Skyscraper City Forum banner
1 - 20 of 145 Posts

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #1 · (Edited)
Voor een inhoudsopgave van alle hier besproken plannen: kijk onderaan deze post

Ik wou eens alle plannen en voorstellen voor uitbreiding van het Amsterdamse metronet, die nu en in het verleden in een of andere vorm voorbij zijn gekomen, gaan belichten. Ik wil me dan specifiek focussen op voorstellen en plannen die een min of meer officieel karakter kennen, oftewel van overheidswege zijn opgesteld. Alle fantasieplannen die op dit forum voorbij zijn gekomen - waaronder de mijne - vallen buiten scope.

Daarbij wil ik ieder plan op de volgende manier behandelen:
  • Een afbeelding van de geplande lijn in het huidige netwerk
  • Een korte geschiedenis: hoe kwam het plan tot stand? Wat is er vervolgens mee gebeurd?
  • Eventuele bouwmaatregelen: wat is er voor dit plan bouwkundig al voorbereid of gerealiseerd?
  • De huidige status: komt het nog voor in actuele plannen of visies? Of is het verdwenen?
  • Het toekomstperspectief: hoe waarschijnlijk is het - geredeneerd vanuit de huidige situatie - dat dit plan ooit werkelijkheid wordt?
Allemaal gebaseerd op de kennis die ik erover heb en 'educated guesses' met betrekking tot de toekomst. Het is dus goed mogelijk dat ik niet volledig ben - aanvullingen zijn van harte welkom!

Uitgangspunt is één post per plan - daarbij zal ik proberen plannen voor afzonderlijke lijnen zoveel mogelijk onder de noemer van grotere plannen/visies/studies te behandelen. Dit betreft plannen of studies die hebben geleid tot significante realisatie in het verleden, danwel in belangrijke mate als leidraad hebben gediend of nog steeds dienen in het denken over en investeren in de toekomst van het Amsterdamse metronet. In chronologische volgorde:
  • Plan Stadsspoor (1968): hiermee werd de basis voor een metro in Amsterdam gelegd. De Oostlijn - en helaas indirect ook het jarenlange 'metrotrauma' en de Amstelveense sneltram - komen uit dit plan voort
  • Sneltramplannen (jaren '80): gebaseerd op de nota Sneltram uit het begin van de jaren '80; heeft concreet tot de Amstelveense sneltram maar ook tot de ring-'sneltram' - uiteindelijk gelukkig toch tot volwaardig metro gebombardeerd - geleid. Gaf bovendien de aanzet voor de bouw van de Noord/Zuidlijn
  • Metronetstudie (2007): minder gericht op beton en meer op organisatie, richt deze studie zich primair op verbeteringen - waaronder exploitatieve ontvlechting - van het bestaande metronet. Voorstellen voor toekomstige uitbreidingen worden echter ook besproken.
Plannen die niet onder één van deze noemers zijn te groeperen, behandel ik afzonderlijk. Om alvast te beginnen een totaalplaatje van de te behandelen plannen:

In grijs het bestaande netwerk inclusief Noord/Zuidlijn. In blauw alle plannen die een verlenging of uitbreiding van de Noord/Zuidlijn betreffen; in oranje alle plannen voor verlenging of uitbreiding van de Oostlijn; in groen plannen voor de ringlijn en in rood plannen voor een oost/westlijn. Stippellijnen zijn tracévarianten binnen een plan. De nauwkeurigheid van de lijnvoering hangt samen met de mate van uitwerking van het plan.



Overzicht posts per plan:

 

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #2 · (Edited)
Plan Stadsspoor

Om te beginnen de 'moeder aller plannen': het Plan Stadsspoor uit 1968.



Van alle plannen die er ooit voor een metro in Amsterdam zijn geweest, is dit wel het meest ambitieuze en volledige. We hebben er ook de huidige Oostlijn aan te danken. Die werd, ondanks het kleinere belang in het totale netwerk (de Noord/Zuidlijn zou de centrale as van het metronet gaan vormen), als eerste aangelegd omdat het ondergrondse tracé het kortst was en de lijn bovendien de nieuwe wijk in de Bijlmermeer zou gaan ontsluiten. Pragmatisme en urgentie dus - het klinkt allemaal al heel Amsterdams.

Volgens een voorlopige planning die wordt besproken in de nota De Volgorde van aanleg der lijnen, zou prioriteit aan de vanuit het CS uitwaaierende, radiale lijnen worden gegeven:
  • Noord/Zuidlijn Noord-Weteringschans
  • Oostlijn CS-Bijlmermeer
  • Westlijn CS-Osdorp
Deze lijnen zouden tegen het eind van de jaren zeventig gereed voor exploitatie moeten zijn.

Helaas voor het Plan Stadsspoor zijn, behalve de Oostlijn, de meeste andere lijnen bij een plan gebleven. Dit zijn de gekleurde lijnen op de plattegrond. De bouw van de Oostlijn door de binnenstad bracht grootschalige sloop met zich mee. Dat leverde veel weerstand op in een stad waar de burger steeds mondiger werd en andere prioriteiten had (GEEN BUIZEN MAAR HUIZEN). Het project ging ook financieel over de kop. De Nieuwmarktrellen in 1975 leidden tot het besluit na voltooiing van de Oostlijn te stoppen met de aanleg van ondergrondse metrolijnen door de binnenstad.

De enige lijnen die na de Oostlijn zijn gebouwd die qua tracé overeenkomen met plannen in het Plan Stadsspoor, zijn de Amstelveenlijn (gepland als onderdeel van de Noord/Zuidlijn) en de Ringlijn, die, op het stukje tussen Diemen-Zuid en Diemen na, vrijwel geheel volgens het oorspronkelijke plan is voltooid. De Noord/Zuidlijn in aanbouw volgt het tracé zoals dat op de plankaarten uit de jaren zestig al stond, maar wijkt in een aantal opzichten af van het oorspronkelijke plan. Zo worden er minder stations gerealiseerd dan oorspronkelijk voorzien (oud: Dam, Munt; nieuw: Rokin) liggen stations op een andere plek (bijvoorbeeld in Noord) of worden er andere bouwmethodes gehanteerd - voorzover daarover al in het Plan Stadsspoor werd gesproken. Onder het CS bijvoorbeeld zou in eerste instantie geboord worden, terwijl men nu voor een vrij revolutionaire bouwmethode heeft gekozen waarbij onder het CS een 'tafelconstructie' van beton is gerealiseerd ter vervanging van de oude fundering (plantechnisch is deze keuze overigens een van de voornaamste oorzaken van de vertragingen en kostenoverschrijdingen die het project jarenlang geplaagd hebben).

In de volgende posts zal ik de verschillende deelplannen uit het Plan Stadsspoor in meer detail behandelen.
 

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #3 ·
Plan Stadsspoor: Noord/Zuidlijn naar Zuid en Amstelveen

Op de kaart:



Geschiedenis:

De plannen in het Plan Stadsspoor (PS) voor de Noord/Zuidlijn gingen uit van een veel ambitieuzere lijn dan het korte lijntje dat nu gebouwd wordt. De lijn had aan weerszijden van een centraal tracé tussen Noord en het Weteringcircuit/Vijzelgracht vertakkingen moeten krijgen.

De zuidelijke vertakkingen zouden zowel Amsterdam Zuid en Buitenveldert als Amstelveen en Schiphol-Oost bedienen. De plannen hadden hier dus wel wat weg van een regionale lijn. De oostelijke tak - het tracé dat momenteel in aanbouw is tussen de stations Vijzelgracht en Zuid - zou onder de Ferdinand Bolstraat, de Scheldestraat, het Europaplein, langs de A10 en via de Buitenveldertselaan naar Amstelveen lopen en daar via de Beneluxbaan naar nieuwe woonwijken in het zuiden. De huidige Amstelveenlijn volgt dit tracé goeddeels.

De westelijke tak zou onder de bebouwing van de Pijp door naar het Museumplein lopen, dan via de De Lairessestraat, het Olympiaplein en de Olympiaweg naar het Stadionplein, om ter hoogte van de Amstelveenseweg aan te sluiten op het tracé van de Haarlemmermeerspoorlijn. Beide tracés zouden elkaar ter hoogte van Bovenkerk weer tegenkomen en gezamenlijk doorlopen naar Schiphol Oost.

Wat is ervan terechtgekomen:

Behalve de huidige Noord/Zuidlijn tussen Vijzelgracht en Zuid is alleen de Amstelveenlijn de enige concretisering van dit plan. Daarbij is de Amstelveenlijn bovendien niet aangelegd als metro, maar als sneltram (meer hierover in een volgende post). Voor de westtak zijn nooit concrete bouwmaatregelen genomen. Ook het tracé naar Schiphol Oost is er nooit gekomen.

Huidige status:

De oostelijke vertakking tussen Vijzelgracht en Zuid zal naar verwachting in de dienstregeling 2018 voor reizigers open gaan als onderdeel van de Noord/Zuidlijn. De overige plannen uit het PS komen inmiddels niet meer in de diverse plannen en visies voor.

Toekomstperspectief:

Alhoewel er genoeg te doen is over de toekomst van de Amstelveenlijn, die er vanuit metroperspectief niet gunstig uitziet, zijn de plannen voor de westelijke vertakking via Amsterdam Zuid en de Haarlemmermeerspoorlijn allang uit de planningen verdwenen. Ik vraag me af of een dergelijke lijn een vervoerskundige meerwaarde als metrolijn zou hebben. De lijn naar Schiphol Oost komt in de vorm in het PS ook niet meer terug in recentere plannen en visies. Dat maakt de kans op realisatie van deze plannen dus onwaarschijnlijk.

Plannen voor een metro naar Schiphol zijn er echter wel degelijk - meer hierover in een latere post.
 

·
kejje nagaan!
Joined
·
5,060 Posts
Metro naar Nieuw-Oost en Combivariant

Interessant en goed initiatief om dit eens een keer volledig en helder op een rijtje te zetten!

In je overzicht in de eerste post zie ik, als ik snel kijk, twee plannen die ontbreken:
  • de metro van Centraal Station naar Nieuw-Oost / IJburg vanaf Centraal (plan uit de eerste helft van de jaren '90);
  • de "Combivariant" zoals die genoemd werd (plan uit begin jaren '90); Daarbij werd de Oostlijn met één station onder het Westelijk Stationseiland door verlengd tot een nieuw viersporig station onder het Westerdok/Westerdokseiland, waar deze zou samenkomen met de vanaf Sloterdijk verlengde Ringlijn en de vanaf Centraal verlengde lijn uit Nieuw-Oost, die samen een grote Ring zouden vormen. De Oostlijn zelf werd dan onderdeel van een Kleine Ring;
 

·
Registered
Joined
·
107 Posts
Mooi overzicht! Ik denk dat een goed metronetwerk belangrijk is voor Amsterdam. Vooral om beter verbonden te zijn met de metropoolregio(Haarlem en Almere).
 

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #8 ·
Plan Stadsspoor: Noord/Zuidlijn in Noord

Op de kaart:



Geschiedenis:

Naast de vertakkingen naar Zuid en Amstelveen had de Noord/Zuidlijn in het PS ook vertakkingen in Noord moeten krijgen. Volgens de plattegrond zouden de vertakkingen iets vóór de locatie van het huidige station Noord hebben gelegen, en goeddeels de loop van de IJdoornlaan hebben gevolgd. De lijnen zouden de nieuwbouwwijken in Noord hebben ontsloten: de westelijke vertakking zou reiken tot aan Molenwijk; de oostelijke tot aan Nieuwendam Noord.

Wat is ervan terechtgekomen:

De huidige Noord/Zuidlijn in Noord beslaat slechts een kort stukje van de oorspronkelijke dekking die de lijn in Noord volgens het PS had moeten hebben. Voor de vertakkingen zouden dijklichamen zijn opgeworpen, maar ik weet niet zeker of en zo ja waar deze te vinden zouden zijn (tips en aanvullingen dus welkom).

Huidige status:

Plannen voor deze vertakkingen komen niet voor in huidige plannen en visies. Er zijn geen voorbereidende maatregelen bij de bouw van de huidige Noord/Zuidlijn genomen om deze vertakkingen mogelijk te maken.

Toekomstperspectief:

Het is onwaarschijnlijk dat deze vertakkingen ooit gebouwd zullen worden. Naast het ingrijpende effect dat de bouw van metrolijnen langs bestaande woonbebouwing zou hebben - ondergronds of bovengronds - is het ook de vraag of het vervoersaanbod vanuit Noord dergelijke uitbreidingen rechtvaardigt. In plaats daarvan wordt in recente plannen gekeken naar het upgraden van het busnetwerk in Noord.
 

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #9 ·
Plan Stadsspoor: Ringlijn naar Diemen

Op de kaart:



Geschiedenis:

Van alle geplande lijnen in het PS was de Ringlijn de enige die de binnenstad volledig zou hebben vermeden: de lijn werd geprojecteerd op de dijklichamen die in de jaren '30 al waren opgeworpen voor de aanleg van een goederenspoorlijn rond de stad. Die is er nooit gekomen, maar de ruimtereservering bood een dankbare ondergrond voor diverse spoor- en metroplannen, die uiteindelijk ook vrijwel allemaal zijn uitgevoerd.

Dat de Ringlijn geheel bovengronds kon worden aangelegd over reeds vrijgehouden baan, zal ook wel verklaren waarom deze lijn in de jaren '90 alsnog vrijwel geheel volgens het oorspronkelijke plan werd uitgevoerd. Met deze lijn worden sinds 1997 de belangrijkste subcentra en nevenstations van Amsterdam met elkaar verbonden: Sloterdijk, de Zuidas en het Bijlmer/ArenA-gebied.

Mede om die laatste werd de ringlijn na station Van der Madeweg over het bestaande tracé van de Oostlijn naar Gein geleid in plaats van over de Gaasperplaslijn naar Diemen Zuid en Gaasperplas. Het in het PS geplande gedeelte tussen het huidige station Diemen Zuid (of een kruisstation iets ten oosten daarvan) en NS-station Diemen werd nooit gebouwd.

Wat is ervan terechtgekomen:

Niets, dus. Goeddeels parallel aan het geplande tracé loopt tegenwoordig de spoorlijn Weesp - Diemen Zuid (- Schiphol); die volgt weer de loop van de reeds voor de oorlog aangelegde spoorverbinding tussen opstelterrein Watergraafsmeer en de 'Rhijnspoorweg' Amsterdam - Utrecht. Voor de metro zijn nooit voorbereidende werkzaamheden geweest.

Huidige status:

Plannen voor dit onvoltooide stukje van de Ringlijn uit het PS zijn er niet.

Toekomstperspectief:

Naast het feit dat er te weinig vervoersaanbod vanuit Diemen is om een metrolijn naar dit gedeelte van de gemeente te rechtvaardigen, zou een dergelijk tracé ook de recentere plannen (in een latere post te bespreken) voor een metrolijn naar IJburg en verder naar Almere in de weg zitten. Dat maakt realisatie van dit ongebouwde stukje van de Ringlijn uit het PS onwaarschijnlijk.
 

·
MP
Joined
·
10,312 Posts
Bij die vertakkingen in Noord is wellicht ook uitgegaan van verdere uitbreidingen in Landelijk Noord, die er natuurlijk nooit gekomen zijn; zouden die er wel zijn geweest, dan was die vertakking ook wel gerechtvaardigd.
Overigens zou zo'n vertakking wat mij betreft nog wel mogelijk zijn als er flink wordt verdicht rond de metrostations. Daar is in principe nog wel ruimte voor.
 

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #12 · (Edited)
Plan Stadsspoor: Verlenging Oostlijn naar Osdorp

Op de kaart:



Geschiedenis:

De Oostlijn zoals we die vandaag de dag kennen was in het PS een eerste fase van een uiteindelijk te realiseren Oost/Westlijn Gein-CS-Osdorp. Deze lijn had in de Amsterdamse binnenstad de vorm van een klok moeten krijgen (traject Weesperplein - Looiersgracht (werknaam kruisstation met tweede Oost/Westlijn Gaasperplas-Geuzenveld)).

Het niet-gerealiseerde westelijke deel had na het CS langs/door de Haarlemmerbuurt doorgetrokken moeten worden om af te buigen onder de Prinsengracht ter hoogte van de Brouwersgracht. De Prinsengracht volgend, zou de lijn onder de Looiersgracht in westelijke richting zijn afgebogen, en daarna achtereenvolgens het Jacob van Lennepkanaal, de Kostverlorenvaart, het Surinameplein en de Lelylaan hebben gevolgd tot aan een eindpunt ter hoogte van de Baden Powellweg in Osdorp.

Stations in het centrum waren geprojecteerd ter hoogte van de Noordermarkt, Westermarkt en de Looiersgracht. De aanleg van de lijn via de grachten en kanalen zou de toepassing van de caissonmethode aanzienlijk hebben vereenvoudigd. Desondanks zou men ook voor deze lijn de nodige bouwblokken moeten hebben 'amoveren' - ofwel slopen - om plaats te maken voor het metrotracé. Vooral in de Haarlemmerbuurt en rond de Looiersgracht zou de sloopkogel eraan te pas zijn gekomen om de lijn aan te leggen.

Wat is ervan terechtgekomen:

Al vóór deze lijn op het PS verscheen, was in 1962 een vrije trambaan aangelegd tussen het tegenwoordige station Lelylaan en het Dijkgraafplein. Of deze baan uiteindelijk ook door de metro in gebruik zou zijn genomen valt niet te zeggen. Het gedeelte van het tracé ten westen van Meer en Vaart werd in de jaren tachtig bebouwd met woningen.

Huidige status:

Deze lijn is na het besluit om te stoppen met de aanleg van de metro in 1975 stilletjes van de plankaarten verdwenen. In de Metronetstudie uit 2007 dook echter een vergelijkbare tracévariant op voor een lijn Leidseplein-Schiphol, waarbij een doorkoppeling met de Oostlijn ook als optie werd voorgesteld.

Toekomstperspectief:

Na voltooiing van de Noord/Zuidlijn heeft Amsterdam al iets meer een 'echt' metronetwerk in de zin dat het stadsdekkend is. Opvallend gat in het net blijft echter de radiale bediening van het westelijk deel van de stad: alle OV-lijnen tussen het centrum en het westen worden met de tram bediend. Gelet op de bezetting van deze lijnen zou een upgrade naar metro niet misstaan.

Een metrolijn vanuit Osdorp naar de binnenstad is dan ook al in diverse studies, voorstellen, visies en planschema's na het PS opgedoken. Wellicht dat deze lijn - in wat voor variant dan ook - ooit nog gerealiseerd gaat worden. Of dat ook de variant uit het PS gaat worden valt nog te bezien. Meer over latere voorstellen voor de bediening van het westen van de stad per metro in volgende posts.
 

·
kejje nagaan!
Joined
·
5,060 Posts
De (nogal sneue) sociale woningbouw op het oorspronkelijk voor de verlengde Cornelis Lelylaan vrijgehouden tracé tussen Meer en Vaart en de Baden Powellweg is, als ik uit mijn herinnering put, opgeleverd halverwege de jaren '80.

Dat klopt ook als ik het op de Beeldbank van het Stadsarchief bekijk, daar staan door DRO vervaardigde foto's van een vers opgeleverde woonwijk en keurig aangelegde bestrating uit mei 1986 (zoeken op namen als Opmerkzaam, Hoekenespad, Uitwegpad, Dwaze Moedersplein, Carry Pothuis-Smitstraat, Louis de Visserstraat etc. ).
 

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #14 ·
Ik denk dat je misschien een ander kaartje moet hebben, want door de snelwegen vallen de lijnen een beetje weg. Maar misschien ligt dat aan mij.
Meer aan de monitor of het scherm waarop je het bekijkt. Bij de ene zie ik de snelwegen ook duidelijker en daarmee verstorender dan op de andere.

Ik zou eens kunnen kijken of ik de achtergrond niet in grijswaarden kan weergeven.
 

·
Registered
Joined
·
1,202 Posts
Sommige tracés die nu nog met de tram bediend worden verdienen inderdaad meer metroplannen. Het tracé van Leidseplein naar Weesperplein is ook zo'n kandidaat, die trams zitten meestal erg vol. al met al blijft West het ondergeschoven kindje als het om metro-aansluiting gaat, terwijl gek genoeg (of juist niet?) daar de hoogste dichtheden van de stad worden gehaald als men kijkt naar inwoners/km2 (m.n. Baarsjes/ Oud-West).

Toch ben ik ook erg blij dat de sloopkegel voor de mogelijke metro niet de Westelijke Grachtengordel heeft beroerd.
 

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #19 · (Edited)
Plan Stadsspoor: Oost/Westlijn Gaasperplas-Geuzenveld

Op de kaart:



Geschiedenis:

Om de wijken De Baarsjes, Bos en Lommer, Slotermeer en Geuzenveld aan de westkant en de Dapperbuurt, Watergraafsmeer, Diemen en het oostelijke deel van de Bijlmer van een metroverbinding met het centrum te voorzien, werd in het PS een metrolijn gepland die het oostelijke en westelijke deel van Amsterdam via een tracé parallel aan de Singelgracht met elkaar moest verbinden. Naast de Noord/Zuidlijn en de Oost/Westlijn 'via CS' was deze Oost/Westlijn 'via Weteringschans' daarmee de derde metrolijn die door de Amsterdamse binnenstad had moeten lopen.

Beginnend in Geuzenveld, had de lijn het tracé Jan van Galenstraat, Raampoort, Lijnbaansgracht, Sarphatistraat en Middenweg naar Diemen en de oostzijde van de Bijlmermeer moeten volgen. In het stadscentrum zou de lijn deels het verloop van de straten Sarphatistraat, Weteringschans en Marnixstraat hebben gevolgd. Om grootschalige sloop rond het Leidseplein te vermijden, werd het tracé van de lijn hier onder de Singelgracht voorgesteld.

De bouw van de lijn zou op diverse plekken in de stad tot sloop hebben geleid, zoals in de Dapperbuurt, de Jordaan en in De Baarsjes. In een tijdperk waarin de bebouwing in deze wijken als afgeschreven werd beschouwd werd dat echter niet als een onoverkomelijk probleem gezien.

Met de plannen voor een NS-station ter hoogte van de Weteringschans, zou deze Oost/Westlijn in zekere zin de tegenhanger van de andere Oost/Westlijn zijn geweest, die bij het CS aansluiting op NS-treinen geeft. Ook de aansluiting op het Muiderpoortstation - ten tijde van het PS nog het drukste NS-station van Amsterdam na het CS - zou de lijn een belangrijke poortfunctie voor regionale treinreizigers die verder de binnenstad in wilden hebben gegeven.

Wat is ervan terechtgekomen:

Het enige deel van deze lijn dat gebouwd en in exploitatie is genomen, is de huidige Gaasperplastak van de Oostlijn tussen de stations Verrijn Stuartweg en Gaasperplas. Dit gedeelte werd als aftakking van de Oostlijn gebouwd om ook de oostkant van de nieuwe Bijlmer goed op het metronet aan te sluiten. Waar deze tak nu in westelijke richting naar station Diemen Zuid afbuigt, had de Oost/Westlijn in noordelijke richting door Diemen Zuid moeten lopen. Op de kaart is dit tracé door Diemen, deels langs de Boven Rijkersloot, nog wel herkenbaar.

Misschien wel het meest tot de verbeelding sprekend zijn echter de bouwvoorbereidingen bij het metrostation Weesperplein. Gepland als kruisstation met de bestaande Oostlijn, is bij de bouw van het huidige station ook al een gedeelte van het station voor de Oost/Westlijn onder het bestaande station gebouwd. Dit verklaart ook waarom Weesperplein als enige ondergrondse station van de Oostlijn kantperrons heeft: vanuit de trapportalen hadden trappen naar het perron van de nooit gebouwde Oost/Westlijn moeten leiden.

Huidige status:

Plannen voor de lijn in de vorm zoals in het PS voorgesteld, komen niet meer op plankaarten voor. Een deel van het tracé van de lijn tussen station Muiderpoort en het Leidseplein is in recentere jaren echter als onderdeel van een nog te bouwen Oost/Westlijn op diverse plankaarten verschenen. Meer hierover in een volgende post.

Toekomstperspectief:

Van alle lijnen in het PS maakt deze lijn misschien nog wel de minste kans ooit volgens plan gerealiseerd te worden. Niet alleen de lengte van het ongebouwde stuk, maar ook de relatief lage bevolkingsdichtheid in de te bedienen wijken spelen hier een rol in mee. Voor de komende jaren ligt de focus vooral op het verbeteren van het bestaande OV-aanbod. Dit zijn de tracés van de tramlijnen 7, 9, 10, 13 en 14.
 

·
Premium Member
Joined
·
13,628 Posts
Discussion Starter · #20 · (Edited)
Sneltram Holadiejee

Het besluit geen verdere metrolijnen meer aan te leggen maakte geen eind aan de verkeersproblemen in Amsterdam. Verdere groei van de stad en daarmee gepaard gaande mobiliteitsgroei zouden op den duur alleen opgevangen kunnen worden met investeringen in nieuwe infrastructuur.

Het spook van de metro waarde in de jaren tachtig en vroege jaren negentig echter nog rond in de Stopera, en dus verzon men een list: een concept waarbij tramachtige voertuigen in de buitenwijken op tracés gelijkvloers met het overige verkeer zouden rijden en in de binnenstad via tunnels onder de stad door geleid zouden worden. De sneltram was geboren.

De Nota Sneltram uit het begin van de jaren tachtig gaf het startschot voor diverse studies naar hoe een sneltramnet er voor Amsterdam uit zou kunnen zien. Dat leidde uiteindelijk tot het volgende netwerkvoorstel:



Het nieuwe plan borduurde in grote mate nog voort op het Plan Stadsspoor. Elementen als de Noord/Zuidlijn, de Ringlijn en uitwaaierende lijnen in Noord en naar de Westelijke Tuinsteden keren ook op deze plattegrond terug. Tegelijkertijd werden er ook nieuwe elementen geïntroduceerd, zoals verlengingen van de Noord/Zuidlijn de regio in naar Purmerend en Uithoorn, een metro naar Schiphol als verlenging van de Noord/Zuidlijn en een metrolijn naar het nieuw te bouwen stadsdeel Nieuw Oost - het tegenwoordige IJburg.

Ging men qua exploitatiemodel in het PS nog niet verder dan algemene voorstellen, bij de uitwerking van het sneltramnet waagde men zich wel aan een gedetailleerd model inclusief lijnnummers. Daaruit valt ook wel op te maken dat het idee uit het PS voor zo geïsoleerd mogelijke exploitatie van de metrolijnen overboord was gezet. Het huidige metronetwerk met zijn vertakkingen en vervlechtingen vindt zijn oorsprong in deze opzet en ook de wat typische 50+-lijnnummers hebben we eraan te danken.

Ik heb zelf begin vorig jaar eens geprobeerd een plattegrond te maken die het netwerk weergeeft zoals het eruit had kunnen zien als het geheel gerealiseerd was, met indicatieve stationsnamen (klik voor grotere weergave):



Ook al heeft Amsterdam tegenwoordig zo goed als geheel afscheid genomen van het concept van vermenging van tram, sneltram en metro, het Sneltramplan heeft wel degelijk tot veel gerealiseerde projecten geleid:
  • Sneltram Amstelveen (1990) - geëxploiteerd als vertakking van de Oostlijn
  • Ringlijn (1997) - gemarket als 'sneltram'; uitgevoerd en uiteindelijk ook geëxploiteerd als volwaardig metro
  • IJtram (2004) - als tram tussen het CS en IJburg, maar qua infrastructuur nadrukkelijk meer sneltram dan stadstram
  • Noord/Zuidlijn (2017) - alhoewel er na de sneltramplannen nog vele plannen, voorstellen en iteraties overheen zijn gegaan voor tot aanleg van het huidige lijntje werd besloten, wordt de lijn in de sneltramplannen voor het eerst na het 'metrotrauma' weer op de agenda gezet.
Dat het concept en bijbehorende lijnenplan inmiddels achterhaald zijn, zal ook wel te maken hebben met de tegenvallende ervaringen met de enige 'echte' sneltram: de Amstelveenlijn. Vermenging met het overige verkeer leidde tot (soms dodelijke) ongelukken, de dienstregeling is onbetrouwbaar en werkt vanwege de vervlechting ook in de rest van het metronet door en de hybride voertuigen zijn storingsgevoelig. Vanaf 2016 wordt de lijn tussen Zuid en Amstelveen losgekoppeld van het metronet; vanaf 2020 moet de lijn als een soort sneltram/stadstram/tramplus-hybride Amstelveen voor de komende decennia van adequaat OV voorzien.
 
1 - 20 of 145 Posts
Top