BXL | De Noordwijk / L'espace Nord

[N.V.]

Originally Posted by Bazar

Yep inderdaad, verstrooidheidsfoutje Ik weet niet of dat gebouw een naam heeft, maar het is degelijk het gebouw op de voorgrond van de prent van Filou.

Wordt wel eens de Résidence Batelage genoemd.

[N.V.]

Een klein nieuwtje: Deze week zijn er werken begonnen aan de Résidence Nord. Beginnend bij de sokkel wordt het beton behandeld en gerestaureerd. Echter iets opvallender is het feit dat de façade nadien ook volledig wit geschilderd zal worden (staat zo althans in het verslag van de algemene vergadering). De grauwe grijze betonkleur zal dus op termijn verdwijnen. En daar ben ik niet rouwig om ...

[Benonie]

Dat is inderdaad heel goed nieuws. Zal er toch wat frisser uitzien.
Wat zijn ze precies van plan met die sokkel? Gewoon zandstralen?

[N.V.]

Originally Posted by Benonie

Dat is inderdaad heel goed nieuws. Zal er toch wat frisser uitzien.
Wat zijn ze precies van plan met die sokkel? Gewoon zandstralen?

Het probleem stelde zich dat het beton hier en daar begon af te brokkelen. Dat wordt nu gewoon behandeld opdat het probleem in de toekomst niet erger zou worden. Eigenlijk gewoon wat retoucheren. Daarvoor werd nu een stelling opgetrokken rond de Oostgevel. De hogere verdiepingen zullen aangepakt worden met iets kraanachtigs. Naast de inkompartij werd ook al een staaltje aangebracht met de toekomstige kleur.

[Filou]

Ik denk dat het wel mooi gaat worden, helemaal wit. Zal dan goed passen bij de Premium!

[Benonie]

Zo wit zal hij er ook niet gaan uitzien. Het grootste deel van de toen bestaat uit glas en de plexiglazen ballustrades. Het zal dus vooral het beton van de balkons zijn die wit geschilderd worden, veronderstel ik.





Die sokkel blijft toch een lelijk ding uit vervlogen tijden. Wat is daar nu inondergebracht N.V.? Ook flats, of kantoren, technische ruimtes, gemeenschappelijke ruimtes?

[N.V.]

Originally Posted by Benonie

Zo wit zal hij er ook niet gaan uitzien. Het grootste deel van de toen bestaat uit glas en de plexiglazen ballustrades. Het zal dus vooral het beton van de balkons zijn die wit geschilderd worden, veronderstel ik.

Die sokkel blijft toch een lelijk ding uit vervlogen tijden. Wat is daar nu inondergebracht N.V.? Ook flats, of kantoren, technische ruimtes, gemeenschappelijke ruimtes?

De witte kleur zal inderdaad voornamelijk zijn invloed hebben op de sokkel. Als ik volgende week tijd heb, maak ik wel eens een foto van het aangebrachte staaltje.

Momenteel zitten in de sokkel kantoren (voornamelijk ingepalmd door het hoofdkantoor van Eurolines). De appartementen starten pas vanaf de zesde bouwlaag.

[Filou]

Originally Posted by Benonie

Die sokkel blijft toch een lelijk ding uit vervlogen tijden.

Ik vind die toren persoonlijk niet zo mis, met uitzondering dan inderdaad van die spuuglelijke sokkel. Was die ook verplicht ivm de sokkels van het manhattan project?

[Benonie]

Originally Posted by Filou

Was die ook verplicht ivm de sokkels van het manhattan project?

Ik denk het wel. Hij is ongeveer gelijktijdig opgetrokken als de eerste WTC-torens en de sokkel lijkt me even hoog. Ik dacht dat 13 meter de reglementair verplichte hoogte was.
Aan de blinde muur aan de achterzijde te zien was het trouwens de bedoeling om daartegenaan de volgende sokkel (of autotunnel) te bouwen:


(emporis.com)

[Filou]

Originally Posted by Benonie

Ik dacht dat 13 meter de reglementair verplichte hoogte was.

Dan zou er bovenop die sokkel een wandelzone komen, dacht ik. Voetgangers op 13 meter hoogte, auto's op het gelijkvloers en metro onder de grond.

[Wuppeltje]

Fascinerend over het sokkelidee. Nu begin ik het langzamerhand te snappen waarom er in Brussel opvallend veel van die sokkels zijn.

Welke functies zouden er uiteindelijk in de sokkels komen als de auto's op gelijkvloers zouden komen en de metro onder de grond?

[Filou]

Tja, ik weet het niet zeker, maar ik vermoed winkels, diensten van openbaar nut (postkantoor), bioscoop, theater...
Vroeger was er in de sokkel van de zwarte wtc torens een GB supermarkt, maar die is al een hele tijd verdwenen.

[Benonie]

Er viel misschien wel iets te zeggen voor dat concept, maar door de crisis en de aanhoudende protesten tegen het megalomane project, werden de oorspronkelijke plannen verlaten.
Misschien maar goed ook, want de bedoeling was niet alleen een 'autovrije' Noordwijk, maar vooral om de auto's zonder problemen of hinder vanuit het noorden naar de binnenstad te leiden.
Die lelijke sokkels aan de basis van de oudste torens zijn de lelijke getuigen van het idee.

Ik vond deze prent nog op Belgeoblog.be:

[Puinkabouter]

Het principe is overigens elders wel met succes toegepast, zoals in Parijs. La Défense ginder bracht alle voetgangersverkeer ook op een hoger platform, 'tunnelde' het autoverkeer in op het gelijkgrondse niveau, en de metro en RER zitten er onder de grond. In Hong Kong kom je het ook hier en daar tegen dat het voetgangersverkeer op hogere platforms plaats heeft, en er zijn ongetwijfeld nog wel voorbeelden te vinden.

In Gent neemt men het principe trouwens ook over voor The Loop. Je ziet dat al aan de MG Toren KBC Arteveldetoren: die staat bovenop een platform van enkele meters hoog. Ook de Ikea, Holiday Inn en Flanders Expo hebben hun hoofdtoegang op een +1 niveau zitten, met het oog op het later realiseren van een voetgangersplatform op dat niveau.

[Benonie]

Inderdaad. Het negatieve hier was (los van het slopen van een woonwijk) dat het de bedoeling was het verkeer vanaf de E19 in het noorden recht onder de Noordwijk de Brusselse centrale lanen te laten bestormen. Een autosnelweg dwars onder en door de stad dus, zoals op de schets te zien is.

[N.V.]

Vandaag werden de schilderwerken aangevat. In primeur enkele fotootjes:







Uiteindelijk ging de keuze dus naar de iets blauwige variant van het wit, waarschijnlijk in navolging van het alomtegenwoordige blauwe spiegelglas

Persoonlijk ben ik wel tevreden. Komende maanden volgen dus de andere gevels van de sokkels en als laatste de toren zelf.

[Filou]

Ik ben benieuwd!

[Benonie]

Ik ook. Past in elk geval al iets beter in de omgeving.
Dat 'oranje' van de lage nieuwbouw ernaast ware ook niet mis geweest.

[Bazar]

Neenee, dat oranje...jak, dat had ik maar niks gevonden. Maar het lichtblauw dat nu geselecteerd werd vind ik wel fris ogen. Ik denk wel dat het mooi zal worden

[Le Belge]

Balans van 45 jaar NoordwijkBrussel-Stad/Schaarbeek/Sint-Joost-ten-Nodevrijdag 1 april 2011, 08u10Volgend jaar is het 45 jaar geleden dat het Manhattanproject het licht zag. Een wijk, vergelijkbaar met de Marollen, moest tegen de vlakte voor acht kantoortorens en twee autosnelwegen. Emeritus hoogleraar en oud-buurtbewoner Albert Martens maakt de balans op.
Professor emeritus Albert Martens in de nieuwe Noordwijk. “‘Het is toch een mooie wijk,’ zeggen mijn studenten dan. Maar bent u hier al eens ’s nachts komen wandelen?” (© Bart Dewaele)

H et is een onvermoed manco aan het internet. Over recente geschiedenis, pakweg van de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw, valt heel weinig te vernemen op het wereldwijde web. De decennia lijken wel tussen de plooien van de tijd te zijn gevallen.

Net in die periode was Brussel het schouwtoneel van een weinig benijdenswaardige gebeurtenis. De Noordwijk moest eraan geloven. 53 hectare zou met de grond gelijk gemaakt worden. Duizenden gezinnen moesten op zoek naar een nieuw onderkomen. In naam van de vooruitgang hadden de nationale overheid en drie Brusselse gemeenten in 1967 het plan opgevat om er, naar Amerikaans model, een kantoorwijk neer te poten met acht hoge torens en twee autostrada’s.

Professor Albert Martens (K.U.*Leuven) heeft het allemaal meegemaakt. Als jonge doctoraatstudent sociologie was hij in de jaren 1960 in de Noordwijk komen wonen, en hij heeft zich met hand en tand tegen de kaalslag verzet. Om die recente Brusselse geschiedenis in herinnering te brengen, heeft Martens zopas een tweetalige website gelanceerd, www.quartiernord.be, waar, naast tal van documenten, drie boeken over de Noordwijk te lezen zijn die niet meer in omloop zijn.

Martens heeft tegelijk ook een update gemaakt met de laatste ontwikkelingen, want volgens hem laat het Manhattanplan zich nog tot vandaag voelen. “Veel is er niet veranderd. Kijk maar naar wat de bewoners meemaken die nu moeten wijken voor het treinviaduct in de Vooruitgangstraat.” Onteigeningen, verkrotting, geen perspectief meer op een toekomst voor de wijk. De haves en de have-nots. De mechanismen zijn nauwelijks veranderd.

Professor Martens laat een recente pagina zien uit het magazine Point de Vue. In de society-rubriek staan foto’s van Armand De Decker (MR, senator) in gezelschap van een aantal captains of industry en van betonboeren Patrick en Alain De Pauw, zonen van Charly De Pauw. Ook Jean Demannez, de PS-burgemeester van Sint-Joost-ten-Node, laat zich opmerken. Een collusie tussen vastgoed en politiek? Zoals vroeger? Martens glimlacht, maar zegt niets.
In een recent wetenschappelijk artikel dat Martens aanbood aan Belgeo, het tijdschrift van de Belgische geografen, heeft hij onderzocht wat er veertig jaar na de drie Bijzondere Plannen van Aanleg, die het Manhattanproject vorm moesten geven, van geworden is. Drie BPA’s, want de Noordwijk ligt op drie gemeenten. Martens: “Dat maakte de wijk erg kwetsbaar. Het is klassiek in Brussel: een wijk die zich uitstrekt over verschillende gemeenten, kan zich moeilijk handhaven tegen vastgoedprojecten. Grensgebieden zijn zwakke plekken. Kijk maar naar de Europese wijk of de Zuidwijk. De verschillende overheden worden er tegen elkaar uitgespeeld, en de bewoners zijn de dupe.”

Martens haalt de mosterd voor zijn analyse bij de Deense onderzoeker Bent Flyvbjerg. Die onderzocht tal van megaprojecten in de wereld en stelt vast dat de risico’s vaak verkeerd worden ingeschat. Zo gaan de projectontwikkelaars uit van een zerofriction-maatschappij: ze zijn niet voorbereid op maatschappelijke weerstand. Ze schatten ook vaak de kosten en de baten verkeerd in, maken foute prognoses (bijvoorbeeld inzake verkeersstromen), en uiteindelijk liggen de resultaten vaak ver van wat aanvankelijk gepland is.

Toegepast op de Noordwijk geeft dat opzienbarende resultaten. Negentig procent van de geplande afbraak is inderdaad doorgegaan. Maar dan: de autosnelwegen zijn er niet gekomen. De voetgangerssokkel, die metershoog boven de begane grond een volledige nieuwe voetgangerszone moest creëren, is maar voor vijf procent gerealiseerd. Er was 1,6 miljoen vierkante meter kantoor gepland, er is maar 65 procent van neergezet. Er zouden veertienduizend mensen komen wonen, het zijn er vandaag minder dan de helft. En het Manhattanproject ging maximaal uit van 75.000 banen: dat zijn er maar 21.000 geworden.

Symbolisch voor die mislukking is de Zenithtoren. Die is al een jaar klaar, maar staat helemaal leeg. De teller van de kantoorleegstand in de Noordwijk staat vandaag op 125.000 vierkante meter.

Martens: “Mijn analyse toont dankzij Flyvbjerg goed aan waar mega*projecten in de stad toe kunnen leiden. Het is alsof we zouden zeggen: ‘We willen naar Mars vliegen’, vervolgens eindigen we op de maan, en dan zeggen we zelfvoldaan: ‘We zijn toch ver geraakt.’”

Volgens Martens is het interessant om te becijferen hoeveel inkomsten de gemeentelijke overheden misgelopen zijn door de aanslepende stadsontwikkeling. Voor Schaarbeek bedragen alle kosten voor onteigening, afbraak en herinrichting (geïndexeerd) 45 miljoen euro, voor Sint-Joost-ten-Node zelfs 190 miljoen. En daar is de inkomstenderving door het jarenlang laten braakliggen van de terreinen niet eens bijgerekend. Pas sinds enkele jaren lopen er kantoorbelastingen voor de Noordwijk binnen. Martens: “Het Manhattanplan is verkocht als een plan om Brussel een nieuw economisch elan te geven, maar het heeft de overheden alleen maar handenvol geld gekost.”

We wandelen nog even naar de Voorstadsstraat, waar het voor Martens allemaal begon. Het huis waar hij gewoond heeft, staat er niet meer. Op die plaats staat nu een soort kopie, een verre reminiscentie aan de Brusselse architectuur. De straat is wel nog een woonstraat, een van de weinige in de Noordwijk, maar ze ligt midden tussen het kantoorgeweld. Martens: “Mijn studenten zeggen weleens: ‘De Noordwijk is toch mooi?’ Wat moet ik daarop zeggen? Loop hier ’s nachts eens?”