegnie piwnicami należącymi do prywatnych właścicieli - ustalenie warunków porozumienia spowodowało kolejny poślizg. Zagospodarowanie podziemi przed rokiem powierzono Ośrodkowi Brama Grodzka - Teatr NN. Na początku grudnia pisaliśmy o półrocznym opóźnieniu: początkowo trasa miała być gotowa we wrześniu. Winnymi okazali się wykonawcy poszczególnych projektów, ale szef ośrodka Tomasz Pietrasiewicz całą winę wziął na siebie.

[hubertkm]

JA nie bardoz rozumiem, co ludzie widza w trasach podziemnych - dla mnie to nudne - łażenie po piwnicach, które dla bezpieczestwa obmurowano nową cegła (Sandomierz, Opatów) dodano jakieś kretyńskie sgrafitta, jak w Sandomierzu, albo bukiety suchych kwiatów jak w Opatowie... Opatowska trasa jest najdłuższa w Polsce, ale tak sobie niestety prowadzona. A jednak ludzi to przyciąga, więc dobrze, zę powslała w Lublinie. Mam nadzieję, ze w Lublinie bedzie lepiej. Jak bylem zeszłej wiosny, to bylo jeszcze zupełnie pusto - wiec nie mam jak ocenić - w każdym razie dosć krótka. Podziemi miejskich udowstępnionych do zwiedzania jest w Polsce tylko 5: Sandomierz, Opatów, Jarosław, Lublin i Rzeszów. Reszta to albo twierdze, jak wspominane Klodzko, albo kopalnie, jak Wieliczka czy nasz Chełm.
Dużo większe wrażenie robią na mnie właśnie kopalnie, zwłaszcza jeśli coś jest faktycnzie jedyne na swiecie, jak Krzemionki Opatowskie czy Chełm - jedyna na świecie kopalnia kredy - nie odkrywki.

[sonnenkind]

Na trasy podziemne zapatruje sie podobnie. Tzn lubie tam chodzi ale troche mierzi mnie to, ze w zasadzie nie mamy do czynienia z oryginalem a jedynie z kopia. We wspomnianym Opatowie cala trasa jest wyremontowana i praktycznie na zadnym odcinku nie wyglada tak, jak w czasach, kiedy te podziemia byly wykorzystywane gospodarczo. Dodatkowo w podziemiach umeisczono wyroby rzemiosla, mineraly z okolic Opatowa. Moze dlatego, ze w trakcie remontu piwnic rozkradziono w zasadzie wiekszosc przedmiotow, jakie tam spoczywaly czasem przez wieki. W Klodzku przypadkiem nie ma dwoch tras? Wiem na pewno o trasie w samej twierdzy, gdzie zwiedza sie korytarze minerskie, ktore owczesnie znajdowaly sie na przedpolu twierdzy i sluzyly obroncom twierdzy do zaminowania przedpola, na ktorym stacjonowaly oblegajace wojska. Natomiast jest tam chyba jeszcze jakeis podziemia pod maistem. Najsmieszniejsze jest to, ze w twierdzy i korytarzach bylem 3 razy i ani razu nie udalo mi sie ogladnac podziemi miejskich
Natomiast rzeczywiscie ciekawsze, bo bardziej naturalne i oryginalne sa trasy w kopalniach czy jaskiniach. Milosnikom Jaskin zdecydowanie polecam Jaskinie Niedziwiedzia u podnoza Snieznika, na poludniu Kotliny Klodzkiej. W zasadzie nie ma porowania z najbardziej znana jaskinia RAj. Raj jest martwy, zdegradowany. Natomiast Niedziwedzia miala to szczescie, ze od poczatku zajeli sie nia naukowcy. I to jaskinia jest najwazniejsza a nie turysta. Dzieki temu mozna ogladnac Jaskinie "zywa" gdzie kapie woda, gdzie misy maartwicowe wypelnia woda i zadziwiajacej urody formy kalcytowe. Niezapomniane wrazenia i zupelnie inny swiat.
http://www.jaskinia.pl/jaskinia/pl/trasa/trasa2.html
Natomiast najsmeiszniejsza "jaskinia" sa Groty Mechowskie. Lezace kilka km od Pucka na Pomorzu, Groty Mechowskie sa chyba najkrotsza trasa podziemna w Polsce. Zwiedzanie bez duzej przesady trwa lediwe minute I trzeba odjechac cale dwa zeta
http://www.mechowo.wirt.pl/photo.htm
No i na koniec wstyd sie przyznac, ale ani lubelskie ani chelmskie podziemia nie sa mi znane. Ale po ostatnich wycieczkach mam ochote to nadrobicPozdrawiam!

[nikmin]

tak , w kłodzku sa tez podziemia pod miastem, byłem tam pare lat temu, nie wiele zostało mi w pamięci, jedynie to , że po przejsciu znalzłem sie w zupełnie innej części miasta