Wiślica

[deteroos]

Miałem okazję niedawno odwiedzić tą świętokrzyską wieś, niegdyś miasto o dużym znaczeniu. Posiada dzięki temu zabytki dużej klasy, niestety słabo rozreklamowane i zaniedbane.

Parę słów na temat miejscowości (więcej informacji m. in. na wiki) :
osada w dolinie Nidy, na gipsowym wzgórzu wśród podmokłych łąk, w obrębie Nadnidziańskego Parku Krajobrazowego, 12 km na południe od Buska-Zdroju, znana z rewelacyjnych odkryć archeologicznych. Początki najpóźniej X/XI w., uważana do niedawna przez część badaczy za stolicę państwa Wiślan. Prawa miejskie 1326 r. Zjazdy małopolskie. 1347 tzw. Statuty Wiślickie, pierwsza w Polsce kodyfikacja praw zwyczajowych. 1528 wodociągi. Upadek od czasu najazdu Szwedów. Mury miejskie i resztki zamku rozebrane po 1766. Po 1820 rozbiórka dwóch kościołów - Św. Ducha i św. Marcina. 1869 utrata praw miejskich. Poważne zniszczenia zabudowy podczas I i II wojny światowej.

Czas na zdjęcia :

panorama Wiślicy znad Nidy



zbliżamy się DW771 (ul. Batalionów Chłopskich)



idziemy prosto - ul. Długosza do Rynku, a ul. Długosza wygląda tak :



przy ul. Długosza stoi - jakżeby inaczej - Dom Długosza, o którym więcej w dalszej części wątku :



wchodzimy na Rynek :





rzut oka w lewo (szara kamienica na wprost to Kamienica Bractwa Różańcowego z sienią przejazdową) :





idziemy w górę Rynku :





spoglądając w dół ukazuje nam się Bazylika Narodzenia NMP, o której więcej później :

[deteroos]

W Wiślicy zachował się układ urbanistyczny powstały w XIV-XIX w. ze zbliżonym do kwadratu rynkiem w centrum i usytuowanym na wschód od kolegiaty rynkiem solnym. Idziemy zajrzeć na ów rynek - teraz plac - Solny.

Zbliżenie ne kolegiatę (podniesioną do rangi bazyliki mniejszej w 2005 r.) :



kierujemy się w stronę ulicy Kościelnej :



na dzwonnicy widać pozostałości wojen :



a to już raczej powojenne zaniedbanie :



tu odbijamy w prawo :



i dochodzimy do placu Solnego, przez który przebiega DW771 :



stamtąd przyszliśmy :



architektura przy placu nie powala :



ale jest z niego dobry widok na kolegiatę :



zepsuty przez betonowy bunkier, który jednakże kryje to :



które to pozostałości (prawdopodobnie) można obejrzeć po zadzwonieniu na tajemniczy numer komórkowy podany na kartce przylepionej do zamkniętych drzwi pawilonu

[deteroos]

Obejrzeliśmy centrum wsi (której status miasta na pewno by pomógł...), wracamy do najważniejszej części - czyli kolegiaty i Domu Długosza.

Przy kościele stoi późnogotycka dzwonnica, o której (i o Domu Długosza) można przeczytać np. tu:



dzwonnica :



z dziedzińca przed kolegiatą :



portal wejściowy :



fryz kamienny z trzech stron :

[deteroos]

Najważniejszy zabytek Wiślicy - murowany z kamienia ciosowego, dwunawowy, gotycki kościół kolegiacki Narodzenia NMP, ufundowany w 1352 przez Kazimierza Wielkiego. Kościół powstał w miejscu poprzedniego Św. Trójcy i Narodzenia NMP z XIII w. i jeszcze wcześniejszego z 2 poł. XII w. wymienianego już jako kolegiacki. Świątynia była pierwszą na ziemiach polskich budowlą dwunawową i posiadała dwuwieżową fasadę. Kolegiata została częściowo rozebrana na przełomie XIII/XIV w. przez bp J. Muskatę, który w miejscu rozebranej części wzniósł wieżę mieszkalną. Kościół w końcu XIV w. został udekorowany freskami fundowanymi przez Władysława Jagiełłę. Częściowo przebudowany przed 1464 z inicjatywy Jana Długosza. Poważnie uszkodzony w 1915 r. Prace restauracyjno-rekonstrukcyjne 1919-26 kierowne przez A. Szyszko-Bohusza. W wyniku zniszczeń i regotycyzacji budowli dwuwieżową fasadę romańską zmieniono na pseudogotycką bezwieżową z ceglanym szczytem i neobarokowa sygnaturką, rozebrano sklepienie naw z freskami z XIV w. i odbudowano na nowo.

Pod koniec XIX w. kolegiata z wieżą wyglądały tak :



Obejrzyjmy najpierw kościół z zewnątrz :

portal wejściowy :



szczyt :



idziemy w lewo - za murem budynki przy ul. Kościelnej :



kolegiata widziana od rzeczonej ulicy :



zakrystia i skarbiec z XVII w. - gdzie zstąpić można za zgodą konserwatora zabytków do podziemi, które kryją pozostałości dwóch poprzednich kościołów romańskich, a także romańskie fragmenty rzeźbiarskie - m. in. fragmenty kamieniarki dawnego tympanonu :



Warto wspomnieć, że po jednym z kościołów zachowała się tzw. płyta Orantów - zdobiona gipsowa romańska podłoga krypty z 2 poł. XII w. Kopię można obejrzeć w pińczowskim muzeum.

Na północnej ścianie świątyni znajduje się zamurowany portal z 2 poł. XIV w.



zoom - herby: Piastowskie Orły i herb Wielkopolski :



widok na dzwonnicę i kolegiatę od zakrystii :

[deteroos]

Kapliczka Matki Bożej Fatimskiej na dziedzińcu przy prezbiterium kościoła :



Prezbiterium z zewnątrz :







i wchodzimy już na stronę południową dziedzińca :



południowa strona kolegiaty, tym razem z niezamurowanymi oknami :



znajduje się tu gotycki portal i okute drzwi ozdobione rozetą z XV w. :



zoom - nad portalem znajduje się płaskorzeźbiona tablica fundacyjna (z 1464, ufundowana przez Jana Długosza, kanonika wiślickiego) przedstawiająca Kazimierza Wielkiego klęczącego z modelem kolegiaty przed tronującą Madonną z Dzieciątkiem, bpa Bodzantę oraz datę wmurowania tablicy :



dochodzimy z powrotem do fasady zachodniej :



rzut oka na plac przed Domem Długosza :



szczyt made in Szyszko-Bohusz :

[deteroos]

Wchodzimy do wnętrza kolegiaty :

główny korpus świątyni jest dwunawowy czteroprzęsłowy - nawa południowa :



fragment sklepienia nawy południowej - sklepienie trójdzielne, częściowo gwiaździste :



nawa północna - z kamieniarką zamurowanych okien :



i fragment sklepienia tej nawy :



na zwornikach sklepień nawy umieszczone są herby rycerskie, symbole ewangelistów oraz głowa Chrystusa.

na południowej ścianie nawy znajduje się późnorenesansowy nagrobek Anny z Krzepickich Stawickiej :



a na północnej barokowy ołtarz św. Barbary z XVIII w. - podobnych ołtarzy oryginalnie było w świątni siedem :



idziemy w stronę prezbiterium - u jego progu wznosi się nad nami późnobarokowa belka tęczowa z XVIII w.



prezbiterium jest węższe od korusu głównego, czteroprzęsłowe, zamknięte wielobocznie, przekryte sklepieniem krzyżowo - żebrowym :



w prezbiterium kryją się najcenniejsze elementy świątyni, ale spójrzmy jeszcze za siebie na nawy kościoła i neoklasycystyczny chór muzyczny :

[deteroos]

W prezbiterium zachowała się fragmentarycznie polichromia rusko-bizantyjska z 1397-1400 fundowana przez Władysława Jagiełłę :

polichromia na północnej stronie prezbiterium i późnorenesansowe epitafium ks. Jakuba Węgrzynowicza :



polichromia nad ołtarzem :



polichromia na południowej ścianie prezbiterium - z koleijnym epitafium :



i dalej :





Polichromia przedstawia sceny z życia Chrystusa, Matki Boskiej, postacie świętych.

Sklepienie prezbiterium - z herbami ziem, które weszły w skład Królestwa Polskiego po rozbiciu dzielnicowym :





Barokowy portal do zakrystii, nad nim kolejne epitafium kanonika wiślickiego a po prawej stronie gotycka wnęka na oleje święte :



zbliżamy się do ołtarza głównego - w ścianie północno-wschodniej prezbiterium znajduje się gotyckie sakramentarium :



zoom :



w ołtarzu głównym umieszczona jest późnoromańska, kamienna płaskorzeźba tzw. Matki Boskiej Łokietkowej z XIII w. (wg tradycji przed tą figurą w grocie koło Ojcowa modlił się Władysław Łokietek), uważana za cudowną :



zoom :

[deteroos]

Udajemy się teraz do Domu Długosza z 1460 (domu wikariuszy ufundowanego przez Długosza), który - jak widać po słońcu - znajduje się od strony południowej kolegiaty :



trochę historii budynku - z piwnicznej części muzeum :



szczyt wschodni - pod słońce niestety... :



budynek z dziedzińca kolegiaty od zachodu :



i od zachodu patrząc z Rynku :



portal wejściowy - w Domu Długosza mieści się plebania i muzeum :



sień z gotyckimi portalami :





zejście do piwnic :



wychodzimy na podwórze :

rzut oka w lewo



rzut oka w prawo - widać rekonstruowane obramienia okienne

[deteroos]

Zstępujemy do piwnic :

trochę historii piwnic i prośba o wsparcie odnowy zabytku :



stopnie kamienne z czasów powstania budynku :



oryginalny strop korytarza z czasów Jana Długosza :





portal wejściowy do korytarza z czasów Jana Długosza :



inny oryginalny portal :



w piwnicach znajdują się pozostałości ołtarzy z kolegiaty - część elementów została wywieziona do Krakowa do konserwacji i nigdy nie wróciła :











Niestety nie zdążyłem przed godziną 16-tą i już nie udało mi się obejrzeć pomieszczeń muzeum na parterze z freskami z XV w. W Domu Długosza przechowywane są także cenne księgi, najstarsza pochodząca z XV w. Przegapiłem w pośpiechu także figurę Męki Pańskiej z XVII w. przy placu Solnym. W Wiślicy do obejrzenia jest także grodzisko z XI-XII w., figury przydrożne, wspomniane pozostałości kościoła św. Mikołaja - po umówieniu się na telefon, a jak ktos ma wtyki u Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków to może sobie obejrzeć wspomniane wcześniej pozostałości starszych kościołów pod kolegiatą. Warto wspomnieć, że do parafii wiślickiej należy kościółek w Gorysławicach, wspomniany w wątku o świętokrzyskich zabytkach.

To by było na tyle! Tak więc Panowie i Panie, nie spać, zwiedzać!

[hubertkm]

Znakomita robota!!!

[hubertkm]

Originally Posted by deteroos

na dzwonnicy widać pozostałości wojen :

To akurat nie są pozostałości wojen, tylko ślady po świdrach, którymi odpalano ogień Wielką Sobotę. Takir otwory ogniowe można zobaczyć na większości świętokrzyskich i nie tylko, kościołów, czy nawet kapliczek.

[Kalkstein]

Originally Posted by deteroos

Zstępujemy do piwnic :

trochę historii piwnic i prośba o wsparcie odnowy zabytku :



stopnie kamienne z czasów powstania budynku :



oryginalny strop korytarza z czasów Jana Długosza :





portal wejściowy do korytarza z czasów Jana Długosza :



inny oryginalny portal :



w piwnicach znajdują się pozostałości ołtarzy z kolegiaty - część elementów została wywieziona do Krakowa do konserwacji i nigdy nie wróciła :











Niestety nie zdążyłem przed godziną 16-tą i już nie udało mi się obejrzeć pomieszczeń muzeum na parterze z freskami z XV w. W Domu Długosza przechowywane są także cenne księgi, najstarsza pochodząca z XV w. Przegapiłem w pośpiechu także figurę Męki Pańskiej z XVII w. przy placu Solnym. W Wiślicy do obejrzenia jest także grodzisko z XI-XII w., figury przydrożne, wspomniane pozostałości kościoła św. Mikołaja - po umówieniu się na telefon, a jak ktos ma wtyki u Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków to może sobie obejrzeć wspomniane wcześniej pozostałości starszych kościołów pod kolegiatą. Warto wspomnieć, że do parafii wiślickiej należy kościółek w Gorysławicach, wspomniany w wątku o świętokrzyskich zabytkach.

To by było na tyle! Tak więc Panowie i Panie, nie spać, zwiedzać!

Spieszę donieść, że jak się trafi na odpowiednią panią, która ma także klucze od pawilonu i sensownie się z nią pogada, to można zobaczyć te kościoły i płytę wiślicką bez wtyków u konserwatora.... Trzeba się postarać, ale pasje kosztują...

[hubertkm]

Originally Posted by Kalkstein

Spieszę donieść, że jak się trafi na odpowiednią panią, która ma także klucze od pawilonu i sensownie się z nią pogada, to można zobaczyć te kościoły i płytę wiślicką bez wtyków u konserwatora.... Trzeba się postarać, ale pasje kosztują...

A ja śpieszę donieść, że wszyscy zainteresowani mogą teraz już bez żadnych problemów obejrzeć podziemia kolegiaty, włącznie z tzw. płytą wiślicką, jednym z najważniejszych zabytków sztuki romańskiej w środkowej Europie, pawilon oraz sale z cennymi piętnastowiecznymi malowidłami w Domu Długosza. W Wiślicy zostało reaktywowane muzeum, a pracujący w nim młodzi ludzie, z wykształcenia archeolodzy, są tak przemili, że nawet, jak jest już dość późno i teoretycznie powinni zamykać i iść do domu, to nie mają żadnych oporów, żeby oprowadzić i opowiedzieć (i to fachowo) ile się da o wiślickich zabytkach. Bilety kosztują dosłownie symbolicznie po parę złotych, a z pracownikami muzeum można się umówić telefonicznie na zwiedzanie. Nr telefonu 508 869 366.
Jestem pod ogromnym wrażeniem ich zapału i sympatycznego podejścia do zwiedzających, a ponieważ przez dwa lata w pewnym muzeum przeszło przez moje łapki ładnych kilka tysięcy turystów, to wiem, jak człowiek może być zmęczony i zrezygnowany po całych dniach gadania do ludzi, którzy najczęściej nie mają zbyt wiele pojęcia o tym, co im mówisz, a na dodatek nie potrafią się zachować.
Szczerze im życzę, żeby nie tracili entuzjazmu i życzę gminie, żeby starała się utrzymać muzeum. Naprawdę dopiero teraz, choć byłem w Wiślicy już kilka razy, w pełni mogłem na własne oczy poznać historię tego miasta!
Szczerze polecam wszystkim wycieczkę do Wiślicy i dokładne obejrzenie udostępnionych wreszcie po latach zabytków!

[Kalkstein]

Originally Posted by hubertkm

A ja śpieszę donieść, że wszyscy zainteresowani mogą teraz już bez żadnych problemów obejrzeć podziemia kolegiaty, włącznie z tzw. płytą wiślicką, jednym z najważniejszych zabytków sztuki romańskiej w środkowej Europie, pawilon oraz sale z cennymi piętnastowiecznymi malowidłami w Domu Długosza. W Wiślicy zostało reaktywowane muzeum, a pracujący w nim młodzi ludzie, z wykształcenia archeolodzy, są tak przemili, że nawet, jak jest już dość późno i teoretycznie powinni zamykać i iść do domu, to nie mają żadnych oporów, żeby oprowadzić i opowiedzieć (i to fachowo) ile się da o wiślickich zabytkach. Bilety kosztują dosłownie symbolicznie po parę złotych, a z pracownikami muzeum można się umówić telefonicznie na zwiedzanie. Nr telefonu 508 869 366.
Jestem pod ogromnym wrażeniem ich zapału i sympatycznego podejścia do zwiedzających, a ponieważ przez dwa lata w pewnym muzeum przeszło przez moje łapki ładnych kilka tysięcy turystów, to wiem, jak człowiek może być zmęczony i zrezygnowany po całych dniach gadania do ludzi, którzy najczęściej nie mają zbyt wiele pojęcia o tym, co im mówisz, a na dodatek nie potrafią się zachować.
Szczerze im życzę, żeby nie tracili entuzjazmu i życzę gminie, żeby starała się utrzymać muzeum. Naprawdę dopiero teraz, choć byłem w Wiślicy już kilka razy, w pełni mogłem na własne oczy poznać historię tego miasta!
Szczerze polecam wszystkim wycieczkę do Wiślicy i dokładne obejrzenie udostępnionych wreszcie po latach zabytków!

Miło słyszeć takie rzeczy. Czyli jak się bardzo chce, to można...

[matizz]

Oto czego dowiedziałem się w trakcie wakacyjnej bytności w Wiślicy: W tym roku na oczach wszystkich mieszkańców nowy właściciel rozebrał do fundamentów jedyną zachowaną spośród wiślickich kamienic - XVIII-wieczną Kamienicę Różańcową na rogu Rynku i Jasnej i na jej miejscu wybudował współczesną makietę!!!! Kiedyś był tam sklep typu "druty i śrubki", a w środku... sklepiona sień i pomieszczenia parteru. Fakt, była w nienajlepszym stanie technicznym - przynajmniej na oko niefachowca, ale byłą JEDYNĄ AUTENTYCZNĄ przy Rynku!!!! Szkoda że nie nabijają za pal za takie rzeczy... Podobno ma tam być pensjonat czy knajpa.

[matizz]

To ta na zdjęciach 5-7 z pierwszego posta, w tle dzwonnicy, szara z namiotowym dachem

[deteroos]

Zburzył nielegalnie, buduje też nielegalnie? Po interwencji "Echa Dnia” stanie przed sądem

dodano: 20 sierpnia 2009, 21:00

/pawie/

Inwestor, który zrównał z ziemią zabytkową Kamienicę Bractwa Różańcowego w Wiślicy i mimo zakazu prowadzi prace budowlane, został oskarżony przez Prokuraturę Rejonową w Busku- Zdroju o popełnienie dwóch przestępstw. Grozi mu pięć lat więzienia.




Tak wyglądał plac budowy w kwietniu, kiedy wstrzymano budowę. Dziś nowy obiekt jest już zadaszony. Prace trwały bezprawnie.
(Fot. Łukasz Zarzycki)

Na początku kwietnia tego roku dzięki sygnałowi od anonimowego czytelnika "Echo Dnia” ujawniło, że nowy właściciel zabytkowej kamienicy z XVII wieku wbrew uzgodnieniom z nadzorem budowlanym i wojewódzkim konserwatorem zabytków zupełnie rozebrał obiekt. Po naszej interwencji buski nadzór budowlany wydał decyzję o wstrzymaniu dalszych prac, a Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Kielcach powiadomił Prokuraturę Rejonową w Busku-Zdroju o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Po przeprowadzonym dochodzeniu śledczy w tym tygodniu sformułowali zarzuty wobec inwestora. – Skierowaliśmy do Sądu Rejonowego w Busku akt oskarżenia o popełnieniu przestępstwa w związku z naruszeniem ustawy o ochronie zabytków oraz złamaniem ustawy prawo budowlane. Inwestor mający zezwolenie na adaptację i remont kamienicy, zburzył ją całkowicie. W jej miejsce wybudowano zupełnie inny budynek niż było to określone w zezwoleniu. Przestępstwo to zagrożone jest karą do 5 lat pozbawienia wolności – mówi prokurator Cezary Kiszka, szef Prokuratury Rejonowej w Busku-Zdroju. Jego zdaniem sprawa stanie na wokandzie na przełomie września i października.

Tymczasem, jak informuje Jacek Bławat, powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w Busku-Zdroju, inwestor kontynuuje prace. - Budynek w obecnej chwili jest przykryty. Właściciel nie zastosował się do naszych zaleceń, lekceważy sobie wszystkie przepisy prawa – mówi. Co mu za to grozi? - Roboty, które zostały wykonane po wstrzymaniu budowy, podlegają rozbiórce. Nie ma możliwości ich zalegalizowania – wyjaśnia Bławat.

Spytaliśmy inwestora, czy zdaje sobie sprawę z konsekwencji, jakie go czekają w związku z nielegalną rozbiórką zabytkowej kamienicy oraz bezprawnym prowadzeniem robót. Mężczyzna nie chciał rozmawiać. – To jest za poważna sprawa na telefon. Co mi pan tu będziesz gadał. Daj mi pan spokój. Mam ludzi, którzy się wami zainteresują – rzucił i rozłączył się.

Brak słów na takich sk... Mam nadzieję, że go wsadzą na te 5 latek.

[Urbanista1]

Ta szara po prawej stronie. Co za ciemnota!!

[Gatsby]

mam nadzieję, że przynajmniej to rozbiorą...

[talanar]

po prostu brak słów....XVIII w to chyba juz jednak dość stare zeby kazdy głupi widział, że stare....