SkyscraperCity banner

1 - 20 of 68 Posts

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #1


Świnoujście. Szlakiem fortyfikacji

Michał Rembas 2006-11-20,

Dla miłośników architektury obronnej to prawdziwa gratka. W XIX w. Prusacy wznieśli tu silną twierdzę morską, modernizując ją aż do II wojny światowej








Fot. Michał Rembas
Fort Gerharda


Po 1945r. kolejne umocnienia stawiała stacjonująca w Świnoujściu Armia Radziecka i Wojsko Polskie. W mieście zachowały się trzy stare forty, okolice Świnoujścia usiane są schronami, bateriami, okopami i innymi obiektami obronnymi.

Szlak wymyślił kilka lat temu Piotr Piwowarczyk, dzierżawca fortu Gerharda, wiceprezes Towarzystwa Naukowego im. Karola Estreichera. On też ułożył jego przebieg i w czerwcu tego roku szlak został otwarty (pieniądze wyłożyło miasto i Unia Europejska). Nareszcie! Do tej pory, ilekroć szukałem pozostałości Twierdzy Świnoujście, błąkałem się na chybił trafił po nadmorskich lasach. A

gdy już odnalazłem jakiś betonowy obiekt, to chcąc się dowiedzieć, kiedy go wzniesiono i do czego służył, mozolnie przekopywałem się przez literaturę.

Teraz jest komfortowo. Do najciekawszych budowli prowadzą znaki z symbolem armatki, wykarczowano zarośnięte ścieżki, przy godnych uwagi obiektach stoją porządne tablice informacyjne.

Szlak liczy ok. 4 km, możemy go pokonać pieszo albo na rowerze.

***

Wycieczkę zaczynamy od leżącego na wschodnim brzegu Świny ceglano-ziemnego fortu Gerharda (100 m od latarni morskiej) postawionego przez pruską armię w latach 1856-63. Jego działa strzegły ujścia Świny, którą wiedzie szlak wodny do Szczecina. Niestety, ledwo budowa się zakończyła, fort był już przestarzały. Wobec tego w latach 70. przebudowano go. Ale rozwój artylerii okrętowej był w tych czasach tak szybki, że po kilku latach historia się powtórzyła.

Otoczony fosą fort zachował się w świetnym stanie. Zobaczymy tam betonowe stanowiska ciężkich dział kalibru 210 mm, pomieszczenia załogi, prochownie, wysokie wały, duże koszary z ozdobną fasadą z klinkierowej cegły oraz... wychodek (na ścianie zachowały się napisy sprzed 100 lat, najczęściej dosadne inwektywy żołnierzy pod adresem przełożonych). Do połowy fosy wysunięte są dwie ceglane budowle ze strzelnicami (tzw. kaponiery) - ukryci w nich strzelcy mieli prowadzić krzyżowy ogień wzdłuż fosy (fort czynny cały dzień, można wynająć przewodnika, tel. 503 741 307, 091 327 89 39, wstęp 5 zł, http://www.fort-gerharda.pl).

***

Z fortu Gerharda kierujemy się na wschód betonową drogą wzdłuż morza. Po blisko 200 m po lewej stronie zobaczymy podłużną, kilkudziesięciometrową budowlę. - To Strand Baterie, czyli Bateria Plażowa, wzniesiona w latach 1909-10 - tłumaczy Piotr Piwowarczyk. - Bardzo nowoczesna jak na owe czasy, w Europie było tylko kilka takich.

Budowla jest dwukondygnacyjna. Na wyższym poziomie stały niegdyś cztery armaty kalibru 150 mm zwane "znikającymi" - po każdym strzale siedmiometrowe lufy cofały się, obserwatorowi z morza mogło się wydawać, że na chwilę znikły. Armaty miotały pociski na odległość do 15 km. Między działami umieszczono przepierzenia (tzw. poprzecznice) - zazwyczaj krótkie wały ziemne. Gdyby ich nie było, jeden pocisk mógłby zdemontować ustawione w linii działa. - Budowniczowie pomysłowo wykorzystali przepierzenia, umieszczając w nich magazyny amunicyjne o bardzo grubych murach - dodaje Piwowarczyk.

Po II wojnie światowej wojskowi radzieccy uznali, że miejsce świetnie nadaje się na Baterię Artylerii Stałej. Na dwóch skrajnych stanowiskach poniemieckiej baterii odlali dwa betonowe stanowiska dział 130 mm, a dwa sąsiednie w lesie.

- Czy bateria kiedykolwiek strzelała do nieprzyjaciela? - pytam Piwowarczyka. - Raczej nie było okazji. Ale możliwe, że strzelała do swoich. U schyłku I wojny światowej na jednym z okrętów cesarskiej floty wybuchł bunt. Gdy okręt zbliżył się do Świnoujścia, jedna ostrzegawcza salwa z brzegu zmusiła buntowników do kapitulacji.

Teraz szlak wiedzie betonową drogą na wschód. Po kilku minutach skręcamy w prawo do lasu i po chwili jesteśmy przy schronach Zespołu Dowodzenia Baterii Nabrzeżnych. Wzniesiono je w tym samym czasie co Baterię Plażową. Tu znajdowały się oczy i mózg fortecznej artylerii. Za potężnym stalowym pancerzem ukryty był wielki dalmierz, za pomocą którego załoga mogła namierzać wrogie okręty. Przed kilku laty w jednym miejscu złomiarze wypalili kawał płyty - widać, że miała dobre 20 cm grubości.

Schrony leżą na granicy dwóch światów przyrodniczych - suchego nadmorskiego lasu i buczyny.

Nieco dalej znajdziemy prawdziwy unikat - betonowy garaż na reflektor przeciwlotniczy z II wojny światowej.

Przed nami stanowiska baterii zaporowej Warszów z lat 1936-38. Składała się z czterech armat kalibru 105 mm i dwóch kalibru 128 mm, które mogły ostrzeliwać zarówno samoloty, jak i cele morskie. Schrony, magazyny amunicji i mała elektrownia osłonięte były grubym betonem i warstwą ziemi (teraz wyglądają jak wielkie, puste w środku kopce), a stanowiska armat były rozrzucone w terenie i zamaskowane, co utrudniało ich zniszczenie. - Jest piękna, dopracowana w każdym detalu - uważa Piwowarczyk. - Widać, że nie żałowano na nią ani pieniędzy, ani robocizny.

***

Do baterii Forst (Leśna) z lat 1908-10 dochodzimy po 15 min marszu. To najciekawszy fragment szlaku. Jej uzbrojenie stanowiło sześć moździerzy kalibru 210 mm ustawionych w jednej linii. Pomiędzy nimi na przemian stoją owalne schrony dla załogi i magazyny amunicyjne o dwuipółmetrowych ścianach (w tym czasie betonu nie zbrojono, więc był dość kruchy). Bateria była przygotowana do samodzielnego odparcia ataku piechoty. Zachowały się dwa schrony wartownicze, okopy, rowy łącznikowe i pokryte blachą falistą małe schrony. Baterii używano tylko do 1919 r., potem ją rozbrojono. Jest w świetnym stanie - w suficie tkwią kable instalacji elektrycznej, w ścianach haki i łańcuchy. - To typowa bateria z I wojny światowej w stanie czystym, bez żadnych późniejszych modernizacji - podkreśla mój przewodnik.

Można tu odpocząć, na miejscu jest zadaszony stół z ławkami i stojak na rowery.


***

Przed nami ponad 2 km marszu na wschód. Wpierw przecinamy betonową drogę do Świnoujścia, potem nadmorski sosnowy las. Po blisko 10 min po prawej stronie zobaczymy mały schron ze strzelnicą. Wchodził w skład polskiego 11. Batalionu Rejonu Umocnionego z lat 50. Po kolejnych 10 min na górce po prawej wyłoni się dziwna budowla - 18-metrowa betonowa wieża w kształcie dzwonu. Było to stanowisko dowodzenia baterii Göben z lat 1938-39 ukrytej 2,5 km stąd w głębi lądu. Na szczycie dzwonu znajdował się dalmierz. Załoga była w zasadzie samowystarczalna - na siedmiu piętrach wieży mieściło się stanowisko kierowania ogniem, sypialnie, generator prądu i warsztat. Konstruktorzy specjalnie nadali wieży opływowy kształt, by pociski i bomby rykoszetowały.

Niestety, trzy lata temu leśnicy wybudowali na szczycie "dzwonu" paskudną wieżę obserwacyjną, przy okazji niszcząc zabytkowy pancerz. Od tej pory nie można też wdrapać się na górę. Szkoda, pamiętam, że niektóre pomieszczenia wyłożone były eleganckimi kafelkami.

A baterię Göben zostawmy sobie na następny rok - jest szansa, że szlak fortyfikacji zostanie wkrótce wydłużony.

Dojazd z centrum Świnoujścia ul. Ku Morzu lub autobusem linii 7 (kursuje co godzinę) spod dworca kolejowego
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #2
Świnoujście

Świnoujście, forty

Fort Gerharda


O FORCIE HISTORIA
Fort Gerharda (Wschodni) /BATTERIE B ,WERK II, OST-BATTERIE/

Nasza budowla pochodzi z lat 1848, 1874-1945-1950. Fort jest jedną z trzech zachowanych XIX-to wiecznych fortyfikacji wchodzących w skład Twierdzy Świnoujście, którą miasto zostało utworzone decyzją rządu pruskiego z dnia 11 września 1846 r.

Fort artyleryjski, pierwotnie reditowy, na planie 5-boku, otoczony wałem i fosą bronioną z dwóch kaponier i jednej półkaponiery. Reduta dwukondygnacyjna na planie litery T, na wale 11 stanowisk ogniowych, pod którymi koszary. W szyi fortu 3 prochownie, wartownia , latryny i kilka innych obiektów.

W 2001 roku przywrócono Świnoujściu rangę Twierdzy Morskiej, a Fort Wschodni uczyniono siedzibą nowego Komendanta Twierdzy. Codziennie strzela się tutaj z działa na jego część, a na teren fortu wchodzi się po rewizji przez ubranego w historyczny, XIX-to wieczny mundur pruskiego wartownika. W pomieszczeniach fortu (pełnych nietoperzy) można oglądać ekspozycję dotyczącą historii wszystkich świnoujskich fortyfikacji, eksponaty znalezione na terenie tych fortyfikacji (broń, dokumenty itp.), zjeść wojskową grochówkę i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie z granatem w ręku i przystojnym prusakiem u boku. Zagospodarowywany i rewitalizowany przy współpracy TNKE.

O FORCIE DZISIAJ
Byliście w pruskim wojsku? Chodziliście po polu minowym, lub po linie zawieszonej nad fosą? Strzelaliście z działa? Jeżeli nie, to koniecznie musicie odwiedzić Fort Gerharda (wschodni), jeden z unikatowych fortów nadbrzeżnych, wchodzących w skład Twierdzy Świnoujście! W Forcie Gerharda przywita Was szczęk broni, huk armaty i sam Komendant Twierdzy w historycznym mundurze.

Wybudowany w połowie XIX wieku od 2001 roku jest siedzibą historycznego Komendanta Twierdzy Świnoujście (ostatniego Pruskiego Komendanta Wojskowego w Europie) i koszarami I HISTORYCZNEGO REGIMENTU FORTECZNEGO. Regiment jest jedną z najliczniejszych w Europie armii, a to dlatego, że przez jego szeregi przeszło już ponad 100 000 turystów, którzy po odbyciu przeszkolenia wojskowego, zostali mianowani na pierwszy stopień wojskowy - kanoniera artylerii fortecznej.

Co Was czeka w Forcie Gerharda... Na samym początku oczywiście rewizja, przeprowadzona przez historycznie umundurowanego wartownika, przywitanie z samym Komendantem Twierdzy na palcu apelowym i…..w drogę! Przed Wami ciężkie szkolenie, prawdziwa podróż w czasie, podczas której przejdziecie próbę ciemności, nauczycie się musztry wojskowej. Wybierzecie wodę z pruskiej latryny wojskowej, przebiegniecie przez pole minowe, wejdziecie do zimnej i ciemnej wielkiej prochowni, na placu musztry pod szablą Komendanta będziecie wykonywać wszystkie jego rozkazy, zwiedziecie taras artyleryjski na którym niegdyś stały armaty strzelające do statków na morzu, wejdziecie do kaponiery z której prowadzono ostrzał przed wrogimi wojskami. Ci którzy przejdą cały szlak w Forcie Gerharda mogą liczyć na głośny wystrzał z armaty i powrót w całości do domu.

Dodatkowe informacje: tel. 0503 741 307

Pierwsze fortyfikacje, prymitywne umocnienia ziemne nad Świną powstały już ponad 1000 lat temu. Już wtedy estuarium Odry, było jednym z ważnych pod względem handlowym i strategicznym punktem na mapie ówczesnej Europy. Zanim jednak się na nich znalazło, przeszło ewolucję od średniowiecznej osady rybackiej do dużego portu morskiego.

Budowali tu swe grody obronne w XII wieku Gryfici, potykający się z wyprawami wojennymi najeźdźców ze Skandynawii. Usypywali szańce artyleryjskie nad Świną Szwedzi, władający tą częścią Pomorza od 1630 r. Budowę miasta - twierdzy zapoczątkowali wreszcie Prusacy, fortyfikując port od początku XIX wieku.

Swój boom militarny przeżyto jednak Świnoujście w okresie l i II wojny światowej, awansując do rangi jednej z największych baz niemieckiej marynarki wojennej. Swoistym kuriozum stał się fakt, że miasto rozwijało się równolegle jako port handlowo-rybacki i kurort wczasowy. Proporcje w wysiłkach budowniczych narzucały jedynie burzliwe dzieje historii.









--------
źródło:
http://www.fort-gerharda.pl
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #3
Świnoujście

Fort Zachodni

Wraz z rozbudową w latach 40-tych XVIII wieku świnoujskiego portu powstawały nowe pomysły i plany rozbudowy fortyfikacji jednak momentem przełomowym było Najwyższe Rozporządzenie Gabinetowe z 2.IX.1846 przewidujące umocnienie ujścia Świny w miejscu wejścia do portu świnoujskiego. W pierwszym etapie powstały oszańcowane Baterie Wschodnie i Zachodnie po obu stronach ujścia rzeki. Do 1863 powstały obok rozbudowanych baterii także trzy forty. Na prawym brzegu wzniesiono główny Fort I, powiązany wałem z Fortem II, przylegającym od wschodu do Baterii Wschodniej. Na lewym brzegu (zachodnim) usytuowano Fort III, połączony wałem z Baterią Zachodnią. Największy Fort I otrzymał narys spłaszczonego sześcioboku, potężna artyleryjsko - koszarową redutą w linii nasady zamkniętej jedynie wolno stojącym murem od strony rzeki.

Cały fort otaczała fosa broniona z trzech kaponier skarpowych. Fort II miał narys lunety, otoczonej wodną fosą broniona z dwóch kaponier skarpowych. Oba forty oraz ich fosy były połączone wałem wraz z fosa. Fort III mieszczący się na zachodnim brzegu Świny był rozplanowany na rzucie pięcioboku, z wieżową redutą po środku dziedzińca. Otaczała go wodna fosa zdwojona fosą wału łączącego go z bateria zachodnią. 29.XI.1863 roku Świnoujście zostało zaliczone do samodzielnych twierdz III klasy. Przebudowy w latach 60-tych XIX wieku związane były z koniecznością zastosowania nowego rodzaju dział gwintowanych. Wzniesiono 3 duże magazyny prochowe w Forcie I, Baterii Wschodniej i oszańcowaniu zachodniego brzegu Świny. Dla przechowywania prochu w okresie pokojowym wzniesiono na południe i południowy wschód od Fortu I pokojowe magazyny prochowe nr I i II. Stały się one następnie reditami Lunet I i II, zbudowanych w 1870 r. Jednocześnie zabezpieczano otwarte stanowiska artyleryjskie na wałach przez budowę trawersów, po części skazamatowanych, chroniących działa przed ostrzałem podłużnym (wzdłuż stanowisk) oraz skutkami wybuchu pocisków na poszczególnych stanowiskach. W 1872 r. Świnoujście zaliczone zostało do twierdz II klasy, zdolnych do oparcia się szturmowi. Za wiążące się z tym fundusze dokonywano kolejnych modernizacji.

W 1878 r. przekwalifikowano ostatecznie twierdzę Świnoujście odnośnie jej uzbrojenia, wyposażenia i załogi do rzędu fortyfikacji nadbrzeżnych. W latach 1878-81 nastąpiła rozbudowa Baterii Zachodniej polegająca na wydłużeniu jej ku zachodowi i nadaniu formy spłaszczonego, symetrycznego pięcioboku. W następnych latach miały miejsce dalsze drobniejsze przebudowy twierdzy. W 1885 nastąpiła likwidacja podległego komendanturze twierdzy Świnoujście szańca Peenemunde, przekazanego pod administrację Prowincjonalnej Dyrekcji Podatków. W latach 1889-1914 miało miejsce dalsze przebudowywanie i unowocześnianie twierdzy. Początkowo przewidywano budowę stanowisk artyleryjskich - baterii nadbrzeżnych - dopiero w okresie mobilizacyjnej rozbudowy twierdzy. W okresie pokojowym została przygotowana infrastruktura techniczna tych założeń. Wybudowano kolejkę wąsko- torową, 1- i 3-żyłowe połączenia telefoniczne z punktami obserwacyjnymi i kierowania ogniem (istniejącymi i projektowanymi), zdublowane siecią telegrafu wojennego. Ponadto zbudowano 3 główne i 3 pomocnicze punkty kierowania ogniem dla mobilizacyjnych baterii moździerzy kal. 210 i 150 mm. Szybko nastąpiła jednak zmiana poglądów i już w latach 1895-1896 wykonano betonowe konstrukcje baterii moździerzy kal. 210 mm na wschodnim brzegu Świny. Kolejna przebudowa dotyczyła lewego skrzydła Baterii Wschodniej w baterię zaporową Broniącą wejścia do portu.

W 1904 r. zostały skasowane obie lunety. W tym także roku Ministerstwo Wojny określiło zadanie dla twierdzy Świnoujście: "Fortyfikacje nadbrzeżne Świnoujścia powinny przeszkodzić zblokowaniu ważnego portu bałtyckiego Świnoujście oraz wtargnięciu jednostek nieprzyjacielskich na Zalew Szczeciński i do 10 Szczecina". W 1906 ukończono budowę stacji torpedowej a 1907 zaplanowano nową organizację stałych baterii nadbrzeżnych twierdzy. W 1908 podjęto budowę sieci dróg i kolejek wąskotorowych. Rozpoczęto także budowę -baterii moździerzy. W 1910 r. przyjęto następujące nazwy dla baterii: 10 cm bateria armat - Bateria Portowa (Hafenbatterie) 15 cm bateria armat - Bateria Brzegowa (Strandbatterie) 21 cm bateria moździerzy wsch. - Bateria Leśna (Forstbatterie) 21 cm bateria moździerzy zach. - Bateria Parkowa (Plantagenbatterie) Jeszcze w tym samym roku rozpoczęto, ukończono i wyposażono Baterię Brzegową. Podobnie zakończono roboty przy rozbudowie sieci drożnej. Budowa baterii moździerzy przeciągnęła się aż do 1911 r. Powodem była zwłoka w dostarczaniu moździerzy z baterii gdańskich, demontowanych w związku z modernizacją tamtejszego systemu fortyfikacji nadbrzeżnych. Bateria Portowa została wzniesiona w latach 1911-1913.

W tymże roku ukończono budowę nowych, pancerno-żelbetowych stanowisk kierowania ogniem baterii moździerzy (dla każdej po 3). Dla obrony przeciwdesantowej w 1910 r. wybudowano po trzy kompanijne punkty oporu piechoty na prawym i lewym brzegu Świny, otoczone przeszkodami z drutu kolczastego i zaopatrzone w prymitywne schrony dla załogi i broni maszynowej. W latach I wojny światowej rozbudowa zespołu fortyfikacji ograniczyła się do ustawienia dwudziałowej baterii 77 mm na molu wschodnim. Na mocy postanowień Traktatu Wersalskiego fortyfikacje Świnoujścia zostały całkowicie rozbrojone i opuszczone przez wojsko. Szereg elementów wyposażenia baterii nadbrzeżnych i ich punktów kierowania ogniem został pozbawiony wyposażenia, w tym elementów pancernych. W okresie międzywojennym podjęto na terenie fortu zachodniego prace modernizacyjne polegające na wymianie instalacji elektrycznej, łączności oraz budowę małych schronów wartowniczych. W tym też okresie powstał okazały bunkier dowódczo - sztabowy, przewidziany jako punkt obserwacyjny dowództwa marynarki oraz obiekt szkolny dla artylerii. W latach wojny zbudowano dodatkowo 5 betonowych stanowisk ogniowych dla dział wkomponowanych w obwałowanie starej galerii artyleryjskiej. Po wojnie przez pewien okras fortyfikacje były zajmowane i wykorzystywane przez wojska radzieckie. Jednak cały ten czas do dnia dzisiejszego można zaliczyć raczej do czarnych kart historii świnoujskich fortyfikacji. Utrata wartości militarnej przyczyniła się odejściu w zapomnienie i postępującej dewastacji tych obiektów. Część terenów fortyfikacji wschodnich włączona została w obręb świnoujskiego port a sam Fort I będący jednym z najpiękniejszych, został rozebrany.


















-----
źródła:
http://www.e-swinoujscie.pl/reduta/
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #5 (Edited)
Świnoujście

Fort Anioła

Obiekt - muzeum architektury militarnej z wystawą materiałów archiwalnych i eksponatów, dotyczących historii twierdzy i portu Świnoujście.

Decyzją o budowie stałych fortyfikacji u ujścia Świny podjęto w 1846 r. Jednak prace rozpoczęto dopiero w 1848 r., po duńskiej blokadzie fortu. Plan budowy twierdzy obejmował wzniesienie dwóch kompleksów warownych, składających się łącznie z 4 fortów. Zachodni kompleks tworzyła północna forteca artyleryjska oraz broniący ją od lądu fort dla piechoty Werk II.

Pierwszą fazę budowy fortu przeprowadzono w latach 1854-1858, otaczając go dwoma wałami ziemnymi i fosą wodną. Droga do fortu wiodła wówczas przez usytuowaną groblę i zwodzony pomost, osadzony w bramie obronnej. W centrum wewnętrznego obwałowania wniesiono 3- kondygnacją budowlę z niewielką basztą obserwacyjną. Bryłę Fortu wyposażono w dookólnie rozmieszczone otwory strzelnicze, wykonane w zewnętrznym murze budowli. Parter obsadzała piechota z bronią ręczną, natomiast piętra wykorzystywane były przez lekką artylerię polową. Armaty wciągano do góry przy pomocy lin przez otwory w stropach.

Plac budowy wizytował w latach 1853 - 1854 król pruski Fryderyk Wilhelm IV. Miasto otrzymało już wówczas stały garnizon wojskowy, a 10 lat później ogłoszone zostało Twierdzą Morską 3 rangi. Oddane do użytku forty obsadził batalion z 2 Regimentu Grenadierów.

Przed I wojną światową fort wyposażono w sieć elektryczną, łączność telegraficzną i telefoniczną oraz doprowadzono tutaj kolejką wąskotorową. W obrębie fortu zbudowano 1 schron dla karabinu maszynowego oraz schron obserwacyjny. Załogę stanowili wówczas żołnierze z 34 Regimentu Piechoty.

W okresie międzywojennym fort pełnił role pomocniczego obiektu koszarowego i wraz z pozostałymi fortami nie odgrywał większego znaczenia z racji przestarzałej konstrukcji. Pewne prace modernizacyjne wykonano tutaj tuż przed wybuchem II Wojny Światowej.

Po wojnie fort przejęty został przez Rosjan i do 1992 r. Pełnił rolę posterunku obserwacji powietrznej i punktu łączności z okrętami Floty Bałtyckiej.

Po wycofaniu się Rosjan ze Świnoujścia, obiekt przekazano władzom miasta.














obiekt oczywiście udostępniony do zwiedzania :cheers:
-----
źródła:
http://www.e-swinoujscie.pl
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #6
^^ Witam

To bardzo ciekawe! Tyle tego tam macie!? Fajowo!:)
W Świnoujściu zachowały się aż trzy :)i z tego co wiem fajne forty są też w Kołobrzegu :)
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #7 (Edited)
Świnoujście

Wieża dowodzenia Baterii "GOEBEN"

Zbudowana została w latach 1937-43.

Wieża kierowania ogniem - 8 kondygnacyjna, wzniesiona na samotnej wydmie morskiej na północ od baterii, pierwotnie z dalmierzem umieszczonym na wysokości 30 m n.p.m. o rozstawie 12 m, przypominająca kształtem latarnię morską.



w 2005roku wieżę przebudowano na punkt obserwacji p.poż :(, ale podobno można wejść na górę ;) (za zgodą strażnika)



źródła:

http://www.fortress.hg.pl
http://www.eturystyka.com.pl/
http://www.gazeta.pl/
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #8
z dnia 27-04-2005


Jeden przystanek przed Świnoujściem

Paweł Dżugan

Latem w czasie wypraw nad morze zależało nam na jak najszybszym dotarciu na plażę. Dziś zachęcamy do obejrzenia ciekawostek, których w pogoni ku morzu zazwyczaj nie zauważamy. Proponujemy wypad w poszukiwaniu pozostałości nadmorskich fortyfikacji

Jadąc pociągiem do Świnoujścia, wystarczy wysiąść jedną stację wcześniej - w Przytorze, lub nie przeprawiać się samochodem na wyspę Uznam, ale skręcić w stronę latarni morskiej.

Okolice Warszowa od XVI w. były fortyfikowane: przez Szwedów, Prusaków, Niemców, Polaków, a nawet Rosjan. Działo się tak z racji strategicznie ważnego ujścia Świny i istniejącego tu portu. Wszystkie fortyfikacje były rozbudowywane, modernizowane, ponownie wykorzystywane przez następnych gospodarzy. W efekcie mamy tam mieszankę różnych budowli z różnych stuleci przenikających się nawzajem.

Proponuję spacer w pasie wydm pomiędzy torem kolejowym a plażą.

Dzwon koło wydm

Najciekawszym obiektem w tym rejonie jest jedyna tego typu w Polsce wieża po dalmierzu artylerii obrony Wybrzeża. Miała ona kierować ogniem Baterii Goeben broniącej granic III Rzeszy przed alianckim desantem.

Bateria nigdy nie spełniła pokładanych w niej nadziei, ale jedyna w swoim rodzaju wieża jest godna zwiedzenia. Pomimo braku pancernego dzwonu wieńczącego wierzchołek betonowa konstrukcja z 12-metrowym dalmierzem jest wręcz imponująca. W jej podziemiach nie ma niczego godnego uwagi - maszynownia została dawno temu zlikwidowana - jednak z tarasu operacyjnego rozpościera się wspaniały widok na Zatokę Pomorską, za który płaci się nie w złotówkach, ale własnym potem wysiłku wspinaczki poprzez kolejne piętra niezagospodarowanej wieży.

Socjalistyczne prefabrykaty

W jej pobliżu natrafimy na nieco młodsze stanowiska obrony Wybrzeża, już wtedy polskiego. Ludowe Wojsko Polskie również obawiało się desantu. Jednak obowiązująca za czasów Układu Warszawskiego doktryna wojenna siłę obrony opierała nie na grubości betonowych stropów, lecz liczbie półstałych stanowisk rozlokowanych wiele kilometrów w głąb bronionego terytorium. Toteż cały obszar pomiędzy linią kolejową Świnoujście - Międzyzdroje a Bałtykiem usiany jest schronami i stanowiskami mającymi strzec granic socjalistycznej ojczyzny. Bezpośrednio obok wieży jest ciąg okopów i schronów towarzyszących półstałej baterii. Obecnie całość jest zarośnięta lasem, jednak same stanowiska zachowały się w bardzo dobrym stanie.

Najczęściej były one wykonywane z prefabrykatów niekojarzących się ze sztuką militarną. Schron bojowy dla karabinu maszynowego na przykład wykonywano z kręgów popularnie używanych do cembrowania studni. Trzy takie kręgi przykryte żelbetonowym stropem i mamy gotowe stanowisko dla rkmu. Takie same kręgi ułożone w poziomie i przysypane ziemią - i już mamy gotowy schron dla drużyny piechoty albo obsługi działa.

Łączność z kamiendantem

Inną ciekawostką są ukryte w ziemi punkty łączności telefonicznej. Były one przystosowane do współpracy z centralkami wtykowymi. Obecnie w niewielkich betonowych pomieszczeniach pozostały resztki oprzyrządowania, które - sądząc po ocalałych opisach - mogło zapewnić łączność nie tylko z najbliższymi stanowiskami (czy jednostką), ale nawet z "kamiendantam rajona" w nieistniejącym forcie w Świnoujściu (obecnie zaplecze nabrzeża Hutników).

Kontynuując spacer w kierunku morza, po lewej stronie drogi prowadzącej od przejazdu kolejowego ku plaży mijamy obskurną ruinę jakiegoś baraku. Proponuję skręcić w tę stronę i zapuścić się w głąb wydm. Po kilkudziesięciu metrach staniemy przed szeregiem schronów amunicyjnych z przełomu XIX i XX w. Są to świetnie zachowane pozostałości warszowskiej baterii obrony Wybrzeża, która w czasie I wojny światowej stanowiła trzon obrony Świnoujścia wraz z baterią parkową na wyspie Uznam. Wyłaniające się z półcienia potężne stanowiska wraz z towarzyszącymi im schronami amunicyjnymi o dwumetrowych murach jeszcze dziś robią wrażenie.

Na zachód od baterii, tuż przy płocie wywrotnicy kolejowej portu Świnoujście, znajduje się perełka militarna na skalę kraju - stanowisko obserwacyjne i dalmierz z zachowanym oryginalnym pancerzem.

Ktoś nadzwyczaj uparty próbował pociąć 15-centymetrowy pancerz na złom, co nie bardzo mu się udało, ale dzięki temu znamy grubość pancerza.

Baterie przeciwlotnicze

Od pancernej kopuły dalmierza do morza jest ok. 400 m. Jednak nim wrócimy do pozostawionego po drodze samochodu, czeka nas jeszcze jedna ciekawostka - stanowiska zaporowej baterii przeciwlotniczej. Ukryte wśród wydm miały chronić Świnoujście przed skutkami nalotu. Jednak żelbetowe fundamenty armat kalibru 105 mm przetrwały zniszczenia II wojny światowej, nie wpływając w najmniejszym stopniu na jej przebieg. A same armaty nie miały okazji wsławić się powstrzymaniem któregokolwiek nalotu - było ich po prostu zbyt mało jak na możliwości aliantów. Niemniej pozostałości są ciekawe. Po pierwsze dlatego, że jako jedne z niewielu w Polsce baterii przeciwlotniczych mają sporą część podziemną. Są też świadectwem pomysłowości nazistów, którzy wybudowali baterię przeciwlotniczą przygotowaną także do walki z desantem. Nawet fundamentom wież nadali maskowanie imitujące piaski wydm.

Jeśli ktoś trafi na wydmy (tylko po ścieżkach, bo wydmy są objęte ochroną) tuż przy plaży, niech nie zdziwią go żelbetonowe czwórgwiazdy zapór przeciwczołgowych mających powstrzymać "wrednych imperialistów na socjalistycznej plaży". Od falochronu przy ujściu Świny do Zalewu Wiślanego jest ich naprawdę dużo. W pobliżu uczęszczanych plaż zostały uprzątnięte, ale wystarczy przejść kilkadziesiąt metrów dalej, by trafić na rzędy betonowych zapór, które 300 m od brzegu morza na pewno nie służyły zapobieganiu niszczenia wydm przez sztormy.
 

·
Registered
Joined
·
1,355 Posts
dodałem ten post też do "Kołobrzeg - Nasze miasto" , ale do tego topciu też to pasuje ;p
"
Baltic Culture and Tourism Route Fortresses | Kulturowo - Turystyczny Szlak Twierdz Nadbałtyckich | W celu popularyzacji wiedzy na temat historii twierdzy Kołobrzeg, Miasto Kołobrzeg wydało informator turystyczny: "Kołobrzeg - miasto twierdza". Informator został wydany w 3 językach: polskim, angielskim oraz niemieckim. Zapraszamy do zapoznania się z wydawnictwem:

http://www.kolobrzeg.pl/magistrat/1pliki/bsr/kolobrzeg_twierdza.pdf
"

polecam
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #11
^^ ziMer na pewno ma zdjęcia kołobrzeskich fortów i chętnie się podzieli... zgadłem, prawda?:D
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #13
^^ ok :D
----------
Bateria Goeben ( II wojna światowa)

Bateria nadbrzeżna "GOEBEN", WAŁ ATLANTYCKI W POLSCE!
Zbudowana została w latach 1936-38, znajduje się w lasach, pomiędzy Ognicą a Przytorem.

Kompleks składa się z 3 bloków koszarowo-bojowych, magazynu amunicyjnego, bunkra elektrowni, warsztatu kolejki wąskotorowej, kilku kilometrów sieci kolejowej (zachowana) oraz wieży dowodzenia

Jako wyposażenie baterii przewidziano 3 działa 280 mm, z możliwością montażu dział 305 mm. W 1942 rozbrojona (wyposażenie przeniesiono do Norwegii). Miejsce postoju zdobytej we Francji baterii kolejowej 194 mm /5 dział/.

Nazwa baterii pochodziła od nazwiska pruskiego gen. Augusta von Gobena, dowódcy korpusu i później armii, zasłużonego w wojnie francusko - pruskiej 1870-1871.

------------------

Bateria York Strand (I wojna światowa)

Bateria nadbrzeżna "Strand", ("Plażowa")
Zbudowana została w latach 1909/1910, znajduje się 100 m od Fortu Wschodniego.

Składa się z dwóch bunkrów: dwukondygnacyjnego, zintegrowanego bunkra koszarowo-bojowego, z czterema stanowiskami ogniowymi (dolna kondygnacja zalana wodą) i bunkra dalmierza optycznego (po drugiej stronie drogi) . Uzbrojona pierwotnie w 4 działa 150 mm, miała zasięg 20 km. Przebudowana i wykorzystywana podczas II wojny światowej, oraz po wojnie przez Rosjan. Zachowało się kilkanaście reliktów po dawnym wyposażeniu, w tym pancerne stanowisko, z dwoma strzelnicami dla ckm-u (pancerz cześciowo wycięty).

Bateria wstępnie zabezpieczona przez TNKE.

źródła:
http://www.eturystyka.com.pl

--------
jeżeli ktoś ma jakieś zdjęcie to proszę o pomoc :). Ja wycieczkę po fortach itp. planuję dopiero w przyszłym roku na wiosnę.
 

·
Registered
Joined
·
1,396 Posts
No to czekając, aż ziMer zrobi więcej fotek;) wkleję moje fotki reduty Morast (z naszego wątku o Kołobrzegu).

Reduta Morast (Reduta Bagienna, Schill Redute, Schill Schanze)
Nazywana również Schill Redute. Znajduje się ona na północnym cyplu Wyspy Solnej, w widłach Parsęty i Kanału Drzewnego.

Reduta Morast wraz z Fortem Ujście stanowiły obiekty fortyfikacyjne służące obronie portu oraz ujścia Parsęty. Decyzję ufortyfikowania północnej strony Twierdzy podjęto po doświadczeniach wojny siedmioletniej. Tak jak przy pierwszym jak i drugim oblężeniu już w pierwszych dniach oblegający zdobywali ujście odcinając Twierdzę od morza. Reduta powstała w latach 70-tych XVIII w. Wzniesiona została pod wpływem francuskiej szkoły fortyfikacyjnej.
Reduta ma kształt pięcioboku; składa się z wału ziemnego, ceglanego muru od strony miasta, do którego przylegają cztery budynki (jeden duży i trzy małe) oraz rowu wypełnionego wodą Parsęty. Wszystko wykonane zostało z cegły, na kamiennej podmurówce i przykryte ziemią. W murze ulokowane były liczne otwory do prowadzenia ognia z broni ręcznej i dwa otwory do strzelania z dział. drewniana brama, podobnie jak mała furtka wzmocnione były żelaznymi sztabami.
W marcu 1945 r. redutę obsadzili niemieccy marynarze przegrupowani z bronionych koszar. Linia w której skład wchodziła reduta blokowała posuwanie się Polaków przez trzy dni. Na wyposażeniu reduty było m.in. działko 37mm. Reduta była najdłużej bronionym miejscem na Wyspie Solnej. Zdobycie jej przypadło batalionowi szkolnemu 6 DP.
Reduta zachowała się do dziś prawie w niezmienionym stanie. Niektóre okna strzelnicze zostały zamurowane i zmniejszony został rów przy wejściu do obiektu (porównać można na zdjęciach).
Przez wiele lat gospodarzem reduty był klub żeglarski Joseph Conrad
Obecnie zaadoptowana do celów przystani żeglarskiej.









 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #15
^^ ślicznie :) najlepsze są armatki-atrapy :D
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #17
Kołobrzeg

Reduta Solna (Salinen Schanze, Salinen Brűckenkopf)

Reduta znajduje się po lewej stronie Kanału Drzewnego



Reduta Solna (początek XX w.)

FORTYFIKACJE

Reduta Solna (Salinen Schanze, Salinen Brűckenkopf)

Reduta znajduje się po lewej stronie Kanału Drzewnego


Reduta Solna (początek XX w.)
Reduta Solna. Widać "mniejsze koło" reduty

Genezy powstania reduty należy doszukiwać się w doświadczeniach z walk w 1807 roku. Wtedy to podczas przygotowań do wojny z Francuzami w miejscu, gdzie dziś stoi reduta zbudowano lekką fortyfikację polową - tzw. Przyczółek mostowy (Salinen Brűckenkopf). Leżał on nieopodal tężni solankowych, stąd pierwszy człon niemieckiej nazwy.

Przyczółek wzniesiono na przedpolu mostu solnego, który miał ochraniać. Jednakże w ostatnich dniach walk (1-2.VII.1807r.) miejsce to zostało zdobyte z marszu.

Po bohaterskiej obronie twierdzy w 1807r, podczas której o mały włos nie zdobyto miasta, wyciągnięto pewne wnioski, co do dalszego istnienia twierdzy.

W dniach 4-5.VI.1820r. w Kołobrzegu przebywał król pruski Wilhelm III, po tej wizycie miastu nadano rangę twierdzy pierwszej klasy. Następstwem tego było powiększenie liczby załogi do 1577 żołnierzy i 147 dział.

Po wyciągnięciu wniosków z obrony twierdzy z roku 1807 rozpoczęto jej modernizację. Większość prac wykonano w latach 1832-1836. Ulepszono Fort Ujście, Szaniec Heyde, Szaniec Kleist oraz powstała Reduta Solna.

Reduta ma kształt lunety z zamkniętą szyją. Składa się z wału ziemnego, fosy i dwóch budowli ceglanych sklepionych kolebką. Główna budowla wzniesiona na planie dwóch stykających się kół - mniejszego i większego. W ścianach otwory strzelnicze do broni ręcznej oraz artylerii. Posiada zdobiony ceglany gzyms, kamienną podmurówkę oraz sklepienie przykryte ziemią. Drugie pomieszczenie pełniące prawdopodobnie funkcję magazynu prochu znajduje się w wale ziemnym.

Podczas obrony w roku 1945 Niemcy nie przywiązywali wagi do obrony w tym miejscu. Pomimo tego, że reduta była przyczółkiem Mostu Solnego to nie została przygotowana do długotrwałej obrony. W świetle zaminowania wszystkich mostów w mieście nie było to konieczne. Odcinek ten jak i sama reduta została obsadzona siłami Volkssturmu. Dnia 16 marca 1945 reduta została zdobyta przez oddziały 6DP.

Do dziś reduta zachowała się w dobrym stanie. Obecnie wykorzystywana jest przez ZHP jako baza żeglarska. Pomieszczenia zostały starannie odnowione zarówno w samej reducie jak i pomieszczenie w wale.





źródła:

http://festungkolberg.prv.pl/
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #18
Kołobrzeg

Fort Ujście

Na podstawie Fortu Ujście zbudowana jest kołobrzeska latarnia morska.

Fort powstał w latach 1770 - 1774. Projekt fortu zdaniem wybitnego znawcy tematu prof. Jerzego Stankiewicza pod wpływem tendencji fortyfikacyjnych szkół francuskich. Fort ten przypomina właśnie małe forteczki z rejonów Calais i Dunkierki.
Powstał on na miejscu zbudowanego w 1709 r. przez kpt. inż. Frauendorffa szańca, który nie wytrzymał naporu Rosjan w czasie wojny 7-letniej (szaniec padł 9 IX 1760 r.). Wcześniej istniał jeszcze szaniec zbudowany w 1627 r.

Był to fort bastionowy. Od strony lądu znajdowały się dwa niewielkie bastiony, a od strony morza drewniana palisada, zastąpiona murem ceglanym, który zresztą istnieje do dziś. Głównym rdzeniem fortu była okrągła 3-kondygnacyjna budowla przykryta ziemią.


Fort przebudowany w latach 1832 - 1836


Fort i latarnia zbudowana w 1899r.


Najniższy poziom - piwniczny przeznaczony był jako magazyn, przyziemie na stanowiska dla piechoty, a piętro na stanowiska dla artylerii. Obie górne kondygnacje mają po siedem okien plus drzwi rozmieszczone proporcjonalnie. Otwory okienne rozszerzają się w kierunku zewnętrznym - szerokość w części wewnętrznej wynosi 70 cm - 75 cm, a w części zewnętrznej 190 cm. Po środku piwnicy znajduje się studnia zaopatrująca załogę fortu w wodę pitną.
Fort spełnił swe zadanie podczas oblężenia przez wojska napoleońskie w 1807 r.
Fort istnieje do dziś, choć zniekształcony poprzez zamurowanie niektórych okien, zdjęcie górnej warstwy ziemi, w miejsce bastionów wmurowanie muru podobnego do istniejącego już od strony morza i wybudowanie na nim w 1945 r. latarni morskiej.
Przed 1945 r. istniała na nim mniejsza latarnia morska. Została wysadzona (w połowie wysokości) 13 III 1945, by nie służyła polskim i radzieckim artylerzystom jako punkt orientacyjny.
Fort był ostatnim punktem obrony twierdzy. Bronił się jeszcze 18 marca.
Nową latarnie na forcie po wojnie zbudowali Rosjanie. Miała ona pełnić również funkcję pomnika wojennego. Na tarasach przy forcie urządzono mały żołnierski cmentarzyk. Wszędzie pojawiły się radzieckie symbole - szczyt latarni udekorowany był podświetloną metalową gwiazdą. Na murach umieszczone były wojskowe symbole i data wojny niemiecko - radzieckiej "1941-1945". Na samym forcie umieszczone były tablice - od strony morza w języku radzieckim a od lądu w polskim. Polska tablica była tłumaczeniem radzieckiej - "Wieczna pamięć bohaterom poległym w walce z faszystowską Germanią, za wolność i niepodległość Radzieckiego Związku i Demokratycznej Polski". Przez lata również na forcie znajdowała się pamiątkowa broń z drugiej wojny światowej. Na cmentarzu przy forcie spoczynek znalazło 46 żołnierzy radzieckich i 16 polskich. By cmentarzykowi nadać odpowiednią rangę sprowadzono tu zwłoki radzieckiego bohatera mjra Konstantego Klimienki. Z biegiem lat po woli usuwano radzieckie symbole. Wykorzystywano różne preteksty do likwidowania tych elementów by nikogo nie obrazić. 1963 roku zlikwidowano cmentarzyk, ekshumując żołnierzy złożono ich zwłoki na cmentarzu komunalnym. Zmieniono wówczas tablicę pamiątkową zastępując ją tablicą o treści: "Bohaterom poległym w walce z najeźdźcą hitlerowskim o wolność i niepodległość Związku Radzieckiego i Ludowej Rzeczypospolitej Polskiej". Jeszcze wcześniej usunięto napis informujący o budowie i modernizacji fortu - "1770-1774, 1832-1836". Dziś u podnóża fortu od strony portu znajduje się miejsce pamięci tych którzy "Zginęli na morzu".
Teraz w forcie znajduje się kawiarnia.



Nowa latarnia. Zastąpiła starszą
drewnianą


Fort i latarnia (1945)

--------
źródła:
http://festungkolberg.prv.pl/
 

·
Registered
Joined
·
1,355 Posts
to ja dam pare fotek z aktualnego stanu "Fort i latarnia" w Kołobrzegu



od strony promerady


od połnocnej strony










no i herb Kołobrzegu
 

·
Moderator
Joined
·
38,507 Posts
Discussion Starter #20
^^ pięknie :cheers:
 
1 - 20 of 68 Posts
Top