[Toruń] Budowle, których już nie ma... - SkyscraperCity
 

forums map | news magazine | posting guidelines

Go Back   SkyscraperCity > European Forums > Forum Polskich Wieżowców > Architektura i Urbanistyka > Zabytki


Global Announcement

As a general reminder, please respect others and respect copyrights. Go here to familiarize yourself with our posting policy.


Reply

 
Thread Tools
Old September 8th, 2005, 02:56 PM   #1
Maszkaron
Registered User
 
Join Date: Sep 2005
Posts: 557
Likes (Received): 64

[Toruń] Budowle, których już nie ma...

Większość osób kojarzy Toruń z zachowanym szczęśliwie historycznym Starym i Nowym Miastem. Z zachowaną średniowieczną urbanistyką i zabytkami z różnych epok historycznych.

Jednakże niewiele osób zdaje sobie sprawę, że przenosząc się do Thorna powiedzmy do roku 1875 ujrzałoby zupełnie inne miasto, pełne obiektów, których dzisiaj niestety już nie ma.

Większość tych budowli to obiekty militarne, które w wyniku udrożnienia i przystosowania miasta do ery tramwajów i samochodów zostały rozebrane. Ofiarą padły przede wszystkim średniowieczne mury obronne, bramy i baszy, które były już niepotrzebne. Te które ocalały i tak przebudowano lub dokonano korekt. Zresztą stan techniczny rozbieranych obiektów był w bardzo złym stanie...

Z drugiej strony trzeba zrozumieć władze pruskie, które próbowały Toruniowi nadać charakter nowoczesnego miasta. Należą się słowa uznania za próbę stworzenia na miejscu fos i murów czegoś na kształt wiedeńskeigo Ringu, pełnego gmachów użyteczności publicznej, kościołów i kamienic zbudowanych w stylu obowiązującym wówczas, czyli historyzmu, eklektyzmu i secesji. (To temat na inny wątek w przyszłości). W samym centrum również Toruń ozdobiły nowe elementy np. nowa wieża kościoła Św. Ducha z 1898 roku.

Szkoda trochę, że średniowieczne fortyfikacje (tak jak w wilu miastach) zburzono, a fosy zasypano... byśmy mieli takie polskie Carcassone...



Nieistniejąca Brama Chełmińska tuż przed rozbiórką w 1880 roku. Jedyna brama o którą ówcześni Torunianie walczyli aby przetrwała...nie udało się.


Brama Chełmińska i mury od strony zachodniej...


Ten sam obiekt od strony północnej.


Brama Paulińska stojąca niegdyś pomiędzy Starym a Nowym Miastem (1870).


Zdjęcie wykonane z ulicy Szewskiej na tą samą bramę z 1870.


Baszta Koci Ogon... dzisiaj ta tym miejscu stoi gmach Collegium Maius UMK.
W tle słynny toruński okrągły areszt.


Kościół Św. Ducha na Rynku Staromiejskim...jeszcze bez wieży!!! Stan z 1895 roku.

Last edited by Maszkaron; September 15th, 2005 at 02:12 PM.
Maszkaron no está en línea   Reply With Quote
Sponsored Links
Advertisement
 
Old September 8th, 2005, 03:20 PM   #2
JaCeK !
BANNED
 
Join Date: Oct 2004
Posts: 2,292
Likes (Received): 3

Wielkie dzieki za te zdjecia !!

Faktycznie- chodzac przez Torun, zawsze tylko zachwycam sie nad iloscia zabytkow, a teraz troche posmutnialem Brama Chelminska lezala w podobnym ukladzie do Rynku jak brama Florianska w Krakowie.

Ciekawie jest wreszcie wiedziec jak wygladala bryla kosciola sw. Ducha bez wiezy.
Mam nadzieje ze masz jeszcze jakies zdjecie tego zburzonego gotyckiego kosciola.

Intersujace porownania z Wiedniem, sam natomiast kiedys zauwazylem zwiazek w samym starym miescie- ulca Szeroka to dla mnie taka pomniejszona glowna ulica wiedenskiego Starego Miasta (tez deptak). Tyle ze w Toruniu za katedre sw. Stefana robi Ratusz.

Last edited by JaCeK !; September 8th, 2005 at 07:20 PM.
JaCeK ! no está en línea   Reply With Quote
Old September 8th, 2005, 05:02 PM   #3
anakin
 
Join Date: Sep 2003
Posts: 6,914
Likes (Received): 8

świetne zdjęcia. Świetny temat.
anakin no está en línea   Reply With Quote
Sponsored Links
Advertisement
 
Old September 8th, 2005, 06:23 PM   #4
Maszkaron
Registered User
 
Join Date: Sep 2005
Posts: 557
Likes (Received): 64

Niestety nie posiadam zdjęć średniowiecznego kościoła Św. Mikołaja i przyległego
klasztoru Dominikanów, bo… po prostu zdjęć tego obiektu nie ma!!!
Obiekty zostały rozebrane w 1834 roku, a z tego co wiem, pierwsze obrazy otrzymane metodą fotograficzną (dagerotypia) uzyskano w roku 1839. Pozostają tylko ryciny z XVIII w.
Cóż za strata dla oka.
Porównałem budynki budowane od lat 90-tych XIX wieku do lat 30-tych XX wieku na obrzeżach Starego i Nowego Miasta do wiedeńskiego „Ringu”. Bo geneza (wyburzenie niepotrzebnych murów obronnych), cel i przeznaczenie (budowa reprezentacyjnych budynków użyteczności publicznej i poszerzenie arterii komunikacyjnych) są identyczne jak wiedeńskich…tylko skala i rozmach przedsięwzięcia inny.
Postaram się w najbliższej przyszłości (jak to brzmi enigmatycznie) otworzyć nowy wątek odnośnie „toruńskiego ringu” okraszony fotkami, który dla miłośników architektury i historyków sztuki może być całkiem interesujący.
Maszkaron no está en línea   Reply With Quote
Old September 8th, 2005, 09:04 PM   #5
Maszkaron
Registered User
 
Join Date: Sep 2005
Posts: 557
Likes (Received): 64

[Toruń] Budowle, których już nie ma...cz.2

Obiecany ciąg dalszy wycieczki po nieistniejącym Toruniu.

Na początek nieistniejąca już Brama Św. Jakuba leżąca u wylotu ulicy o tej samej nazwie.
W latach 80-tych XIX wieku Prusacy rozkopali bastiony na północno - wschodnim krańcu miasta, by uzyskać nowe tereny pod zabudowę. A umocnienia forteczne przenieśli ok. kilometr dalej. Zresztą do dzisiaj można je podziwiać. W tym miejscu powstała cała nowa dzielnica nazwana Wilhelmstadt (Miasto Wilhelma). Na uzyskanym obszarze pobudowano na przełomie wieków kamienice mieszczańskie (ul. Warszawska), szpital, oraz duży kompleks koszar wojskowych. Głównym akcentem tej dzielnicy stał się neogotycki kościół Św. Katarzyny z najwyższą w Toruniu wieżą (86 m.).
Zdjęcia przedstawiają widok na Nowe Miasto, bramę Św. Jakuba przed i w trakcie rozbiórki bastionów i zasypywania fos.





Kolejna nie zachowana brama – Starotoruńska. Jedyna średniowieczna brama skierowana na zachód. Przed rozbiórką była mocno przebudowana i co widać na fotografiach w fatalnym stanie technicznym.


Ganek prowadzący przez fosę do Bramy Starotoruńskiej. Do dziś zachowały się fragmenty tej szyi.



Widok ze wspomnianego przed chwilą ganku na Fosę Staromiejską. Widoczna narożna baszta, to Koci Ogon (fotka w poprzedniej części). Dzisiaj na tym miejscu stoją budynek banku (dziś Collegium Novum UMK), tzw. Harmonijka i budynek sądu oraz biegnie ulica (jakby mogła się nazywać inaczej) Fosa Staromiejska.


Hala Balonowa – również nieistniejąca konstrukcja służąca jako hangar dla sterowców.
W okresie międzywojennym w Toruniu stacjonował dywizjon zeppelinów, a widoczna konstrukcja była jedną z największych hal w Polsce.



Kamienica pod Lwem. (po prawej) Przykład kamienic, jakich wiele było w Toruniu. Reprezentowała styl późnego renesansu niderlandzkiego. Na przełomie wieków przebudowana z sąsiednią kamienicą (niewidoczną na zdjęciu) na eklektyczny Dom Towarowy, który swoją droga ma burzliwą historię, i który można do dzisiaj podziwiać. Po lewej stronie szczęśliwie zachowana barokowa kamienica Pod Gwiazdą. Inną ciekawostką jest fakt, że kamienica należała do rodziny Koperników i sam słynny Mikołaj wymieniał ją jako swój rodzinny dom!!!
Szukam zdjęć tej kamienicy w lepszej rozdzielczości.


Na koniec skan starej pocztówki z Torunia z ruinami budowli przypominającej bramę. Nie wiem, co to za obiekt i gdzie był zlokalizowany.
Może ktoś wie, co to za brama?(pytanie dla Toruniaków lub osób zorientowanych) Propozycje i interpretacje mile widziane…
Maszkaron no está en línea   Reply With Quote
Old September 8th, 2005, 10:49 PM   #6
JaCeK !
BANNED
 
Join Date: Oct 2004
Posts: 2,292
Likes (Received): 3

Zdjecia fortyfikacji to szok, nie wiedzialem ze to az tak dlugo funkcjonowalo. Tego jednak akurat nie jest bardzo zal widzac jak wspaniale budynki w tym rejonie pozniej powstaly.
JaCeK ! no está en línea   Reply With Quote
Old September 9th, 2005, 12:26 AM   #7
piotr_1079
Registered User
 
piotr_1079's Avatar
 
Join Date: Aug 2004
Location: Toruń
Posts: 1,194
Likes (Received): 397

Brawa za temat. Mi bardzo żal fortyfikacji - niesamowite były te bramy między Starym a Nowym Miastem, a ten ganek przy bramie Starotoruńskiej to pozostałości dawnego barbakanu (podobny był przy bramie Chełmińskiej). Poza tym nie mogę wybaczyć Prusakom rozebrania kościoła św. Mikołaja (klasą architektury porównywalny z pozostałymi kościołami Torunia), ratusza nowomiejskiego i dawnego budynku Dworu Artusa. Zdjęć tych obiektów nie ma, ale zachowały się rysunki G.F.Steinera z XVIII w.
Quote:
Bardzo ciekawe zdjęcie, to wygląda na którąś z bram w trakcie rozbiórki, niestety trochę za mała rozdzielczość żeby stwierdzić dokładnie. Na elewacji widać jakby ślady po szyi bramnej, którą miały tylko bramy Chełmińska i Starotoruńska.
piotr_1079 no está en línea   Reply With Quote
Old September 9th, 2005, 08:54 AM   #8
Fugit
Registered User
 
Join Date: Jul 2005
Location: Włocławek/Poznań, PL
Posts: 228
Likes (Received): 171

Mi również bardzo szkoda kościoła św Mikołaja i klasztoru Dominikanów...
Ten gotycki halowy kościół był największą i najbardziej monumentalną budowlą na Nowym Mieście. Wymiary kościoła: długość: 72 m, szerokość: 30 m, wysokość: 38 m, wewnętrzna wysokość naw: 21 m, wysokość wieży: 49 m
Również wystrój kościoła był imponujący, znajdowało się tam 20 ołtarzy, liczne epitafia, tablice nagrobne, grobowce oraz nagrobki pochowanych w podziemiach przedstawicieli rodzin mieszczańskich i szlacheckich Ziemi Chełmińskiej.
Od północy przylegał do kościoła zespół klasztorny Dominikanów. Pod samym klasztorem i kościołem od strony zachodniej płynie Struga Toruńska, która była wykorzystywana przez zakonników.
Elementy wyposażenia kościoła po jego rozbiórce w 1834 roku trafiły do innych toruńskich kościołów (m.in. do Kościoła św. Jakuba oraz Kościoła NMP), także do kościołów w Kowalewie Pomorskim i Złotorii oraz do Muzeum Okręgowego
Fugit no está en línea   Reply With Quote
Old September 9th, 2005, 10:27 AM   #9
Maszkaron
Registered User
 
Join Date: Sep 2005
Posts: 557
Likes (Received): 64

Quote:
Originally Posted by piotr_1079
Bardzo ciekawe zdjęcie, to wygląda na którąś z bram w trakcie rozbiórki, niestety trochę za mała rozdzielczość żeby stwierdzić dokładnie. Na elewacji widać jakby ślady po szyi bramnej, którą miały tylko bramy Chełmińska i Starotoruńska.
Zgadza się, zbyt mała rozdzielczość, aby być do końca pewnym, co to za obiekt. Jednakże jestem pewny w 99%, że to któraś z bram w trakcie rozbiórki.
Przez pewien czas myślałem, że to nie Toruń, tylko inne miasto, a na pocztówce wydrukowano błędnie napis Thorn???

Brama Chełmińska raczej odpada... była potężniejsza i po lewej stronie zdjęcia powinny być bliźniacze kamienice Rossnera przy Chełmińskiej, a po prawej stronie fotki widoczna bryła kościoła NMP (chyba, że dokonano korekt na fotce).

Starotoruńska... hmm, na tych zdjęciach co widziałem, od strony ganku wyższa bramy część była cofnięta do tyłu...choć przyległy budynek z dwuspadowym dachem niby pasuje.

Wydaje mi się jednak, że to jedna z bram Nowego Miasta. W grę wchodzą Prawe Wrota i Bydlęca (Św. Katarzyny). I wydaje mi się, że może to być ta ostatnia. Zastanawia mnie kamienica widoczna na pocztówce po lewej stonie ze ściętym narożnikiem i balkonem na pierwszym piętrze oraz niezabudowany teren po prawej stronie za bramą.
Porównałem zabudowę ze zdjecia, ze współczesną...i ta interpretacja najbardziej mi pasuje.
Kamienice po prawej stronie ul. Katarzyny zostały wybudowane na początku XXw. , więc teren powinien na zdjęciu być pusty...zgadza się.
Budynek widoczny na lewo od zdjęcia (ze ściętym narożnikiem) istnieje u wylotu Św. Katarzyny na skrzyżowaniu z Warszawską.
Wszystko byłoby pięknie...tylko obecna kamienica jest o dwie kondygnacje wyższa...chyba, że później kamienicę nadbudowano???
Po przeciwległej stonie skrzyżowania również znajduje się podobna kamienica, więc może to ta sama brama, tylko zdjęcie wykonane z innej perspektywy...ale tu z kolei w tle powinny być koszary...

Dla porównania daję współczesne zdjęcie tego skrzyżowania...


...i ponownie starę pocztówkę...
Maszkaron no está en línea   Reply With Quote
Old September 9th, 2005, 12:53 PM   #10
piotr_1079
Registered User
 
piotr_1079's Avatar
 
Join Date: Aug 2004
Location: Toruń
Posts: 1,194
Likes (Received): 397

Też myślałem o którejś z bram nowomiejskich, tylko zasugerowałem się tymi śladami po bokach przejazdu. Masz rację, Chełmińska i Starotoruńska raczej odpadają.
Co do bramy św. Katarzyny - na zdjęciu tej bramy zrobionym od strony północnej, na którym stoi ona jeszcze w całości nie widać żadnych budynków do niej przylegających (a więc i tego domku po prawej). Zastanawia mnie ta wolna przestrzeń za bramą - może to teren zburzonego klasztoru dominikanów? Wtedy to byłaby brama Prawe Wrota. Z tego co pamiętam, na końcu ulicy Prostej jest właśnie taki dom ze ściętym narożnikiem. Tylko to też nie do końca się zgadza (powinno być widać kamienice między Dominikańską a Prostą ).
piotr_1079 no está en línea   Reply With Quote
Old September 9th, 2005, 01:55 PM   #11
anakin
 
Join Date: Sep 2003
Posts: 6,914
Likes (Received): 8

Znowu bardzo fajny temat. Dobre zdjecia, które uswiadamiaja to co w Toruniu stracilismy...
W XIX w. w calej Europie rozbierano pozostalosci dawnych murów. Niestety...
anakin no está en línea   Reply With Quote
Old September 17th, 2005, 01:57 AM   #12
michal1982
 
Join Date: Mar 2004
Posts: 709
Likes (Received): 1

temat poprostu bomba!!!
michal1982 no está en línea   Reply With Quote
Old September 19th, 2005, 07:46 PM   #13
Maszkaron
Registered User
 
Join Date: Sep 2005
Posts: 557
Likes (Received): 64

Budowle, których nie ma... cz.3

Mały update do istniejącego już postu.

Widok na Bramę Mostową i Dwór Mieszczański nad Wisłą (1872). O ile obydwie budowle stoją...to otoczenie obecnie jakby wyładniało! A wprawne oko dostrzeże, że Baszta Wartownia przyległa do Dworu Mieszczańskiego (na prawo od środka zdjęcia) nie posiadała jeszcze istniejącej do dziś dnia XIX-wiecznej nadbudówki...



Rząd blankowanego muru obronnego widziany od strony wewnętrznej miasta


Częściowo już nieistniejący Bastion Św. Jakuba


Po prawej stronie, u dołu wspomniany wyżej bastion w całej okazałości


Plac Teatralny a w tle Stare Miasto... niby do dzisiaj wszystko stoi na swoim miejscu ale plac dzisiaj wygląda troszeczkę inaczej (zdjęcie z okresu międzywojennego)


Plac teatralny, a na środku ieistniejący już pruski pomnik.


Teatr miejski, z nieistniejącym akcentem...dwoma wieżyczkami


...tramwaj jadący ulicą Szeroką...kiedy to było...


Bydgoskie Przedmieście. Tramwaj skręcający z ulicy Sienkiewicza w Mickiewicza. Kto dziś pamięta, ze kiedyś tą ulicą jeździły tramwaje


Stare torowisko na ulicy Bydgoskiej (i dla miłośników tramwajów - jadące cacko)
Maszkaron no está en línea   Reply With Quote
Old September 19th, 2005, 09:46 PM   #14
piotr_1079
Registered User
 
piotr_1079's Avatar
 
Join Date: Aug 2004
Location: Toruń
Posts: 1,194
Likes (Received): 397

Quote:
Originally Posted by Dominique79
Dla porównania


I jeszcze dorzucę coś od siebie. Widok z mostu kolejowego. Pośrodku, tam gdzie są drzewa i coś co wygląda na baraki jest teraz liceum nr IV. Po lewej dawny konsulat rosyjski przy ul. Warszawskiej.


piotr_1079 no está en línea   Reply With Quote
Old September 20th, 2005, 06:11 PM   #15
JaCeK !
BANNED
 
Join Date: Oct 2004
Posts: 2,292
Likes (Received): 3

Pozwole sobie wkleic taki oto obrazek :




To widok Torunia z XVII wieku. Widac na nim oprocz fortyfikacji bastionowych 3 nieistniejace juz koscioly . Oprocz bastionow byly tez mury miejskie z basztami bramami, takze między Starym i Nowym Miastem
JaCeK ! no está en línea   Reply With Quote
Old September 20th, 2005, 06:58 PM   #16
piotr_1079
Registered User
 
piotr_1079's Avatar
 
Join Date: Aug 2004
Location: Toruń
Posts: 1,194
Likes (Received): 397

Plan w lepszej rozdzielczości


Kościoły:
Kościół Św. Ducha, benedyktynek przy bramie Klasztornej (stąd jej nazwa). Zniszczony już w XVII w. przez Szwedów.


Kościół dominikanów zwanych w Toruniu paulinami (stąd nazwa ulicy Most Pauliński) - tego kościoła najbardziej żal. Była to największa budowla na Nowym Mieście. Klasztor rozebrany w 1820, kościół w 1834


Dzisiaj ten teren wygląda tak jak na zdjęciu poniżej. Na pierwszym planie apsyda prezbiterium, w tle trzy łuki w zachowanym fragmencie budynków klasztornych, po lewej obok napisu Ramy zachowany pinakiel kościoła


Widać jeszcze jeden kościół dziwnie wciśnięty w bastion - św. Wawrzyńca, obecnie na jego miejscu stoi Arsenał (część Muzeum Etnograficznego).
piotr_1079 no está en línea   Reply With Quote
Old September 20th, 2005, 07:19 PM   #17
JaCeK !
BANNED
 
Join Date: Oct 2004
Posts: 2,292
Likes (Received): 3

Wreszcie wiem jak wygladal kosciol Dominikanow
Najbardziej zal rozbiorki wlasnie gotyckich budynkow, w koncu haslem "Gotyk na dotyk" reklamuje sie miasto. Sama liczba kosciolow gotyckich nie jest imponujaca (3), jest to za to odrobione klasa tych budowli i ich oryginalnoscia. W Gdansku pomimo dobrych statystyk centrum nie jest cenne historycznie- gotyckich kosciolow jest chyba 13 a pomimo tego miasto wcale nie jest na liscie UNESCO.
JaCeK ! no está en línea   Reply With Quote
Old September 20th, 2005, 07:41 PM   #18
Maszkaron
Registered User
 
Join Date: Sep 2005
Posts: 557
Likes (Received): 64

Kontynuując wątek fortyfikacji...
XVII wieczne bastiony zostały częściowo zniesione przez szwedów w 1703 roku. Później za czasów Napoleona powstały nowe, a od połowy XIX wieku Prusacy permanentnie umacniali twierdzę, tworząc jeden z największych w Europie systemów obronnych. I o dziwo tylko jeden raz użyto twierdzy do obrony miasta (choć i to i tak za duże słowa). Na wieść o zbliżających się oddziałach kozackich do Kaszczorka otworzono do nich ogień.

Twierdza Toruń pod koniec XIXw i na początku XX (po włączeniu do miasta Wilhelmstadu)





I mapa topograficzna sprzed I wojny światowej...pierścień wewnętrzny


...oraz cały zespół fortyfikacyjny z pierścieniem fortów
Maszkaron no está en línea   Reply With Quote
Old October 9th, 2005, 06:23 PM   #19
Maszkaron
Registered User
 
Join Date: Sep 2005
Posts: 557
Likes (Received): 64

Zdjęcie lotnicze Torunia z 1926 roku w trakcie niwelacji wewnętrznego pierścienia fortyfikacji.

Maszkaron no está en línea   Reply With Quote
Old March 30th, 2006, 09:53 AM   #20
grajewiak
 
Join Date: Mar 2006
Posts: 99
Likes (Received): 0

Mnie najbardziej żal kościoła i klasztoru dominikanów... ech z rycin wygląda, że to był cud architektury - a strzeliste okna dodawały budowli lekkości.
grajewiak no está en línea   Reply With Quote
Sponsored Links
Advertisement
 


Reply

Tags
stare miasto, toruń, torun

Thread Tools

Posting Rules
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is On
Smilies are On
[IMG] code is On
HTML code is Off



All times are GMT +2. The time now is 09:18 AM.


Powered by vBulletin® Version 3.8.11 Beta 4
Copyright ©2000 - 2019, vBulletin Solutions Inc.
vBulletin Security provided by vBSecurity v2.2.2 (Pro) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2019 DragonByte Technologies Ltd.
Feedback Buttons provided by Advanced Post Thanks / Like (Pro) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2019 DragonByte Technologies Ltd.

SkyscraperCity ☆ In Urbanity We trust ☆ about us