SkyscraperCity banner

1 - 20 of 203 Posts

·
Registered
Joined
·
299 Posts
Discussion Starter #1 (Edited)
POZOSTAŁOŚCI WEWNĘTRZNEGO PIERŚCIENIA TWIERDZY TORUŃ

Będę się posługiwał kilkoma planami i starymi zdjęciami zamieszczonymi już przez innych, ale tylko po to by dać wszystkim jak najlepszy obraz co i gdzie.

Wschodnio - północny fragment miasta.


Znacznie większy obszar z google:


Zauważcie linię kolejową (ówcześnie określaną jako na Wystruć), która przez wiele kilometrów biegnie prosto, by nagle skręcić w lewo i wniknąć do twierdzy. Oto ten zakręt:


Czerwona prosta linia to linia ostrzału wzdłuż torów - stąd ten zakręt. Na powyższym zdjęciu widać odchodzący w prawo ślepy tor. Tor ten miał umożliwić wykolejenie pociągu wysłanego przeciwko twierdzy, a konkretnie - bramie kolejowej. Brama to te niebieskie kółka w googlu, a poniżej zdjęcie w środku:


Jest to jedyna do dziś zachowana XIX-wieczna brama Torunia. Brama kolejowa umożliwiała wjazd do twierdzy pociągom na lini dna fosy! Jak to wyglądało widać na rysunku (obok widać też idącą na poziomie wałów bramę drogową; stan po 1884):


Po wjechaniu do wnętrza twierdzy był dworzec (dzisiejszy Toruń Miasto) i widoczny dalej most przez Wisłę:


A tak wygląda brama od strony dworca:


Miejsce w którym zaczyna się na googlu czerwona linia, z lewej-dolnej strony, to działobitnia, niesłusznie opisywana w przewodnikach jako "laboratorium": (chodzi o ten zielony wzgórek za pierwszym słupkiem płotu)


Zielona strzałka pokazuje charakterystyczne załamanie wału, jest on skazamatowany a umieszczona na nim działobitnia umożliwiała ostrzał wzdłuż zespołu bram (widać to doskonale na pierwszym planie). Oto to załamanie:


Plan centrum miasta jako klasyczna twierdza bastionowa:


Staw Kaszownika, w prawym górnym rogu został do dziś częściowo zasypany, w międzyczasie przechodząc etap bycia rozdzielonym na dwa. Początkowo spiętrzał wodę dla młynów, na początku XIXw został zmodernizowany by móc zasilić fosę twierdzy. Oto co pozostało do dziś, na planie z googla zaznaczone żółtym kółkiem. Ogródki na wzniesieniu z lewej strony zdjęcia to stok bojowy z XIXw. (przestrzeń między murem miejskim a stawem, widoczna na pierwszym planie):


Na zdjęciu podwalnia (zbud. po 1878), zaznaczona w googlu żółtą kreską. Z prawej strony widać dwa niskie łuki:


Oto one, kawałek dalej widać trzeci. Są to wyloty wentylacyjne od magazynów prochowych. Wjazd do tegoż jest za znakiem drogowym, przed kolorowym murem:


Koszary - podwalnia z bliska:


W latach 1887-1892 powstały Urząd Prowiantowy i piekarnia forteczna. W googlu pomarańczowe kreski:


Fragment Urzędu Prowiantowego, w tle wspomniana wcześniej podwalnia-koszary:
 

·
Registered
Joined
·
299 Posts
Discussion Starter #2 (Edited)
Fragment miasta bardziej na zachód:


Niebieska kreska pokazuje schron-podwalnię. Niebieskie kółko - miejsce gdzie stała Brama Chełmińska (Nowa; po roku 1884, już dwuprzejazdowa, rozbudowana na koszt wojska). Schron widać po lewej:


Z bliska:


A tak wyglądała brama (powyższy schron z lewej za drzewami):


Żółta linia pokazuje linię murów. Po ich usunięciu, powstał rząd budowli tzw. użyteczności publicznej, fragment do Placu Teatralnego:


i dalej:


Widok w kierunku północnym. To wzniesienie po prawej w oddali (zielona łamana na googlu) to pozostałość Bastionu V:


Przed Centrum Sztuki Współczesnej zaznaczono, jak się ma budynek CSW do nowożytnych umocnień:


Tutaj zdjęcie poglądowe pokazujące: w fioletowym kółku Bastion V, w niebieskim kółku - Brama Chałmińska (Nowa), w żółtym kółku - wspomniany wyżej fragment skazamatowanej podwalni (tak samo zaznaczony na ostatnim googlu):


Budynek CSW, widok wzdłuż dawnej lini murów (konkretnie to budynki z prawej - stoją na fosie):


Plac Artylerii, w tle zielona górka to pozostałość wału między kleszczami 7 i 8 (zielone kółka na zdjęciu poglądowym i ostatnim googlu):


Pomarańczowe koło na zdjęciu poglądowym to fontanna będąca fragmentem średniowiecznej fosy. Z prawej widać fragment muru miejskiego (pomarańczowa kreska na ostatnim googlu), a z lewej w tle - budynek Banku Rzeszy (należący do pierścienia budynków publicznych wzniesionych po zasypaniu fos):


W tym miejscu stał barbakan, a potem min. gazownia. Jej resztki ścian widać z prawej wśród drzew i za stojącymi dwiema sylwetkami:


Gazownia, poprzednie foto było robione z końca ulicy, która tu odchodzi w prawo:


To Plac Rapackiego, widać przepust dla tramwajów (tzw. Łuk Cezara), z lewej budynek banku, z prawej pod drzewem w tle fontanna:


Widok w stronę przeciwną. Po pierwsze - z prawej pagórek to reszta Kleszcza 8 (zielone kółko na zdjęciu poglądowym, i dolny fragment zielonego kółka z ostatniego googla). Po drugie - słupy oświetleniowe są z żelbetonu i jest to pierwsze zastosowanie tego materiału w Toruniu (lata międzywojenne).
 

·
Registered
Joined
·
299 Posts
Discussion Starter #3 (Edited)
Resztka Kleszcza 9, pozostała fosa która w dalekim tle skręca w prawo (czerwone kółko na zdjęciu poglądowym i ostatnim google):


Jako że spadek fos w stronę Wisły był znaczny, a i zasilająca fosy rzeczka mizerna - w czasie pokoju fosy były suche, a na czas wojny miały być zalane spiętrzoną wodą. Spiętrzenie uzyskiwano poprzez zamykanie staw w zespole grodz (było ich 6). Na zdjęciu Grodza V (na zdjęciu poglądowym mur wieńczący fortyfikacje od strony Wisły jest poniżej czerwonej kreski. Podwójna kreska pokazuje grodze - nr V i VI):


Tak to wyglądało w praktyce. Widok Grodzy V - z na dole i z lewej rysunku fosa sucha, woda wypływa przez dolne przepusty, z drugiej strony są one zamknięte, woda jest spiętrzona i przepływa przepustem alarmowym:


A tak to wygląda dzisiaj:


Widać resztki mechanizmu, ten otwór to właśnie przepust alarmowy (te kable to wymóg współczesności i przykład "sensownego" dbania o zabytki w Polsce - jak tu fotkę strzelić? bo sama grodza neidawno była odnawiana):


Tak to wygląda od drugiej strony:


A tak wyglądało kiedyś (okres międzywojenny). Nap pierwszym planie Grodza V, a tuż przed załomem muru - Grodza VI:


Widok z bliska, Grodza V:


Grodza VI, zasypana po likwidacji średniowiecznej fosy, potem jeszcze przy budowie mostu i Ślimaka Getyńskiego, nie ma przepustu alarmowego bo w tej fosie woda nie była spiętrzana (?):


Jeśli kogoś dziwią strzelnice w Grodzy, to nie jest to zwykły mur, lecz budynek przystosowany do prowadzenia ognia. Widok z mostu ukazujący szerokość (jak rozwiązano przepływ wody przez przepust alarmowy nad głowami strzelców - nie wiem, nie byłem w środku):
 

·
Registered
Joined
·
372 Posts
aż się chce pisać niecenzuralne określenia zachwytu :banana:

czy pod Rondem Pokoju, za wyjątkiem odsłoniętej bramy, są jeszcze jakieś pozostałości forteczne...? Czy można się do tego dokopać...?

czy może rozbiórka była zbyt rzetelna i teraz są tam tylko pojedyncze cegły... ( :( )
aż się chce marzyć jakby to wyglądało, gdyby się ostało do dziś (w całości)
i pal licho że kierowcy musieliby jeździć naokoło ;]

a i jeszcze jedno pytanie: jak to jest że po zburzeniu gazowni ostał się na jej miejscu mur miejski, rzekomo najstarszy ceglany w Polsce? Czy był on jakoś wbudowany w budynek i został ocalony przy rozbiórce...?
 

·
Registered
Joined
·
1,200 Posts
a i jeszcze jedno pytanie: jak to jest że po zburzeniu gazowni ostał się na jej miejscu mur miejski, rzekomo najstarszy ceglany w Polsce? Czy był on jakoś wbudowany w budynek i został ocalony przy rozbiórce...?
Na pierwsze pytanie nie czuję się kompetenty odpowiedzieć ;)
A co do tego najstarszego muru - tak właśnie było, fragment został wkomponowany przy budowie gazowni, a odkryty (w podwójnym znaczeniu, bo nikt nie przypuszczał że się zachował) dopiero po jej rozbiórce po wojnie. W latach 50. cały teren wokół dawnej Bramy Starotoruńskiej i barbakanu uporządkowano według projektu Jerzego Remera, ówczesnego konserwatora zabytków. Według Gąsiorowskiego (autor książki o murach miejskich Torunia i o Ratuszu Staromiejskim) jest to najstarszy zachowany mur miejski w Polsce, nie w ogóle ceglany.
 

·
Registered
Joined
·
1,200 Posts
Znam przynajmniej kilka fotografii z Torunia, Lubicza opisanych - "znad granicy rosyjskiej" Zapominacie że Toruń BYŁ miastem nadgranicznym: Złotoria była w już w Carstwie, podobnie lewobrzeżny Lubicz.

Co do analizy fotki - jutro (znaczy w dzień ;))

P.S. ja wiem że Żydzi są wszędzie, ale żeby na tej fotce ich znaleźć? ;)

P.S.2 lepsza jakość pewnie się nie znajdzie?
Miałem w ręku oryginał tej pocztówki i ręczę, że jest na niej kilku przedstawicieli wyznania mojżeszowego, widać nawet pejsy ;)
Zabudowa na tej pocztówce nijak się nie zgadza z tą która mogła być w tym czasie w okolicach Bramy Prawej, podobnie jak kąt padania promieni słonecznych. Brama Prawa była zwrócona na północ i lekko na zachód, zdjęcie musiałoby być robione wieczorem albo późnym popołudniem, na tym zdjęciu jest dość wysoko (zobacz cień gzymsu na budynku obok bramy). Z tego wynika, że zdjęcie było robione w pełni dnia, gdzieś w kierunku zachodnim/północno-zachodnim, a widać na nim elewację wschodnią lub południowo-wschodnią.
 

·
Registered
Joined
·
299 Posts
Discussion Starter #10
Miałem w ręku oryginał tej pocztówki i ręczę, że jest na niej kilku przedstawicieli wyznania mojżeszowego, widać nawet pejsy ;)
Zabudowa na tej pocztówce nijak się nie zgadza z tą która mogła być w tym czasie w okolicach Bramy Prawej, podobnie jak kąt padania promieni słonecznych. Brama Prawa była zwrócona na północ i lekko na zachód, zdjęcie musiałoby być robione wieczorem albo późnym popołudniem, na tym zdjęciu jest dość wysoko (zobacz cień gzymsu na budynku obok bramy). Z tego wynika, że zdjęcie było robione w pełni dnia, gdzieś w kierunku zachodnim/północno-zachodnim, a widać na nim elewację wschodnią lub południowo-wschodnią.
Tak, byłem i obejrzałem na miejscu. Ze słońcem to różnie bywa ;) ale budynki się nie zgadzają. Zarówno te w tle, jak i z lewej. No i co najważniejsze - na fotce byłby widoczny magazyn prowiantowy wzniesiony około 1825 roku (nie wiem czemu dziś zwany arsenałem), czyli pół wieku przed rozbiórką bramy.
 

·
Registered
Joined
·
299 Posts
Discussion Starter #11
czy pod Rondem Pokoju, za wyjątkiem odsłoniętej bramy, są jeszcze jakieś pozostałości forteczne...? Czy można się do tego dokopać...?
czy może rozbiórka była zbyt rzetelna i teraz są tam tylko pojedyncze cegły... ( :( )
aż się chce marzyć jakby to wyglądało, gdyby się ostało do dziś (w całości)
i pal licho że kierowcy musieliby jeździć naokoło ;]

Zielone płaszczyzny pokazują miejsce zbudowania murów oporowych, poza którymi fosy zostały zasypane. Na zdjęciu z wnętrza bramy widać mur z prawej. Mur z lewej jest uszkodzony, i znajduje się tam lekki stok - ten mur który stoi i widać go na zdjęciu blisko z lewej - to mur istniejący wcześniej, widoczny na rysunku. Wzdłuż niego widać pozostałość kanału odprowadzającego wodę (jak wyglądało uszczelnienie bramy, i wiaduktu przy pełnym napełnieniu fos - nie mam pojęcia i nie umiem sobie tego nawet wyobrazić).
Niebieska strzałka pokazuje wylot tunelu alarmowego w kierunku fosy. Tunel ten zamykany był stalowymi wrotami.
i teraz...
Zespół bramy został zasypany a nie rozebrany!
Uskok wału w czerwonym kółku - istnieje do dziś, pokazałem na zdjęciu.
Działobitnia w pomarańczowym kółku - to samo.
Co się stało z widoczną poniżej w fosie kaponierą - nie wiem. Wg mnie istnieje 50% szans że nadal jest na miejscu, tyle że pod ulicą ;)
Kaponiera ochrony wjazdu w kółku żółtym - istnieje, jest na zdjęciu (jest widoczna "z prawej na wprost" na zdjęciu z wnętrza bramy).
Nie wiem też co się stało ze skazamatowaną podwalnią, która na zdjęciu od strony dworca znajdowała się za budynkiem PKP, pod wałem twierdzy (gdzieś mam plany bramy, jak znajdę to wrzucę).
Tunel alarmowy istnieje. Stalowe wrota od strony fosy są lekko uchylone, przez co do środka wsypuje się ziemia, jednak tunel jest drożny. Od strony wnętrza bramy widać miejsce po drugim wylocie tunelu (nie pamiętam teraz czy są to drzwi czy zamurowana wnęka - na zdjęciu od strony dworca, ten wylot jest w lewej ścianie, niemal dokładnie za słupem trakcji). Do tunelu można wejść szybem wentylacyjnym dysponując odpowiednim sprzętem i znając wejście (jest ono zamaskowane; i nie - to co widać na środku ronda, nad bramą - to węzeł ciepłowniczy ;) ; i drugie nie - nie byłem w środku).

P.S. Jak teraz przeglądam co zrobiłem, widzę, że kilka obiektów mi umknęło, no i pozostaje strona Wisły.
 

·
Registered
Joined
·
1,200 Posts
Pomarańczowe koło na zdjęciu poglądowym to fontanna będąca fragmentem średniowiecznej fosy. Z prawej widać fragment muru miejskiego (pomarańczowa kreska na ostatnim googlu), a z lewej w tle - budynek Banku Rzeszy (należący do pierścienia budynków publicznych wzniesionych po zasypaniu fos):
Dokładnie to jest fragment muru (chyba w dużym stopniu zrekonstruowany) oddzielający parcham (międzymurze) od fosy. Właściwy mur obronny przebiegał kilka metrów bliżej w stronę miasta, mniej więcej tam gdzie rośnie żywopłot.
 

·
Registered
Joined
·
372 Posts
dzięki IjonTihy za wyczerpująca odpowiedź!
więc jeśli to jest tylko zasypane, to może warto by się zastanowić nad utworzeniem szlaku fortecznego...?

czekamy niecierpliwie na część wiślaną fortów
 

·
Registered
Joined
·
2,615 Posts
Zabytkowy już wiadukt nad linią PKP został zbudowany ok. 1898 r. Konstrukcja przęsła, skrzydła i przyległe mury oporowe od czasu jego budowy przetrwały praktycznie bez zmian. Całe dodatkowe wyposażenie tj. chodniki, jezdnia i balustrady zostały wykonane współcześnie.

Południowo-zachodnia część ronda na placu Pokoju Toruńskiego przebiega po koronie unikalnego w kraju zabytku. Jest to brama kolejowa, zamykająca wjazd kolei do wnętrza toruńskiej twierdzy z kierunków północnego i wschodniego. Jest to jedyny tego typu obiekt w kraju, i jedyna zachowana w Toruniu XIX-wieczna brama.



Stojąc na północnym końcu peronu Dworca Miasto można zobaczyć przed sobą monumentalną ceglaną budowlę znikającą pod ulicą. To właśnie tędy z toruńskiej twierdzy wyjeżdżało się koleją na północ, w kierunku Wystrucia.

Bramę zbudowano w latach 80-tych XIX wieku. Przeznaczona była dla dwóch biegnących obok siebie torów, ale w momencie elektryfikacji linii kolejowej miejsca wystarczyło na jeden tor. Obecne plany stworzenia szybkiej kolei Bydgoszcz-Toruń mogą doprowadzić do zniszczenia unikatowego zabytku.

- Nie widzę przeszkód, aby poszerzyć bramę w kierunku wschodnim - mówi Lech Narębski, miejski konserwator zabytków. - W kierunku zachodnim jest to niemożliwe ze względu na znajdujące się tam pomieszczenia.
Mało kto wie bowiem, że pod rondem na placu Pokoju Toruńskiego znajdują się pomieszczenia towarzyszące bramie. Jedyną widoczną konstrukcją jest kaponiera - czyli część umocnienia mająca strzec dostępu do bramy. Ukryte przed wzrokiem, i dostępem, są pomieszczenia.

- Tak samo niedostępny dla ogółu jest korytarz wypadowy wiodący z wnętrza bramy do dawnej fosy - dodaje Lech Narębski. - Ponieważ ta jest zasypana jest także część korytarza. Głęboko pod ulicą, przez zachowane lecz uchylone stalowe wrota, do wnętrza wsypuje się ziemia. Od strony bramy korytarz został zamurowany.

Prace modernizacyjne w rejonie bramy kolejowej prowadzono w latach 20. XX wieku, w efekcie czego zniszczono układ bramy i fosy. Tę ostatnią zasypano, dostawiając nowy fragment muru. Obecnie w miejscu dawnej fosy biegnie teraz ulica Przy Kaszowniku. Z całej, niegdyś wspaniałej i ciekawej konstrukcji, pozostaje mocno zapomniany i niestety, niedoceniany zabytek.

Tyle znalazłem w Nowościach.
 

·
Registered
Joined
·
299 Posts
Discussion Starter #16
Ależ panowie, Lech Narębski już konserwatorem nie jest a co zrobi obecny konserwator miejski - nie wiadomo.
Co prawda skoro nawet taki miłośnik fortyfikacji jak p. Lech skłonił się ku przebudowie bramy to tym bardziej zrobi to Jego następca (chyba nawet następczyni?).
 

·
Registered
Joined
·
2,615 Posts
Ja wciąż mam nadzieję, że fortyfikacje w Toruniu doczekają się należytego szacunku. Przecież z tego można zrobić niezłą atrakcję. W każdym miejscu w Toruniu jest jakiś fort, stary magazyn, brama. Nic tylko urządzić muzeum z prawdziwego zdarzenia w którymś z nich, poprowadzić ścieżkę edukacyjną przez miasto, raz do roku zorganizować festyn z atrakcjami, do tego zwiedzanie umocnień, przemarsz przejściami podziemnymi itp. Możliwości na prawdę jest sporo.
 

·
Registered
Joined
·
574 Posts
Widok w kierunku północnym. To wzniesienie po prawej w oddali (zielona łamana na googlu) to pozostałość Bastionu V:

^^

Nie jestem do końca pewien czy to antropogeniczne wzniesienie przy ul. Odrodzenia/Szosa Chełmińska to pozostałość po Bastionie V.
Słyszałem, że jest to schron przeciwatomowy zbudowany w latach 50/60-tych. Wejście do niego znajduje się w niskim budyneczku, znajdującym się na Odrodzenia, w kierunku "Ubezpieczalni".
Może ktoś wie coś więcej na ten temat...
 

·
Registered
Joined
·
299 Posts
Discussion Starter #19
Nie jestem do końca pewien czy to antropogeniczne wzniesienie przy ul. Odrodzenia/Szosa Chełmińska to pozostałość po Bastionie V.
Słyszałem, że jest to schron przeciwatomowy zbudowany w latach 50/60-tych. Wejście do niego znajduje się w niskim budyneczku, znajdującym się na Odrodzenia, w kierunku "Ubezpieczalni".
Może ktoś wie coś więcej na ten temat...
Konkretnie jest to schron przeciwlotniczy (oprócz niego są jeszcze 23 w Toruniu). Od przeciwatomowego różni się tym, że nie jest autonomiczny, tzn. można tam zejść na kilka-kilkanaście godzin, ale trzeba wyjść po żywność i powietrze (schron nie ma magazynu żywności, wody, nie ma też rezerw powietrza - tylko filtr.).
Nie znam genezy jego budowy, ale faktem jest, że kształt nasypu jest łamaną. Dlatego uważam, że schron po prostu ukryto pod resztką bastionu.
 

·
Adam
Joined
·
57 Posts
Zielone płaszczyzny pokazują miejsce zbudowania murów oporowych, poza którymi fosy zostały zasypane. Na zdjęciu z wnętrza bramy widać mur z prawej. Mur z lewej jest uszkodzony, i znajduje się tam lekki stok - ten mur który stoi i widać go na zdjęciu blisko z lewej - to mur istniejący wcześniej, widoczny na rysunku. Wzdłuż niego widać pozostałość kanału odprowadzającego wodę (jak wyglądało uszczelnienie bramy, i wiaduktu przy pełnym napełnieniu fos - nie mam pojęcia i nie umiem sobie tego nawet wyobrazić).
Niebieska strzałka pokazuje wylot tunelu alarmowego w kierunku fosy. Tunel ten zamykany był stalowymi wrotami.
i teraz...
Zespół bramy został zasypany a nie rozebrany!
Uskok wału w czerwonym kółku - istnieje do dziś, pokazałem na zdjęciu.
Działobitnia w pomarańczowym kółku - to samo.
Tunel alarmowy istnieje. Stalowe wrota od strony fosy są lekko uchylone, przez co do środka wsypuje się ziemia, jednak tunel jest drożny. Od strony wnętrza bramy widać miejsce po drugim wylocie tunelu (nie pamiętam teraz czy są to drzwi czy zamurowana wnęka - na zdjęciu od strony dworca, ten wylot jest w lewej ścianie, niemal dokładnie za słupem trakcji). Do tunelu można wejść szybem wentylacyjnym dysponując odpowiednim sprzętem i znając wejście (jest ono zamaskowane; i nie - to co widać na środku ronda, nad bramą - to węzeł ciepłowniczy ;) ; i drugie nie - nie byłem w środku)
Jeśli pozwolicie, dodam jeszcze parę słów o Bramie Kolejowej.

Fosa bramy z założenia była fosą suchą (do zalania przeznaczone były tylko fosy na zachód od grobli przy Nowej Bramie Chełmińskiej, czyli od Bastionu V, dalej w kierunku Wisły) dlatego też nie było potrzeby jakiegokolwiek uszczelniania bramy i tworzenia przepustów. Wzdłuż muru skarpowego biegły tylko wąskie kanały odprowadzające deszczówkę do Wisły.
Do dziś zachował się lewy kanał odwadniający


Ten sam kanał we wnętrzu bramy. Biegnie równolegle do głównego tunelu, po jego południowej stronie.


W latach 1921-1922, w ramach robót publicznych rozpoczęto rozbiórkę wewnętrznego pasa umocnień. Właśnie wtedy rozebrano sąsiadującą z tunelem kolejowym Bramę Lubicką i zasypano znajdujące się tam fosy. Aby nie dopuścić do osuwania się gruntu, przedłużono północną część muru skarpowego przejazdu poprowadzonego w dnie dawnej fosy, aż do ściany schronu broniącego tunelu. Dlatego dzisiaj widać tylko połowę schronu obrony wjazdu.


Po stronie południowej nie było potrzeby wiązania mas ziemi murem i pozostawiono tam łagodny stok, wzmocniony betonowym murkiem dopiero w czasie budowy ronda.


Oryginalny mur oporowy był typowym murem skarpowym (takim samym, jaki stosowano w toruńskich fortach). W jego wnętrzu umieszczono puste w środku, kolebkowo sklepione przestrzenie mające za zadanie równomiernie rozłożyć masy napierającej ziemi, a w razie eksplozji pocisku w wale skarpy, pochłonąć (poprzez zawalenie się sklepienia) energię wybuchu i nie dopuścić do zawalenia się muru do wnętrza fosy. Każde sklepienie dodatkowo wzmocniono metalową klamrą, łączącą oba jego końce.


Wjazd do bramy wojennej jest dziś zamurowany i znajduje się w mniej więcej w 2/3 długości tunelu, patrząc od strony dworca.


Układ tunelu bramy wojennej najlepiej widać na planie
(autor skanu: gumka7, FotoForum Toruń)


Dziś wnętrze zamurowanego tunelu pokrywa warstwa zaschniętego błota, zaś przy jego końcu, od strony zasypanej fosy (przy rozwartych, stalowych wrotach pierwotnie zamykających tunel od strony fosy) znajduje się hałda ziemi. Schron jest dostępny od strony tunelu, ma jednak zamurowane strzelnice (nawet te zasypane), z wyjątkiem jednej, widocznej na zdjęciu powyżej.

W ubiegłym roku przeprowadzono remont mniejszego tunelu przebijającego pierwotny przedstok wału. Zerwano starą nawierzchnię i wzmocniono sklepienie kładąc żelbetonowy nadlew. Wymieniono też biegnące nad tunelem instalacje.


Ściany tunelu oczyszczono i uzupełniono ubytki cegieł. Niestety po roku na oczyszczonym odcinku muru pojawiły się nowe graffiti, skutecznie niszcząc efekty pracy konserwatorów.
 
1 - 20 of 203 Posts
Top