SkyscraperCity - View Single Post - [Nowy Sącz] Zabytki
View Single Post
Old February 24th, 2009, 10:47 AM   #2
marns
Registered User
 
marns's Avatar
 
Join Date: Oct 2007
Posts: 3,298
Likes (Received):

Spis zabytków Nowego Sacza

Bazylika św. Małgorzaty - widoki zewnętrzne 1
[1]

Panorama Nowego Sącza (baner na forum) pierwsze wieże od lewej to Bazylika Św Małgorzaty :

Historia:
…”Bazylika św. Małgorzaty wybija się w pejzażu miasta pięknem swojej architektury. Dzieje tego kościoła łączą się ściśle z historią Nowego Sącza. Z nim wzrastał w świetność w wiekach XV i XVI, podupadł w wieku XVIII i początkach XIX w., dźwigał się ze zniszczeń pod koniec XIX w.

Najstarszą wzmiankę o nim pozostawił król Wacław II Czeski w dokumencie z dnia 24 kwietnia 1303 r. potwierdzającym patronat biskupów krakowskich nad kościołem św. Małgorzaty w założonym przez siebie grodzie.

W początkach XIII w. istniał już - na późniejszym lokacyjnym terenie miasta - murowany romański kościół z wieżą. Dowodem są: kapitel romańskiej kolumny odnaleziony w 1920 r. nieopodal kościoła św. Małgorzaty, a ok. 1974 r. wmurowany w ścianę Collegium Maius w Krakowie, fragment półkolumny romańskiej użytej jako wtórny materiał budowlany w ścianie prezbiterium obecnego kościoła, oraz jego wyobrażenie na pieczęci miejskiej z św. Małgorzatą, odciśniętej w 1329 r. i 1343 r.

Wznoszony w pierwszej ćwierci XIV w. gotycki kościół św. Małgorzaty posiada mury o wątku ceglano - kamiennym i filarowo - szkarpowy system. konstrukcyjny. Jego niewielkie prezbiterium posiadało ostrołukowe sklepienie, gotyckie sklepienie nawy wspierało się na kamiennych okrągłych kolumnach stojących pośrodku kościoła, dzieląc go na dwie nawy. Do korpusu dobudowane zostały fundowane kaplice: św. Anny - XIV/XV w. Wszystkich Świętych - 1410 r., św. Trójcy - 1418 r., Nawiedzenia Najśw. Marii Panny- 1418 r. Nie posiadał wież.
Dalsza rozbudowa kościoła - powstały kaplice: św. Mikołaja - 1453 r., św. Jakuba Apostoła - 1460 r., św. Jana Jałmużnika - 1472 r., św. Andrzeja - 1472 r. Wzniesiono nad zakrystiami kapitularz, a w 1486 r. dobudowano do już istniejącego - trójboczne prezbiterium. Z tego okresu rozbudowy kościoła pochodzą obydwie wieże.

Na przełomie wieku XIV/XV wzniesiona została wieża północna, do czego przyczynili się kard. Zbigniew Oleśnicki i starosta sądecki Jakub z Dębna. Posiadała siedem kondygnacji i osobne do niej wejście - była strażnicą miejską. Za wieżą wzniesiona została kaplica p.w. Wniebowstąpienia N. M. Panny w 1597 r.

Wieżę południową - dzwonnicę wzniesiono w 1507 r., uszkodzoną pożarem odbudowano przed 1631 r.

Pożary w latach 1486,1522 i 1611 zniszczyły wnętrze, nadwyrężyły mury świątyni to też ulegała częstym remontom, przeróbkom. W latach 1749 - 1753 dokonano wyburzenia gotyckiego stropu nawy i zastąpiono go płaskim pułapem. Zdobny pinaklami frontowy szczyt kościoła zburzono w 1777 r.

Kościół poddano przebudowie w latach 1804 - 1822. Wówczas boczne kaplice połączono w całość tworząc z nich boczne nawy, dwie kaplice rozburzono, korpus kościoła obniżono o trzy metry. Wieżę dzwonnicę nadbudowano materiałem rozbiórkowym z dwóch kondygnacji wieży północnej - równając ich wysokości. Otrzymały one zmieniony, jednakowy kształt hełmów. Szczyt kościoła otrzymał barokowy kształt, a ściany kopusu i wież pokryto grubo tynkiem. Usunięto z wejść do świątyni dwa gotyckie kamienne portale. Świątynia straciła gotycki wygląd.

Do odnowienia kościoła przystąpiono w 1880 r. zabezpieczając jego dach, odnawiając ołtarze. W okresie międzywojennym przeprowadzono ponowną renowację, starając się we wnętrzu kościoła zachować resztki zabytkowej architektury.

Działania wojenne w styczniu 1945 r, uszkodziły górną kondygnację wieży północnej i lewą stronę ołtarza głównego. Kościół wymagał generalnego odnowienia, do którego przystąpiono w 1955 r.
Kościół składa się z opiętego siedmioma szkarpami prezbiterium zorientowanego na wschód oraz szerszego korpusu naw głównej i bocznych. Zakrystie i dawny kapitularz są po stronie północnej. Ściana przednia korpusu wgłębiona jest między dwie wieże. Niższa jej kondygnacja wzniesiona z kamienia w XV w. została nadbudowana w 1970 r. ścianą z gotyckiego formatu cegły. W niej odtworzono okno dawnego chóru "literackiego". Zwieńczono ścianę attyką balustradową, poza którą widnieje regotyzowany również szczyt korpusu kościoła. Fasadę kościoła zamykają dwie wieże, których kamienny o zróżnicowanym układzie wątek murów oczyszczony z tynków, ukazuje ich piękno”... (opisy Ireny Styczyńskiej)
[2]


[3]


[4]
Wieżę południową odbudowano po pożarze przed 1631 r. w stylu baroku. Była dzwonnicą, na której do 1917 r. zawieszone były cztery dzwony: "Michał Archanioł" - z 1617 r. o wadze 4847 kg, 204 cm średnicy, "św. Jan" - odlany w 1611, o wadze 2666 kg, 162cm średnicy, "Leon" z 1671 r. o wadze 1600 kg i średnicy 122 cm, "Maria" zwoływał na Anioł Pański. Rekwizycji dzwonów na cele wojenne dokonali Austriacy w 1917 r.

Wieża ta wzniesiona w rzucie kwadratu, w kondygnacji trzeciej przechodzi w kształt ośmioboczny. Jej pierwotna wysokość zaznaczona jest linią litego muru, nad którym w pocz. XIX w. podniesiono jej ściany cegłą i ciosami piaskowca uzyskanymi z obniżenia wieży sąsiedniej.
Na fasadzie zachodniej, pod gzymsem, usytuowany jest niewielki fryz późnogotycki złożony z ciosów ozdobionych od lewej: gmerkiem i datą "1507", emblematem "IHS", i herbami Polski i Litwy. Poniżej widnieje renesansowa Pasja. Odkute zostały od nowa według zniszczonych pierwowzorów.




[5]
Na gotyckim zrębie kaplicy św. Anny wzniesiona została w ok. 1460 r. wieża północna. Zbudowana z kamiennego ciosu w dolnej części, powyżej cegły o układzie polskim, wzmocniona na narożach ciosami z piaskowca, dzielona jest kamiennymi gzymsami na kondygnacje. Pod gzymsem drugiej kondygnacji, w jej zachodniej fasadzie zdobi ją fryz maswerkowo-herbowy. Obniżona o dwie kondygnacje w pocz. XIX w. otrzymała w czasie ostatniego remontu gotycki w wyrazie hełm


[6]


[7]
__________________
Wszelkie podobieństwo do osób lub sytuacji jest przypadkowe :)

poszept liked this post

Last edited by marns; February 24th, 2009 at 06:42 PM.
marns no está en línea   Reply With Quote